يك خانواده تروريست با نگاهي ايدئولوژيك قصد دارند طي يك بمب‌گذاري قتل عامي را انجام دهند. آنها در حين پيشبرد عمليات به‌خاطر به وجود آمدن اختلال در برنامه مجبور به عقب انداختن زمان عمليات مي‌شوند. اما سعيد كه مسئول طراحي بمب است در مقابل تصميم همسرش سيمره كه مسئول برنامه‌ريزي عمليات است جبهه مخالف گرفته و تلاش دارد تا برنامه در زمان مقرر انجام پذيرد اما در ادامه اتفاق‌هايی رخ مي‌دهد و نمايش «مگه نمي‌دوني جات كجاست؟» تصويرگر اين اتفاق‌ها مي‌شود.

 

 

| مريم احمدي |

 

نگاه«ملت ما» به نمايش «مگه نمي‌دوني جات كجاست؟»

بنابر اين گزارش نمايش «مگه نميدوني جات كجاست؟» به كارگرداني الهام جعفري كار خود را از يكشنبه 11 دي‌ماه سال جاري در كارگاه نمايش مجموعه تئاتر شهر آغاز كرده است. اين نمايش 55 دقيقه‌اي كه اكبر حسني نويسندگي آن را بر عهده داشته با بازي وحيد آقاپور، دلارا نوشين، وحيد ميريونسي شب‌هاي اجراي خود را پشت سر مي‌گذارد. به همين منظور با «اكبر حسني» نويسنده، «الهام جعفري» كارگردان و «وحيد آقاپور» يكي از بازيگران اين اثر به گفت‌وگو نشسته‌ايم.

 

حسنی: يك نمايشنامه‌نويس بايد نياز جامعه را در نظر بگیرد

«اكبر حسني» نويسنده نمايش «مگه نميدوني جات كجاست؟» در گفت‌وگو با «ملت ما»، به چگونگي نگارش اين اثر اشاره كرد و گفت: علاقه داشتم حول نمايشنامه «ننه دلاور و فرزندانش» كه از متون برجسته ادبيات نمايشي و جزو بهترين آثار نويسنده بزرگ «برتولت برشت» است، نمايشنامه‌اي ديگري را نگارش كنم.

 

نمايشنامه «ننه دلاور و فرزندانش» به زيبايي مفهوم نابودي را در دل فضاي خشن جنگ به تصوير مي‌كشد در حالي كه شخصيت اصلي اين نمايش يك مادر است كه در تصور هر انساني نماد لطافت، محبت و مهرباني است، هرچند نمي‌خواستم نوشته من شباهت زيادي به داستان اصلي داشته باشد تا جايي كه اقتباس محسوب نشود. بنابراين در سال 88 براي نخستين بار اين اثر را نوشته و در سال 89 آن را بازنويسي كردم.

 

وي در اين باره ادامه داد: داستان «ننه دلاور و فرزندانش» درباره مادري است كه به فروش اسلحه مشغول است و تير يكي از اسلحه‌هايی كه او فروخته است به سر پسر خودش ثابت مي‌كند. تروريست‌هاي القاعده نيز در «مگه نميدوني جات كجاست؟» هم‌دين ما هستند اما قتل و آدم‌كشي را برگزيده‌اند

 

و من مي‌خواستم اين جريان‌ها را به عاشورا و اتفاق‌هاي عراق مرتبط كنم كه دو گروه با يك دين روبه‌روي هم ايستاده‌اند. همچنين به خوبي مي‌دانيم كه واقعه عاشورا علاوه بر آن‌كه يك جريان مذهبي است نمود سياسي نيز داشته است. در واقع به دنبال نگارش نمايشنامه‌اي بودم كه علاوه بر به  تصوير کشیدن مسائل سياسي روز، وقایع تاريخي را نيز يادآور باشد.

 

اين نمايشنامه‌نويس درباره اين‌كه براي جذب مخاطب به يك موضوع سياسي از چه شيوه‌هایي بهره برده و نمايشنامه خود را چگونه به نگارش در آورده است، افزود: معتقدم يك نمايشنامه‌نويس بايد نياز جامعه را در هر دوره مورد نظر قرار دهد چراكه زيباشناسي و محتواي اثر در جذب مخاطب بسيار تاثيرگذار است.

