شايد حركت اول از برنامه‌هايي شروع شد كه تلويزيون درباره آموزشگاه‌هاي بازيگري پخش كرد و در آن برخي از حاشيه‌هاي سينما و پشت صحنه آن به مردم دوباره معرفي شد و البته درباره خوشايند بودن و ناخوشايند بودن اين حركت هم تعبيرهاي متفاوتي وجود دارد كه قابل بررسي است. دومين رخداد شايد اظهارنظر فرج‌الله سلحشور بود درباره برخي بازيگران زن در سينما كه عكس‌العمل‌هاي متعددي داشت. سومين اتفاق‌ بزرگ در اين مورد، جشنواره فيلم فجر بود كه به شكل فراگير اين موضوع دوباره مطرح شد

 

بررسي موضوع فساد در سينما در گفت‌وگو  با  سینماگران

اما به شكلي ديگر و در قالب خيانت در فيلم‌هاي سينمايي؛ پس از جشنواره و در فصل اكران‌هاي نوروزي دو فيلم حاشيه‌دار جشنواره يعني «گشت ارشاد» و «زندگي خصوصي» روي پرده رفت و موضوعات اخلاقي اين فيلم‌ها مورد نقد و بررسي در رسانه‌ها و اذهان عمومي قرار گرفت.

 

در همين شرايط بود كه يكي از بازيگران تلويزيون – پرستو صالحي – در صفحه فيس بوك خود يادداشتي درباره فساد در سينماي ايران نوشت و اين فضا بالا گرفت. بازيگران و برخي عوامل سينما هم به اين موضوع عكس‌العمل‌هاي موافق و مخالف نشان دادند. اين موضوع به اظهارات بازيگران ختم نشد و در همين راستا وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي هم لب به پاسخ گشود و درباره فساد اخلاقي در سينما، گفت: بايد تلاش كنيم تا اين موارد را از بين ببريم نه اين‌كه بخواهيم آنها را انكار كنيم و به آن رسيدگي نكنيم.

 

«سيد‌محمد حسيني» وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي: اين مسائل، بحث‌هايي نيست كه به تازگي اتفاق افتاده باشد بلكه از قبل اين مسائل بوده است و حالا عنوان شده است و ما نيز اين موارد موجود در سينما را تاييد نمي‌كنيم. وي در ادامه خاطرنشان كرد: بايد تلاش كنيم تا ساحت هنر از هرگونه ضعف و ايراد مبرا باشد، البته اين موارد در هنر‌هاي ديگري جز سينما نيز ديده مي‌شود

 

اما نمي‌توان توجيه كرد كه چون در هنر‌هاي ديگر نيز ممكن است وجود داشته باشد، به آن رسيدگي نشود. حسيني در پاسخ به راهكار اين مسئله گفت: با توجه به اين‌كه اين موارد وجود دارد بايد با كمك مسئولان سينمايي براي آن فكري انديشيده شود و بتوان با فكر و تدبير براي اين مسئله‌ها تصميم‌گيري كرد و راهكاري براي آن انديشيد.

 

منكر فساد نمي‌شوم

جمال شورجه كارگردان سينماي دفاع مقدس گفت: منكر فساد در سينماي ايران نمي‌شوم، اما مسئله اين است كه نبايد مسائلي از اين دست را در سطح گسترده مطرح كرد و قبح گناه را ريخت. جمال شورجه كارگردان فيلم «سي و سه روز» ضمن بيان اين مطلب طرح مسئله فساد در سينماي ايران را امري دور از حد تعادل دانست و در گفت‌وگو با مهر، گفت:

 

من به شخصه فساد در سينمايي كه مي‌شناسم و سال‌ها در عرصه آن فعاليت كرده‌ام نديده‌ام. نكته قابل توجه اين است كه وجود چنين مواردي كه از گوشه و كنار اين هنر به كرات شنيده مي‌شود به معناي واقعي دور از ذهن نيست، اما به اعتقاد من دليلي ندارد كه اعلام عمومي شود و دعواهاي صنفي را به سطح اجتماع كشاند. اين كارگردان در ادامه صحبت‌هاي خود افزود:

 

به اعتقاد من اين مسائل بايد در درون صنوف حل و فصل شود در غير اين صورت مراجع قانوني وظيفه برطرف كردن مسائلي از اين دست را دارند به همين دليل قرار نيست همه را با يك چوب زد. ولي متاسفانه شاهد هستيم افرادي كه از دل سينما و خانه سينما بيرون آمدند با صحبت‌هاي چند وقت اخير خود كه تا اندازه‌اي هم درست بوده است گره‌اي را كه با دست مي‌شد باز كرد مي‌خواهند با دندان باز كنند.

