| پيمان حاج محمودعطار |آژانس بين‌المللي انرژي اتمي نهادي مستقل است كه در سال ۱۹۵۷ براي ترويج استفاده صلح‌آميز و جلوگيري از استفاده نظامي از انرژي هسته‌اي تاسيس شد. ايران در همان سال به عضويت آژانس بين‌المللي انرژي اتمي درآمد و در سال ۱۹۶۸، پيمان عدم تكثير سلاح‌هاي هسته‌اي ( ان. پي. تي) را امضا كرد و در سال ۱۹۷۰ آن را در مجلس شوراي ملي به تصويب رساند.

اهداف آژانس بين‌المللي اتمي براساس اساسنامه آن عبارتنداز:

- ارتقاي كاربردهاي صلح‌جويانه انرژي هسته‌اي و عدم به‌كارگيري آن براي اهداف نظامي.

- اتخاذ هرگونه تدبيري جهت ارتقاي تحقيقات، توسعه و كاربرد عملي انرژي هسته‌اي براي مقاصد صلح‌جويانه.

- ارتقاي مبادله اطلاعات علمي و فني.

- تاسيس و اعمال پادمان براي تضمين اين موضوع كه كمك‌هاي هسته‌اي يا حمايت‌هاي آژانس در مقاصد نظامي به‌كار گرفته نشود.

- تاسيس يا تصويب استانداردهاي ايمني هسته‌اي.

تلاش‌هاي جهاني براي جلوگيري ازاستفاده‌هاي غيرصلح‌آميز هسته‌اي موجب شدكه در نهايت پيمان عدم تكثير سلاح‌هاي هسته‌اي( ان. پي. تي)درسال1968 ميلادي براي امضاي كشورها آماده شود. ايران همان‌گونه كه در بالا گفته شد در همان سال به اين پيمان نيز الحاق شد. درحال حاضر 186 كشور جهان عضو اين معاهده هستند. تنها كشورهاي كوبا، اسرائيل، هندو پاكستان عضو اين پيمان نيستند. همچنين كره‌شمالي نيز چند سال پيش از اين معاهده خارج شد.

آژانس بين‌المللي هسته‌اي در چارچوب نظام پادمان ايجادشده توسط پيمان عدم تكثيرسلاح هسته‌اي و بمنظور بررسي پايبندي كشورهاي عضوان. پي. تي. به مقررات اين معاهده، بازرسي‌هايي را از تاسيسات هسته‌اي كشورهاي عضو انجام مي‌دهد.مهم‌ترين و اساسي‌ترين فايده عضويت كشورها اينست كه كشورهاي عضو اين پيمان، مي‌توانند و اين حق را دارندكه در سايه عضويت و نظارت بازرسين آژانس هسته‌اي فعاليت هسته‌اي صلح‌آميز داشته باشند.

ايران نيز به‌عنوان يكي ازكشورهاي عضو آژانس هسته‌اي و معاهده ان. پي. تي. درطول فعاليت‌هاي هسته‌اي خود همكاري لازم را با اين آژانس به‌ويژه در رابطه با نظارت همه‌جانبه بازرسان بر تاسيسات و فعاليت‌هاي هسته‌اي خود داشته است. پرسشي كه در اين مقطع بايد از سازمان‌هاي‌ بين‌المللي و به‌ويژه شوراي حكام آژانس هسته‌اي و سازمان ملل متحدكرداينست

كه هنگامي كه به دفعات درگزارش‌هاي روساي وقت آژانس به همكاري دولت و ملت ايران دراين رابطه و نظارت بازرسان بر عملكرد ايران و صلح‌آميز بودن اين فعاليت‌ها اذعان شده است، برچه مبناي حقوقي و قانوني مردم ما بايد شاهد تهديدهاي كشورهاي ديگر مبني بر تحريم ايران شوند؟

اگربا وجود عضويت ايران در آژانس بين‌المللي هسته‌اي و انقياداين كشور به پيمان عدم‌تكثير سلاح‌هاي هسته‌اي و عدم‌گزارش آژانس درباره تلاش ايران براي توليد اين‌گونه سلاح‌ها، باز هم بايد ملت ايران با تهديدهاي برخي كشورها روبه‌رو باشندپس ادامه عضويت ايران در اين آژانس چه‌سودي برايمان خواهد داشت؟

وقتي كه اسرائيل، هند و پاكستان، با وجود عدم عضويت در آژانس و عدم پايبندي به معاهده ان. پي. تي. آسوده از هرگونه تهديد به تحريم و محروميت بين‌المللي، به فعاليت‌هاي نظامي و توليد و انباشت سلاح‌هاي اتمي ادامه مي‌دهند، پس فلسفه وجودي آژانس بين‌المللي هسته‌اي و معاهده ان. پي. تي. چيست؟سوالي كه تاكنون سازمان‌ها و مراجع بين‌المللي و حقوقدانان حقوق بين‌الملل از پاسخ آن طفره رفته‌اند.

* وكيل پايه يك دادگستري