آزاده وحيدنيا:جرم يك پديده عادي اجتماعي است كه در هر اجتماعي وجود دارد و جامعه‌اي نيست كه در آن هيچ نوعي بزه رخ ندهد. دوركيم معتقد است فشارهاي اجتماعي نقش اساسي در مشكلات رفتاري دارند. او تغييرات ناشي از قطع ارتباطات عاطفي و انساني و گسترش شهرها در جامعه امروز را از عوامل مهم از هم‌گسيختگي و عدم شناخت افراد از يكديگر مي‌داند كه باعث به خطر افتادن سلامت رواني مي‌شود. دوركيم بيان مي‌كند كه ضعيف بودن هنجارهاي اجتماعي منجر به كج‌روي مي‌شود.

 

به نظر مرتن دو دسته عوامل فرهنگ- نظام اجتماعي و كاركرد نظام اجتماعي در رفتار انحرافي افراد نقش دارند. اگر نهادهايي كه وظيفه انتقال فرهنگ را به عهده دارند خوب عمل نكنند، افراد اهداف را نخواهند پذيرفت و هنجارهاي مشروع را به خوبي تشخيص نخواهند داد و اين فرآيند منجر به انحراف مي‌شود. افراد طي فرآيند اجتماعي شدن مي‌آموزند كه چگونه اهداف فرهنگي مهم را بشناسند و آنهايي كه مورد تاييد است را براي رسيدن به اهداف برگزينند.

 

همچنين در اين راه وسايل غير مشروع براي ايجاد انحراف نقش اساسي دارد. در نظريه برچسب انحراف لمرت عامل كج‌روي بيش‌تر، قانون‌گذاران هستند تا اين‌كه قانون‌شكنان باشند. جرم يك رفتار به‌ويژه نيست بلكه عدم انطباق رفتار با قانون است. به نظر لمرت رفتار انحرافي مغاير قانون است و با آن انطباقي ندارد و در نگاه اول مردم، ناپسند بوده و درجات عكس‌العمل مردم با آن متفاوت است.

 

اما هنگامي كه اين اعمال كوچك شمارده شوند در طبقات پايين انحراف افراد برچسب نمي‌خورد و عادي جلوه داده مي‌شود در حالي كه انحراف افراد در طبقات بالاتر برچسب خورده و اين انگ باعث بروز كج‌روي بيش‌تر آنها شده و بنابراين فرد از جامعه دوري كرده و تنها به كساني مي‌پيوند كه مشابه خود برچسب خورده‌اند و اين باعث بزه بيش‌تر فرد مي‌شود.

 

آلبرت كوهن نيزمعتقد است عامل مهم كژ رفتاري جوانان در طبقات پايين جامعه ميل به ارتقاي اجتماعي و فقدان ضوابط لازم براي ارتقا است. كوهن نظريه مرتن مبني بر ساخت اجتماعي را پذيرفته است. او معتقد است كه آن‌چه جوان را به سوي خرده فرهنگ بزهكاري سوق مي‌دهد مشكل كسب پايگاه اجتماعي است كه در اصل ارزش‌هاي جامعه بهنجار آن را براي جوان پديد مي‌آورد.

 

وقتي جامعه انتظارات واحدي از جواناني دارد كه توانايي‌هاي آنها براي پاسخ يكسان نيست، آنهايي كه توانايي پاسخ را دارند درست رفتار مي‌كنند و كساني كه آن معيارها را مانع ارتقای خود مي‌بينند كژرفتار مي‌شوند. بنابراين اين خرده فرهنگ گروه است كه به افراد امكان فعاليت‌هاي بزهكارانه و غيرقانوني را مي‌دهد.

 

* جامعه شناس

 

 

< قبلی		بعدی >