|  مرتضي بهنام‌فر |با وجود پيشرفت‌هاي امروزي در حوزه تكنولوژي هنوز هم اين امكانات جديد مانند اينترنت و شبكه‌هاي مجازي نتوانسته‌اند جاي كتاب را بگيرند و جز مطالب متفرقه و پراكنده مقطعي، عموم مردم دنيا نيازهاي علمي- فكري و فرهنگي خود را با مطالعه كتاب برطرف مي‌سازند. اما يك واقعيت تلخ در كشور هست كه ميزان مطالعه كتاب در نزد عموم مردم بسيار پايين است و به نوعي كتاب در غربت و مظلوميت به سر مي‌برد.

 

اگر عميق به اين مسئله بنگريم، خواهيم ديد كه ضربه آن و خسارت ناشي از آن متوجه آينده كشور است و نه محدود به خود افراد. با اين وجود در باب ضرورت مطالعة كتاب نياز به صحبت بيش از اين نيست و هر انسان فرهيخته‌اي به‌خوبي از اهميت اين مقوله با خبر است. يكي از دلايلي كه برخي در آسيب‌شناسي اين معضل آورده‌اند،

اين است كه فرهنگ كتاب خواني در كشور جا نيفتاده يا اين‌كه طي سال‌هاي گذشته نهادهاي مربوط سهل انگاري كرده‌اند. به عنوان مثال آموزش و پرورشي كه بايد فرزندان جامعه را علاقه‌مند و شيفته كتاب و مطالعه بار بياورد يا سازمان ارشاد و همين‌طور صدا و سيما كه در واقع مهم‌ترين مراكز مربوطه هستند.

اما اخيراً رويكردي كه در رسانه ملي اتخاذ شده است گواه عزمي جدي براي پرداختن به مقوله كتاب خواني است.   هم از راديو و هم تلويزيون. مثلاً راديو ايران و شبكه 4 با ويژه برنامه «كتاب 4» به‌طور خاص به اين مسئله پرداخته‌اند. به عنوان آغازي بر يك نهضت فراگير اقدام پسنديده‌اي بود.

چرا كه هم اهميت كتاب خواني را نزد مردم افزايش مي‌داد و هم اين‌كه كتب مناسب و مفيد آن حوزه(كتاب‌هاي عاشورايي) را به مردم معرفي مي‌كرد. يكي از چالش‌هاي مردم و در واقع از علل اصلي عدم اقبال به كتاب خواني نزد مردم همين است كه نمي‌دانند چه بخرند و چه بخوانند؟ عمدتا كتاب‌ها را از نمايشگاه‌ها، آن هم با چرخ زدن و يك نگاه سطحي خريداري مي‌كنند و بعد هم به دليل عدم احساس نياز به آن، كنار مي‌گذارند.

در واقع چنين برنامه‌هايي بايد احساس نياز و تشنگي در مخاطب ايجاد كند و براي مخاطب انگيزه مطالعه كتاب‌هاي منظور را بالا ببرد. بسياري از كتاب‌هاي ناب و مفيد كه مردم هيچ شناخت و اطلاعاتي نسبت به آنها ندارند را به مردم معرفي نمايد و كافيست كه مسئولان كتابخانه‌هاي عمومي، مدارس، دانشگاه‌ها، مساجد و... اين برنامه‌ها را ببينند و آنها به عنوان گروه‌هاي مرجع اقدام به تهيه آن كتب نمايند.

اين زنجيره مطالعاتي و كتاب‌خواني اثراتش سال‌هاي نزديك پيش رو مشخص خواهد شد. در عرصه‌هاي ديگر و به‌صورت موضوعي لازم است كه اين برنامه ادامه يابد. مثلاً در ايام دهة فجر، عيد نوروز، ماه رمضان، يا مسائل تاريخي مانند تاريخ ايران، تاريخ اسلام، يا حتي تاريخ معاصر مانند ملي شدن صنعت نفت، كودتاي 28 مرداد، قيام 15 خرداد و بسياري از مناسبت‌هاي ديگر.

در همين راستا به برنامه‌ريزان اين برنامه پيشنهاد مي‌كنيم كه يكي از مشكلات و چالش‌هاي موجود بر سر راه كتاب خواني در ايران حجم بالاي برخي كتب يا بي‌حوصلگي مخاطبين از مطالعه كامل چند صد صفحه كتاب‌ها است. راه‌حل اين مشكل اين است كه كتاب‌هاي ناب و برجسته‌اي كه معرفي مي‌شوند داراي يك چكيده و عصاره كامل، دقيق و مختصر در قالب يك ضميمه به كتاب‌ها باشند.

اين اقدام كه خيلي هم سخت نيست با راه‌اندازي يك كميته در اين شبكه و همين برنامه مي‌تواند ميسر شود. يعني عده‌اي كتاب‌ها را بخوانند و با همفكري و بررسي گروهي به‌طور دقيق چكيده و عصاره كتاب را در حد چند صفحه ضميمه كتاب نمايند. آن وقت علاوه بر آن‌كه كل كتاب در اختيار مخاطب است و كساني كه مشتاق به مطالعه همه كتاب هستند بي‌بهره نمي‌مانند، عده‌اي هم كه به دليل كمبود وقت يا عدم علاقه زياد به مطالعه تمام مطالب كتاب، كلاً كتاب نمي‌خوانند، به اين روش افراد كتاب خوان بار بيايند و به همين طريق حتي عادت به مطالعه نمايند.

لذا اگر اين اقدام توسط رسانه ملي انجام شود و در كنار معرفي كتاب عصاره آن را هم در اختيار مخاطب قرار دهد(حتي اين مدل كتاب‌ها مي‌توانند با هماهنگي ناشرين و نويسندگان آنها و نيز رسانة ملي چاپ شوند) كه با اين كار خدمت بزرگ‌تري از آنچه امروز قدم برداشته است انجام داده است.

< قبلی		بعدی >