 

وي در ادامه افزود: من به شخصه به وجود فسادهاي اخلاقي و مالي در سينماي ايران معتقدام اما قرار نيست وجود چنين فسادهايي محملي براي تسويه حساب‌هاي شخصي شود يا اين‌كه به نظرآيد كه از سوي جريان‌هاي غيرهنري هدايت مي‌شود. با اين اوصاف درست نيست كه با طرح چنين مسائلي جامعه سينما را زير سوال برد.

 

چشم خود را بر فساد نمي‌بنديم

احمد نجفي بازيگر، تهيه‌كننده و عضو شوراي عالي سينما نيز در همين مورد عنوان كرد، در نخستين فرصت موضوع فساد اخلاقي در سينما در سازمان سينمايي و شوراي عالي سينما پيگيري خواهد شد و ما چشم خود را بر اين مسئله نمي‌بنديم. احمد نجفي بازيگر و تهيه‌كننده در ارتباط با فساد اخلاقي در سينما گفت:

 

من نمي‌گويم اين فساد در سينما وجود ندارد و اين موضوع دروغ است اما به اين فراگيري كه عنوان مي‌شود، نيست. بهتر بود قبل از اين‌كه چنين مسئله اي به جامعه و مردم كشيده شود و بي‌پرده درباره آن صحبت كنيم در ميان خودمان موضوع را مطرح مي‌كرديم تا ما به دنبال ريشه اصلي آن باشيم و راه‌هاي جلوگيري با موضوع فساد را بيابيم. اين بازيگر تاكيد كرد:

 

فساد در اصناف و مشاغل ديگر هم وجود دارد. اما سينما هميشه بيش‌تر به چشم مي‌آيد و يك اتفاق كوچك در آن به صدها هزار اتفاق تبديل مي‌شود. اما من از دوستان سينمايي خواهش مي‌كنم چنين مسائلي را در سطح جامعه مطرح نكنند. قطعا اين موضوع در شوراي عالي سينما و سازمان سينمايي مورد بررسي قرار خواهد گرفت.

برخي با پول دادن بازيگر مي‌شوند

رضا رويگري نيز در همين رابطه و درباره موضوع فساد اخلاقي در سينما كه اين روزها مطرح شده است تاكيد كرد مشكل از آن‌جاست كه در سينما باز است و هر كسي با پول دادن وارد مي‌شود و مشكلاتي اين‌گونه به وجود مي‌آيد. رويگري درباره مقوله فساد اخلاقي در سينما به مهر گفت: در هر كاري ممكن است آد‌م‌هايي باشند كه به لحاظ اخلاقي مثبت نباشند و در عين حال انسان‌هاي اخلاق‌گرا هم در هر صنف و شغلي وجود دارند.

 

در سينما چون افراد معروف مي‌شوند حواشي و شايعات برايشان وجود دارد. اين فساد مي‌تواند در بحث مالي و دستمزد پرداخت نكردن به بازيگران هم باشد. اين بازيگر با سابقه سينما درباره چگونگي جلوگيري از بروز برخي رفتارهاي نامناسب و همچنين رفتارهايي كه باعث ايجاد شايعاتي درباره هنرمندان سينما مي‌شود تاكيد كرد: متاسفانه در سينما باز است و هر كسي پول مي‌دهد بازيگر مي‌شود. منظورم اين نيست كه همه اين افراد بد هستند. كار ما گول‌زنك شده است زيرا همه فكر مي‌كنند وقتي بازيگر شوند معروف و پولدار مي‌شوند.

 

اما اين‌گونه نيست و بايد زحمت كشيد تا معروف شد. رويگري ادامه داد: هنرمندان با سابقه سينما كه شناخته شده هستند و رفتار و اخلاق و منش آنها مشخص است. بايد كنترل مناسبي براي حضور نيروهاي جديد در سينما داشت تا اين‌گونه نباشد فردي با پول دادن به تهيه‌كننده وارد فيلم يا تله فيلم شود. در همه جاي دنيا جوانان وارد سينما مي‌شوند ولي براي اين ورود بايد نظارتي وجود داشته باشد.

 

آنهايي كه فساد اخلاقي دارند شناخته شده‌اند

رزيتا غفاري نيز درباره موضوعات اخير پيش آمده تاكيد كرد سينماگران بايد تلاش كنند با افراد مشكل‌دار كه شناخته شده هستند كار نكنند‌. رزيتا غفاري بازيگر تئاتر، سينما و تلويزيون درباره موضوع فساد در سينما گفت: برايم باعث تاسف است كه اين همه حرف پشت سر جماعت هنرمند بي‌آزار بدون مسئله وجود دارد. البته بيش‌تر اينها شايعه است. امير جعفري نيز در برنامه «سين مثل سريال» بحثي را مطرح كرد كه از ايشان تشكر مي‌كنم.