 

بنابراين مي‌توان موضوعات تاريخي را با توجه به نياز جامعه به روز كرده و بعد آنها را در قالب يك نمايش به مخاطب ارايه داد كه در تكنيك داستان نويسي به چنين اقدامي «گذاره خنثي» مي‌گويند يعني نويسنده از مستقيم گويي خودداري كند. در چنين نمايشنامه‌هايي به واقعه اصلي تنها يك اشاره مي‌شود و نمايش بيش‌تر از روايت‌هاي فرعي صحبت مي‌كند.

حسني به نمايش «مگه نميدوني جات كجاست؟» اشاره كرد و افزود: بر آن بودم تا پايان نمايش را به اصطلاح باز گذارم تا تماشاگر خود نتيجه را در ذهنش متصور كند. هرچند معتقدم كارگرداني خانم جعفري و بازي خوب بازيگران اين نمايش اعتبار و جذابيت نوشته من را افزون كرده است.
وي درباره ميزان استقبال تماشاگران از نمايش يادشده، توضيح داد:

 

بايد بگويم به هيچ عنوان پيش‌بيني چنين استقبالي را از نمايش با توجه به اجراي آن به صورت دو سانس، سردي هوا و اين‌كه در فصل امتحان دانشجويان هستيم نداشتم.  اين نويسنده با تاكيد بر اين‌كه رسانه‌ها به نمايش «مگه نميدوني جات كجاست؟» كم لطف بوده‌اند، اضافه كرد: سايت ايران تئاتر حتي يك عكس از نمايش ما را روي سايت نگذاشته و برنامه‌اي مانند مجله تئاتر اقدام به تصويربرداري يك قسمت از اين تئاتر نكرده‌اند در حالي كه بارها ديده‌ام به فرهنگسراها رفته و از نمايش‌هايی كه آنجا برگزار مي‌شود تصوير‌برداري مي‌كنند و به نقدوبررسي آن مي‌پردازند.

 

وي در ادامه صحبت‌هاي خود به كيفيت برگزاري جشنواره سي‌ام تئاتر فجر با توجه به اقداماتي كه تاكنون از سوي مديران براي اين جشنواره صورت گرفته است اشاره كرد و افزود: به نظرم آقاي اميني به عنوان دبير جشنواره و سكان‌دار آن، فوق‌العاده به كارها تسلط دارد به اصطلاح كاربلد است بنابراين معتقدم جشنواره امسال جشنواره‌اي آكادميك، برنامه‌ريزي شده و اصولي خواهد بود در حالي كه اميني براي برگزاري جشنواره زماني كمتر از 4 ماه در اختيار داشت با اين وجود اميدوارم جشنواره امسال به لحاظ اجرايی با كيفيت مناسبي برگزار شود.

 

حسني همچنين با يادآوري اتفاق‌هاي اخير تئاتر كشورمان و مميزي‌هايی كه هنرمندان نسبت به آنها معترض هستند، بيان كرد: چنين قوانين و مقرراتي در همه دنيا وجود دارد و هنرمندان نيز ملزم به رعايت آنها هستند اما طبيعي است در مقابل اصلاحيه‌هاي پيش از حد و بي‌قاعده نيز نمي‌توان سكوت كرد.

 

الهام جعفري: آنچه تئاتريست‌ها را آزار مي‌هد تكثر پي‌درپي قوانين بازدارنده است

همچنين «الهام جعفري» كارگردان نمايش «مگه نميدوني جات كجاست؟» در گفت‌وگو با ما، بيان كرد: اين نمايش نگاهي انتقادي به جايگاه كساني دارد كه با يك تفكر غلط سعي در اصلاح نژاد و نوع بشر دارند. ضمن آن‌كه نمايش مذكور را از دو سال پيش در دست دارم هرچند امسال به جاي «مگه نميدوني جات كجاست؟»

 

