قانون آنلاين- مديركل آموزش متوسطه نظري آموزش و پرورش گفته كه علل اين افت تحصيلي هم به درون آموزش و پرورش مربوط است و هم به بيرون آن، اما در ادامه فقط به عوامل بيروني اشاره كرده و گفت كه اولياي دانش‌آموزان، خود دانش‌آموزان و تفاوت‌هاي فردي آنان، نوع كتاب و سوالات و حتي رسانه‌ها همگي در اين رابطه تاثيرگذارند و حتماً آموزش وپرورش هم مبرا از هر گناه و خطايي است!

 

كدام عامل باعث شده است؟

شايد يكي از اعتراف‌هاي معدود مسئولان آموزش و پرورش به نارسايي، اعتراف آنان به وجود«افت تحصيلي» است. اين افت تمام رويا و افق‌هاي آينده جامعه را زير سايه و ابهام قرار مي‌دهد. هفته قبل بود كه مديركل آموزش متوسطه نظري آموزش و پرورش از افت تحصيلي 18 درصدي در پايه اول دبيرستان خبر داد.

 

اوهمچنين براي توجيه آمار 20 درصدي اعلام شده از سوي وزير آموزش و پرورش درباره اين افت تحصيلي گفت كه اين آمار مربوط به پايان سال 89 است، اما با اقدامات صورت‌گرفته، در حال حاضر افت تحصيلي در اول دبيرستان به كمتر از 18 درصد رسيده است.به شنيدن آمار متناقض از سوي مسئولان دولتي عادت كرده‌ايم؛ از تورم و رشد اقتصادي گرفته تا آمار افت تحصيلي. اكنون هم قرار نيست به اين آمارها بپردازيم. به هر حال يكي دو درصد بالا يا پايين آقاي مدير با وزير و مسئول بالادستي‌اش موافق است كه افت تحصيلي وجود دارد.

 

اگرچه افشاني گفته كه علل اين افت تحصيلي هم به درون آموزش و پرورش مربوط است و هم به بيرون آن، اما در ادامه فقط به عوامل بيروني اشاره كرده و گفت كه اولياي دانش‌آموزان، خود دانش‌آموزان و تفاوت‌هاي فردي آنان، نوع كتاب و سوالات و حتي رسانه‌ها همگي در اين رابطه تاثيرگذارند و حتماً آموزش وپرورش هم مبرا از هر گناه و خطايي است!

افت تحصيلي چيست؟

به گفته كارشناسان تحصيلي افت تحصيلي، افت عملكرد تحصيلي و درسي دانش‌آموز از سطحي رضايت‌بخش به سطحي نامطلوب است. چنانچه فاصله قابل‌توجهي بين استعداد بالقوه و استعداد بالفعل فرد در فعاليت‌هاي درسي مشهود باشد، چنين فاصله‌اي را افت تحصيلي مي‌نامند.

 

لذا افت تحصيلي فقط در مردودي يا تجديدي يا ترك تحصيل خلاصه نمي‌شود و درباره هر دانش‌آموزي كه يادگيري او كمتر از توان و استعداد بالقوه و حد انتظار باشد، صدق مي‌كند. بنابراين شامل دانش‌آموزان تيزهوش هم مي‌شود كه ممكن است دچار افت تحصيلي و كم‌آموزي باشند.

اول دبيرستان بيش‌ترين افت و اول ابتدايي كمترين افت

به گفته مسئولان آموزش و پرورش 20 درصد يعني حدود 260 هزار نفر از دانش‌آموزان اول متوسطه در سال تحصيلي جديد، جزو مردودين هستند كه بالاترين آمار افت و مردودي تحصيلي در ميان دوره‌هاي آموزشي از اول ابتدايي تا آخر دبيرستان است. در عين حال به گفته همين مسئولان پايين‌ترين ميزان افت تحصيلي در دوره ابتدايي است.

 

به گفته كارشناسان و مسئولان آموزش وپرورش افت تحصيلي در پايه اول ابتدايي روستاها بيش‌تر از مناطق شهري است و اين تناسب در ساير پايه‌ها نيز وجود دارد. به نظر مي‌رسد دليل اين موضوع به تفاوت امكانات انساني و مادي آموزش و پرورش در مناطق شهري و روستايي مربوط باشد، وگرنه مطالعات روانشناسان نشان داده كه تفاوت معني‌داري در ضريب هوشي‌دانش‌آموزان مناطق شهري و روستايي وجود ندارد.

 

دلايل افت تحصيلي

كارشناسان مي‌گويند كه افت تحصيلي با تغيير مقطع بيش‌تر ديده مي‌شود. چه تغيير مقطع از دوره ابتدايي به راهنمايي و چه از مقطع راهنمايي به دبيرستان. در مجموع ضريب هوشي كودك، ميزان يادگيري او را تعيين مي‌كند. عوامل مهم ديگري مانند محيط خانوادگي، نظارت در مدرسه، توانايي معلم، تعداد دانش‌آموزان كلاس و علل رواني هم مي‌توانند سبب بروز افت تحصيلي در دانش‌آموز شوند و اينها همه عوامل بيرون از حيطه نفوذ آموزش و پرورش است.

 

اما درباره عوامل مربوط به آموزش وپرورش مي‌توان به زياد بودن تعداد دانش‌آموزان در كلاس اشاره كرد. در اين شرايط معلم نمي‌تواند به همه دانش‌آموزان توجه كافي نشان دهد. در نتيجه، دانش‌آموز نمي‌تواند توانايي خود را نشان دهد و همين امر منجر به افت تحصيلي او مي‌شود.

 

در عين حال نبايد از مهم‌ترين مسئوليت آموزش و پرورش در اين باره غفلت كرد. آموزش و پرورش وظيفه دارد تا با برنامه‌ريزي مناسب درصد تاثيرگذاري متغيرهاي خارج از حوزه نفوذ آموزش و پرورش بر افت تحصيلي دانش‌آموزان را كاهش دهد. براي درك بهتر اين موضوع كافي است به نقش دكوري مشاوره در مدارس توجه شود. بخش مشاوره با توجه و تمركز بر مشكلات رواني و خانوادگي دانش‌آموزان و كاهش تاثير اين متغير، در كاهش افت تحصيلي موثر باشد، اما آيا اين مراكز دكوري چنين نقشي را ايفا مي‌كنند؟

 

به هرحال چه اين مشكلات مربوط به دوران آموزش پرورش باشد و چه به بيرون آن ربط داشته باشد، بايد براي كاهش آن برنامه‌ريزي دقيق و همه‌جانبه‌اي صورت گيرد. براي كشوري كه در اسناد بالادستي اقتصادي خودش را در‌ترين‌هاي افق جهاني مي‌بيند، اين آمار اصلاً دلگرم‌كننده نيست.