 

وي افزود: همه ما خانواده داريم و برخي از همسرانمان نيز در همين عرصه كار مي‌كنند. به دليل زير ذره بين بودن هنرمندان همه ما بيش‌تر مراقب رفتار و اعمالمان هستيم، اما تعداد محدودي كه درجامعه بيش‌تر هستند خطاهايي مي‌كنند كه به كل خانواده سينما تعميم پيدا مي‌كند. غفاري با بيان اين‌كه ساليان سال است در خانواده سينما كار مي‌كند، يادآور شد:

 

هم من و هم همسرم عباس صالحي (چهره پرداز) سال‌ها است همكار هستيم و هيچ‌وقت دچار مشكل نشده‌ايم. كار من هميشه در محيط‌هاي امني بوده است و همكاران من انسان‌هاي محترمي هستند. وي در پايان هشدار داد: بيش‌تر كساني كه داراي فساد اخلاقي هستند، شناخته شده‌اند و اهالي سينما نبايد با آنها كار كنند.

 

كجا رفت سينمايي كه سر تا پايش نجابت بود

مجيد مظفري نيز در همين رابطه و با بيان اين‌كه الان فيلم‌هايي داريم كه حتي تصور ساخته شدن آنها را هم نداشتم، گفت: نمي‌گذارم دختر خودم با وجود استعداد‌هايش، بازيگر سينما شود. مظفري نيز در گفت‌وگو با فارس در اين باره گفت: اين صحبت‌ها سال‌هاست كه گفته مي‌شود، الان سال 91 است و من براي نخستين بار در سال 75 جمله‌اي با عنوان «نا بازيگر» مطرح كردم و گفتم اينها مانكن‌هاي سينما هستند، به نظرم اين‌گونه تلفني حرف زدن تاثيري ندارد، من بارها گفتم در اين مجلات ننويسيد فلان هنرمند را گرفتند، فلان هنرپيشه فساد اخلاقي دارد و... بارها گفتم كه اين كارها را نكنيد.

 

خانواده سينما، خانواده فرهنگي و نجيبي است. پشت سر اين خانواده، پشت سر اين سينما، فيلم‌هايي است از دهه‌ 40 تا 70، ‌حالا با چنين خانواده‌اي اين طور برخورد كردن درست نيست. شايد يكي از دلايلي كه در سينما فساد پيش مي‌آيد، خود ما هستيم. وي ادامه داد: ما تن به خيلي از كارها داديم، البته اين صحبت من به صورت كلي است. ما اول بايد ببينيم‌ كه چرا وضع سينما به اين روز افتاده است.

 

در سينمايي كه ‌دهه 60 و نيمه دهه 70 ‌فيلم‌هايي چون «ناخدا خورشيد»، «جنگ نفت‌كش‌ها»، «سرب» و... در آن ساخته مي‌شود، چه اتفاقي افتاده كه فيلم‌هاي دم دستي كه در فرهنگ ما نيست ‌و ديالوگ‌هاي دون شأن سينماي ما را دارد، توليد مي‌شود. من با خانم بايگان 3 فيلم بازي كردم و فيلم چهارم به من گفتند كه بازي نكن، تو داري زوج هنري به وجود مي‌آوري! به هنرپيشه مرد مي‌گفتند جلوي دوربين زياد در چشم هنرپيشه زن نگاه نكن، كجا رفت اين حرف‌ها؟

 

اين حرف‌ها فقط براي دوران ما بود؟ ‌الان فيلم‌هايي ساخته شده است كه من حتي تصور ساخته شدن آنها را هم نداشتم، ما در فيلم‌ها، سكانس رختخواب نشان نمي‌داديم و الان يك مرد و يك زن در يك رختخواب مثل يك تخت فنري بالا و پايين مي‌پرند! كجا رفت آن سينماي پاك و معصوم؟ ‌

 

كجا رفت سينمايي كه سر تا پايش نجابت بود؟ بايد چند نفر بزرگ‌تر و صاحب‌نظر بنشينيم و بحث كنيم، ‌وقتي فردي مثل آقاي سلحشور شمشير را از رو مي‌بندد و مي‌گويند «سينماي ايران فاحشه‌خانه است» پس بايد يا اين حرف را قبول كنيم يا آن حرف را، و در اين ميان يك كاري انجام دهيم. ما براي اين بنده خدا شمشير از رو مي‌بنديم كه چرا اين حرف را زدي و از طرف ديگر خودمان هم اين حرف‌ها را مي‌زنيم.