خواهان اجراي نمايش ديگري درباره زندگي صادق هدايت بودم اما متاسفانه نتوانستم مجوز آن را بگيرم. بنابراين براي آن‌كه فرصت اجرايی را كه در سال جاري داشتم از دست نداده نمايش «مگه نميدوني جات كجاست؟» را به صحنه آوردم. وي ادامه داد:

آنچه كه من را جذب اين نمايش كرد نو بودن يا به روز بودن سوژه آن بود. هر چند معتقدم يك اثر نمايشي حتي اگر طنز هم باشد بايد تلنگري براي مخاطب محسوب شود و او را به فكر وا دارد. اين كارگردان معتقد است هنگام كارگرداني آثارش از نظر و ديدگاه همه گروه استفاده كرده و معمولا دست بازيگر را باز مي‌گذارد و عقايد خود را به آنها تحميل نمي‌كند.

جعفري به تغييرات نمايشنامه در مرحله تمرين‌ها و دورخواني‌ها و ميزان استقبال مخاطب از اين نمايش اشاره كرد و گفت: تغيير خاصي در نمايشنامه ايجاد نشد و تنها برخي لغات كه تلفظ آنها براي بازيگران مشكل بود تغيير كردند. افرادي مانند آقاي اصغر همت و دكتر قطب الدين صادقي از نمايش ما ديدن كرده و خوشبختانه آن را پسنديدند. ضمن آن‌كه ديگر تماشاچي‌هاي اين اثر موضوع آن را خاص و جذاب مي‌دانند.

 

وي با ابراز تاسف از دو اجرايی شدن نمايش «مگه نميدوني جات كجاست؟»، افزود: دو اجرايی شدن اين نمايش عملا سبب ريزش نيمي از تماشاگران آن شده است هر چند در فصل سرما هستيم و به اين دليل عموم كارهاي تئاتري با ريزش مخاطب روبه‌رو هستند. به گفته وي وظيفه يك تئاتري بيان مسائل روز جامعه و دنياي اطراف با نگاهي متفاوت است تا در ادامه مخاطب به تفكر وا داشته شود.

 

اين كارگردان ادامه داد: با توجه به اين‌كه تاكنون كسي به سراغ موضوعي مانند داستان «مگه نميدوني جات كجاست؟» نرفته بود كارگرداني آن را پذيرفته و در اجراي آن پيش‌دستي كردم. وي همچنين در پايان صحبت‌هاي خود با يادآوري اتفاق‌هاي اخير تئاتر كشورمان و مميزي‌هايی كه هنرمندان نسبت به آنها معترض هستند، بيان كرد:

 

چنين اتفاق‌هايی به مانند يك تشنج يا شوك براي يك گروه نمايش است اما معتقدم بايد با اين اتفاق‌ها ساخته و به كار هنري خود ادامه دهيم. سال‌هاست تئاتري‌هاي كشورمان با چنين مشكلاتي دست وپنجه نرم مي‌كنند و گمان مي‌كنم ديگر به جايی رسيده‌ايم كه اعتراض معنايي ندارد هرچند تمام تئاتريست‌ها مشكلي با رعايت قوانين و مقررات ندارند زيرا آنچه آنها را آزار مي‌دهد اعمال سليقه‌ها و تكثر پي در پي قوانين بازدارنده است.

وحيد آقاپور: توقف يك نمايش بدعت ناشايستي است كه امنيت تئاتريست را از بين مي‌برد

همچنين «وحيد آقاپور» يكي از بازيگران نمايش «مگه نميدوني جات كجاست؟» درباره نقش خود، توضيح داد: نقشي كه در اين نمايش بر عهده دارم درباره يك طراح عمليات تروريستي با گرايش به يكي از فرقه‌هاي وهابي، است.

 

اين فرد ظاهري شناخته شده و خنثي دارد هرچند كاري كه او براي خود برگزيده بر رفتارهاي ظاهري، نوع حرف زدن و ارتباطاتش با ديگر افراد تاثيرگذار است. اما آنچه كه اين فرد را با ديگر تروريست‌ها متفاوت مي‌كند واكنش او به اتفاقي است كه براي فرزندش رخ مي‌دهد چراكه فرزند او طي يكي از بمب‌گذاري‌هايی كه او موجبات آن را فراهم كرده قرباني مي‌شود.

