كرانه‌هاي خليج فارس هنوز هم براي بسياري از باستان شناسان در هاله‌اي از ابهام باقي مانده‎است. برخي از باستان‌شناسان چون علي‌اكبر سرفراز مطالعات باستان‌شناسي را در اين خطه كافي نمي‌دانند و قدمت سكونت انسان را تا دوره عیلامي تخمين مي‌زنند و البته كساني هم چون نوروزي كاوش‌ها را مستمر عنوان كرده و يافته‌هاي كرانه و پس كرانه‌هاي خليج‌فارس را متعلق به دوره هزاره سوم بیش از ميلاد مي‌دانند.
به گزارش chn خليج فارس نياز به حقانيت ندارد. چراكه قدمت و تاريخ كرانه‌هايش پشتوانه‌ و سندي است براي مدعيان. با اين‌حال هنوز هم به‌گفته برخي از باستانشناسان اين حوزه، در حاشيه‌هاي خليج‌فارس ناشناخته‌هايي از تاريخ پنهان شده‎است كه نياز به بررسي و مطالعات باستان‌شناسي دارد.

 

با اين وجود كشفياتي كه طي كاوش‌هاي مقطعي به دست‌ آمده حاكي از تپه‌ها و محوطه‌هايي است كه تاريخ سند خليج‌فارس را به هزاره سوم پيش از ميلاد تخمين‌ مي‌زند. هرچند علي‌اكبر سرفراز باستان‌شناسان كهنه‌كار ايراني، حاشيه و جزاير خليج فارس را براي انسان ماقبل تاريخ، مكاني مناسب عنوان نمي‌كند و معتقد است، انسان هوشمند آفريده شده و هيچ‌گاه ساحل و جزاير را به غار ترجيح نداده‎است، به‌همين دليل است كه قدمت كشفيات باستانشناسي از دوره ساساني و عیلامي‌ جلوتر نمي‌رود.

 

با اين حال باستان‌شناسان خطه جنوب طي بررسي‌ها و كاوش‌هايي كه از سال 84 تاكنون انجام داده‌اند از تپه‌ها و محوطه‌هايي سخن به ميان مي‌آورند كه متعلق به هزاره سوم پيش از ميلاد است. نوروزي: «باستان‌شناس و معاون ميراث‌فرهنگي استان هرمزگان در اين باره مي‌گويد: «مطالعاتي كه در استان هرمزگان به‌دنبال كاوش در محوطه‌هاي سواحل ميناب، پارسيان، ورسك و بندرگاه‌ها به دست آمده به يافته‌هايي اشاره مي‌كند كه مربوط به دوره پيش و بعد از اسلام است.»

 

به‌گفته نوروزي، 10 فصل كاوش در محوطه نخل ابراهيمي ميناب انجام شده كه اهميت دوره اشكاني و استفاده از بندرگاه را به‌لحاظ موقعيت جغرافيايي و نقش و كنترل آن بر تنگه هرمز و خليج فارس، تاكيد مي‌كند. همچنين كاوش‌هاي پس كرانه‌هاي رودان هم بيانگر اطلاعات هزاره سوم پيش از ميلاد بوده اين در حالي است كه ادامه كاوش‌ها در سواحل ميناب منجر به كشف بندرگاهي شده كه تاريخ آن به دوره سلجوقي تا صفويه مي‌رسد.

 

پيشروي تناقض‌هاي باستان‌شناسان از حاشيه خليج فارس تا جزاير

با اين‌كه نوروزي تاكيد دارد كه كاوش‌ها در حاشيه خليج‌فارس ادامه دارد و به جزاير هم خواهد رسيد سرفراز به خبرنگار CHN مي‌گويد: «بررسي‌هاي تنگاب تا عسلويه‌ نشان از سفال‌هاي دوره ساساني تا عیلامي داشت. حتي در آنجا بنا و ساخت و ساز ديده نمي‌شود. اين‌ در حالي است كه بررسي‌هاي آقايان ياسي و بختياري در جزيره ابوموسي، تنب بزرگ و تنب كوچك كه در سال 1350 صورت گرفت تنها به يافته‌هاي دوره ساساني منجر شد. هرچند كه كندوكاو بيش‌تر احتمال يافتن آثار دوره عیلامي هم قطعي مي‌كرد چراكه در دوره عیلامي است كه انسان پس از پيدا كردن آب باعث فعال شدن جزاير مي‌شود.»

 

سرفراز مي‌افزايد: «ما نمي‌توانيم ادعا كنيم كه انسان قبل از تاريخ در جزاير يا حاشيه‌هاي خليج فارس زندگي مي‌كرده چراكه انسان هوشمند خلق شده و با داشتن پناهگاهي چون غار هيچ‌گاه جزيره را براي زندگي و ارتزاق انتخاب نمي‌كند.»در اين ميان نورزوي برخلاف نظر علي‌اكبر سرفراز باز هم تاكيد مي‌كند قديم ترين كاوش‏ها به هزاره سوم پيش از ميلاد يعني 5 هزار سال پيش برمي‌گردد.

 

آثار كشف شده از شهرهاي بندري و بندرگاه‌ها دليلي موجه است و در رابطه با نظر دكتر سرفراز بايد گفت كه تاريخ‌گذاري او شايد محدوده شهر بوشهر را در برمي‌گيرد. اين درحالي است كه به اعتقاد سرفراز قديمي‌ترين آثاري كه در حاشيه خليج فارس، بوشهر و ساير جزاير به دست آمده از دوره عیلامي‌ها جلوتر نمي‌رود و در اين مكان‌ها روزگار ماقبل از تاريخ وجود نداشته است.

 

بررسي و شناسايي كه درسال 1384 توسط خسرو‌زاده در قشم انجام شد منجر به كشف آثاري از عصر برنز شد. هر چند كه معاون ميراث ‌فرهنگي هرمزگان نه‌تنها به آثار دوره اشكاني، ساساني بلكه به آثار هزاره دوم هم اشاره مي‌كند و استمرار كاوش‌ و پژوهش‌ها را جدي مي‌داند. در اين ميان سرفراز ادامه مي‌دهد، تاكنون مطالعات كاملي در حوزه خليج فارس وجود نداشته است.

فردي چون گريشمن و اكثر باستان‌شناسايي كه در پارس جنوبي فعاليت كرده‌اند هيچ اشاره‏اي به آثار دوره هخامنشي نكرده‌اند. به‌طوري‌كه در حاشيه خليج فارس سه كاخ هخامنشي وجود دارد اين در حالي‌ است كه گريشمن حتي زماني‌كه از جزيره خارك صحبت مي‌كند قديمي‌ترين آثار موجود در اين جزيره را متعلق به يونانيان مي‌داند! ضروري است بررسي‌هاي باستان‌شناسي در خطه خليج فارس شكل جدي‌تري پيدا كند تا جاي هيچگونه شك و شبهه‌اي باقي نماند.

 

< قبلی		بعدی >