 

زياد نمي‌خواهم در اين باره صحبت كنم

امين تارخ نيز در اين باره و درباره فساد در سينماي ايران گفت: من زياد نمي‌خواهم در اين باره صحبت كنم، چون به قدر كفايت در مصاحبه‌هاي مطبوعاتي و تلويزيوني سخن گفته‌ام، ولي به هر حال اميدوارم يك نظارتي راجع‌به اين قضيه صورت بگيرد. چه هنرپيشه‌هايي كه دارند كار مي‌كنند و چه آنهايي كه دوره‌اي گذرانده‌ و تحصيلي كرده‌اند، صاحب استعداد و توان هستند، اما صاحب پول فراوان نيستند كه به اصطلاح رشوه دهند يا لابي كنند و به اين شكل حق اينها است كه در واقع تضييع مي‌شود.

 

من اميدوارم نظارتي روي اين قضيه به وجود بيايد، باور كنيد به سرعت اين مسئله مي‌تواند اصلاح شود. وي درباره فساد ادامه داد: ببينيد اين معضل اول بايد شناسايي شود، و بعد موقعي كه شناسايي شد براي رفع اين نقيصه، مي‌بايستي يك برنامه‌ريزي كرد. در اين حد نيست كه آدم تلفني بگويد اين كار را بكن و آن كار را نكن. يك مقداري فرهنگ‌سازي مي‌خواهد.

 

يك مقداري آگاهي دادن و اطلاعات دادن مي‌خواهد. من خاطرم هست كه چند سال پيش بخش سينمايي وزارت ارشاد يك شماره تلفني را اعلام كرد كه در آن از افرادي كه از اين نوع اتفاقات براي آنها مي‌افتاد يا كساني كه اطلاعاتي داشتند، درخواست شده بود از طريق آن تلفن به اطلاع وزارت ارشاد برسانند. همان موقع من در خاطرم هست كه به اين واسطه مقداري اين قضيه فروكش كرد.

 

فساد در سينما حرف جديدي نيست

«ماهايا پطروسيان» نيز با اشاره به اظهارات اخير پرستو صالحي در باب فساد در سينما، گفت: اين حرف‌ها، حرف‌هاي جديدي نيست و اينها اتفاقاتي است كه سال‌هاست رخ مي‌دهد. ماهايا پطروسيان پيرامون صحبت‌هاي اخير پرستو صالحي مبني بر وجود فساد در سينماي ايران به واسطه افراد سود‌جو، گفت:

 

من كم و بيش ‌اين حرف‌ها را شنيده‌ام، البته اين حرف‌ها، حرف‌هاي جديدي نيست و اين اتفاقات، اتفاقاتي است كه سال‌هاست رخ مي‌دهد. بيش از 15 سال است كه بسياري از سينماگران درباره وضع نابسامان سينماي ايران هشدار مي‌دهند و صحبت مي‌كنند.  وي ادامه داد: فساد در سينما وجود دارد اما به همان اندازه كه در سطح مملكت نيز چنين مسئله اي وجود دارد. اصولاً اگر فساد در مملكت فرصت ريشه‌دواني داشته باشد تبعاً نشانه‌هاي آن در تمامي سطوح جامعه نمود پيدا مي‌كند.

 

اين بازيگر سينما در ادامه توضيح داد: در همين راستا، فساد در بخش اقتصادي به يك شكلي، در مسائل فرهنگي و اجتماعي به گونه‌اي ديگر وجود دارد، اما اگر ما درباره فساد در سينما صحبت مي‌كنيم به اين دليل است كه ما بيش‌تر از بقيه اقشار جامعه، اهالي سينما را مي‌بينيم و مي‌شناسيم وگرنه همه مي‌دانيم بسياري از مسائل غير اخلاقي و فساد در جاهايي از جامعه به صورت وحشتناك‌تر اتفاق مي‌افتد كه نه كسي مي‌بيند و نه مي‌تواند جلوي آن را بگيرد. بنابراين نمي‌توانيم بگوييم همه جاي جامعه پاك است و حالا بياييم درباره اين موضوع در سينما صحبت كنيم.

 

در پايان گزارش ذكر اين نكته ضروري به نظر مي‌رسد كه نبايد اين نكته را از نظر پنهان داشت كه سينماي ايران در خارج از مرزها به گونه‌اي ديگر نمايان شده است. گونه‌اي كه البته دور از واقعيت سينماي ايران هم نيست. سينماي ايران در خارج از مرز، سينمايي نجيب و شريف است كه در آن انسان‌ها با هم روابطي انساني و بر پايه‌ مهرورزي دارند. اين نكته را مي‌بايست در اظهارنظر‌هاي داخلي مد نظر قرار داد. به بيان ديگر مشاجرات ايدئولوژيك بين سينماگران نبايد به موضوعي چون مفسده خواندن بخش ديگر و كوچك كردن بحث به اين مصداق؛ بينجامد.

 

< قبلی		بعدی >