به گفته اين بازيگر واكنش كاراكتر مذكور در رابطه با اتفاقي كه براي فرزندش رخ مي‌دهد سبب شد تا شخصيت يك پدر و يك تروريست با يكديگر تلفيق شوند و در نهايت شخصيت عمق پيدا كند. وي در پاسخ به اين سوال كه چگونه مرموز بودن اين شخصيت را به تصوير كشيده‌ايد، توضيح داد:

 

قبول دارم كه اين شخصيت مرموز است اما يك بازيگر براي به وجود آوردن چنين شخصيتي و ايجاد چنين حسي به مخاطب بايد تلاش آرام و وسيعي داشته باشد زيرا اگر بخواهيم مرموز بودن كاراكتر را در ظاهر آن نشان دهيم دچار كليشه مي‌شويم بنابراين سعي كردم براي دستيابي به مقصودم از حركات ريز استفاده كنم.

 

آقاپور ادامه داد: اين سوال كه آيا كاراكتري كه من نقش آن را بازي مي‌كنم همسرش را دوست دارد و حاضر است به‌خاطر آن فداكاري كند يا خير؟ پاسخ مشخصي ندارد هرچند معتقدم او همسرش را دوست داشته اما ايدئولوژي‌ها و تعلقات و اهداف سازماني براي او نسبت به روابط خانوادگي اولويت بيش‌تري دارد چراكه اين افراد معتقدند هدف وسيله را توجيه مي‌كند و همين طرز فكر است كه تروريست‌ها و افرادي كه تفكري اين‌گونه دارند را هولناك مي‌كند.

 

وي با بيان اين‌كه همكاري با الهام جعفري به عنوان كارگردان سختي خاصي نداشته است، اظهاركرد: به‌راحتي ايده‌ها و نظرات خود را بيان مي‌كردم و خانم جعفري موضع نمي‌گرفتند. با ديگر بازيگران نيز مشكلي نداشتم زيرا در گذشته با آنها كار كرده و نقاط ضعف و قدرت يكديگر را به خوبي مي‌شناسيم.

 

اين بازيگر درباره ميزان استقبال از نمايش «مگه نميدوني جات كجاست؟»، بيان كرد: به نظرم استقبال كمتر از آنچه بود كه انتظارش را داشتيم هرچند اين امر دلايل متعددي مانند تبليغات ضعيف، دو اجرايی شدن نمايش و... دارد.  وي همچنين در پايان صحبت‌هاي خود با يادآوري اتفاق‌هاي اخير تئاتر كشورمان و مميزي‌هايی كه هنرمندان نسبت به آنها معترض هستند، بيان كرد:

 

با توقف يك نمايش كه مجوز دريافت كرده است كاملا مخالف هستم چراكه بدعت ناشايستي است كه امنيت تئاتريست و مخاطبان آن را از بين مي‌برد. آقاپور افزود: درباره نمايش‌هاي اخير نمي‌دانم چطور اين اتفاق رخ داده است آيا آنها به قواعد پايبند بوده‌اند يا خير؟ اما آنچه كه مشخص است اداره ارزشيابي بايد قواعد و قوانين و خطوط قرمز را مشخص كرده و شفاف‌سازي كند تا تكليف گروه‌هاي تئاتري و تئاتر كشور مشخص و شفاف شود.

بنابر اين گزارش از ديگر عوامل اين نمايش مي‌توان به حميد پورآذري طراح صحنه، مهدي بوسليك دستيار كارگردان، نيما نوروزي مسئول روابط عمومي، احسان آنالويي موسيقي، سمانه زارعي دستيار صحنه و محمد محبي عكس اشاره كرد.  علاقه‌مندان براي تماشاي اين نمايش مي‌توانند تا تاريخ 25 دي‌ماه سال جاري هر روز به استثنای روزهاي شنبه در دو نوبت 18 و 20 به كارگاه نمايش مجموعه تئاتر شهر مراجعه كنند.

< قبلی		بعدی >