| فرزانه خالدي |از اواخر سال‌هاي 1970، وقتي كه ريز رايانه‌ها و مودم‌ها در دسترس عموم قرار گرفتند، روياي كار از راه دور به شكل كاملتري به حقيقت پيوست. جك‌ام. نيلز كه در كتاب‌هاي مختلف با عنوان پدر دوركاري از او ياد مي‌شود، نخستين كسي بود كه به صورت رسمي به تحقيق در اين خصوص پرداخت و انديشه دوركاري در دهه 1970 براي نخستين‌بار از سوي او مطرح شد. بر اساس گزارش، موسسه Fedscoop يكي از مراجع رسمي اخبار حوزه IT در دولت فدرال امريكا ميزان رضايت از دوركاري در بخش دولتي 91 درصد و در بخش خصوصي 95 درصد بوده است.

 

اين گزارش مي‌افزايد، زمان حضور افراد دور كار در خانواده پس ازدوركاري 46 درصد افزايش داشته و كاهش 71 درصدي آلودگي هوا، 69 درصدي افزايش بهره‌وري، 76 درصدي افزايش كيفيت زندگي، 70 درصدي ذخيره پول و 84 درصدي صرفه‌جويي در وقت نيز از ديگر تغييرات محقق شده در ميان افراد دور كار پس ازدوركاري محسوب مي‌شود.

 

دوركاري چيست؟

دوركاري يك نوع مديريت جديد در كشور محسوب و در اين طرح يك ارتباط جديد بين كار و كارمند و كارمند با مدير اجرا مي‌شود؛ به‌طوري‌كه كارمند به جاي اين‌كه در اداره حاضر شود و كار را انجام دهد، كاري كه برايش تعريف شده را در خانه انجام مي‌دهد و مدير به جاي اين‌كه كارمند را در اداره نظارت كند، اين كنترل از طريق فرايند‌هاي الكترونيكي از داخل خانه‌ انجام مي‌شود.

 

صاحبنظران بر اين باورند كه، دوركاري مزاياي بسياري دارد، در حال حاضر و براساس سيستم موجود كاركنان دولت بايد راس ساعت خاصي در محل كار خود حاضر شوند و راس ساعت خاصي نيز به منازل خود بازگردند كه اين رويه علاوه بر هزينه‌هاي بالا وقت افراد را نيز هدر مي‌دهد.در دنياي پيشرفته امروز دوركاري يكي از روش‌هاي مدرن كار كردن است و با توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات و فراگيرشدن امكانات بسياري از جمله اينترنت پرسرعت و ارزان، تلفن همراه، تله‌كنفرانس، رايانه‌هاي پرقدرت شخصي و شبكه‌هاي بي‌سيم، به سرعت در حال توسعه و گسترش است.

 

به اعتقاد كارشناسان، افزايش روزافزون مسافرت‌هاي درون شهري، ترافيك‌هاي سنگين صبحگاهي و عصرگاهي، افزايش هزينه‌هاي رفت و آمد افراد از محل كاربه خانه‌ها، ايجاد آلودگي در شهرهاي بزرگ، اتلاف زمان افراد براي رسيدن به محل كار، از بين رفتن انرژي از جمله موضوعاتي است كه طبق آن ايده‌هاي دور كاري مطرح شده است.

 

بر همين اساس، وزراي عضو كميسيون اموراجتماعي و دولت الكترونيكي در خرداد ماه سال جاري و بنابه پيشنهاد معاونت توسعه مديريت و سرمايه انساني رئيس‌جمهور و به استناد اصل 138 قانون اساسي، با هدف افزايش بهره‌وري، انعطاف كاري وكاهش حجم رفت وآمد كارمندان دولت و اثرات جانبي آن، آيين نامه دوركاري را مصوب كردند ومتعاقب آن كليه دستگاه‌هاي اجرايي دولتي موظف شدند براي توسعه دولت الكترونيكي، فعاليت‌هاي مربوط به مشاغل عمومي و اختصاصي را احصا وازطريق دوركاري انجام دهند.

 

دوركاري چيست؟

دوركاري، هر گونه شكلي از به كار‌گيري فناوري‌هاي اطلاعاتي (مانند ارتباطات راه دور و رايانه) به جاي مسافرت‌هاي مربوط به كار و حركت كار به سمت كاركنان، به جاي حركت كاركنان به سوي كار است.دوركاري يك شغل نيست، بلكه يك روش سازماندهي كار است كه حول پردازش اطلاعات ساخته مي‌شود. افراد يا گروه‌هايي از افراد، دور از كارفرما، مشتري يا طرف قرارداد، كارشان را انجام مي‌دهند؛ كاري كه مستلزم استفاده از انواع گوناگون تجهيزات الكترونيكي است.

در واقع دوركاري، نوعي شيوه كار است كه به شاغل اجازه مي‌دهد

بدون نياز به حضور در اداره تكاليف و وظايف حرفه‌اي خود را به دور از بروكراسي‌هاي سنتي با انعطاف‌پذيري بيش‌تري انجام دهد كه يكي از اصول توسعه آن فناوري اطلاعات است.

 

مزيت‌هاي دوركاري

بر همين اساس و با توجه به مواردي كه به آنها اشاره شد، دوركاري به دليل مزيت‌هايي كه دارد مورد توجه سازمان‌هاي مختلف قرار گرفته است. به اعتقاد كارشناسان، از نظر بهره‌وري فردي مي‌توان گفت وقتي يك فرد از كنترل‌هاي سازماني خارج مي‌شود، با «خرد مديريتي» تلاش مي‌كند كه عملكرد خود را افزايش دهد و با برنامه‌ريزي كه براي انجام كارها دارد تمام تلاش خود را به كار مي‌گيرد تا در كوتاه‌ترين زمان ممكن با كمترين هزينه، كارش را بهبود دهد و چون در دوركاري ساعت انجام كار براي فرد شناور تعريف مي‌شود، بنابراين مناسب‌ترين ساعت را براي انجام كار بهتر انتخاب خواهد كرد و اعتماد به نفس نيروي كار با خرد مديريتي افزايش خواهد يافت.

 

همچنين از طريق دوركاري بهره‌وري سازمان‌ها افزايش مي‌يابد و هدررفت انرژي در سازمان‌ها كاهش خواهد يافت و وقتي نيروهاي كار در پروژه دوركاري مشغول به كار مي‌شوند از ميزان تنش‌ها و درگيري‌ها و تعارضات سازماني هم كم خواهد شد. در اين شرايط، مديران مي‌توانند از فرصت‌ها براي برنامه‌ريزي در جهت استفاده بهينه از منابع سازماني سود ببرند.

 

ويژگي افراد دوركار

به گفته مسئولان، افراد كاملا توانمند، خوداتكا، آگاه به مسئله مي‌توانند دوركاري انجام دهند، همچنين عدم نياز مكرر به مسئول، عدم پرسشگري، افرادي كه كمتر به دستگاه خود مراجعه مي‌كنند و امكانات لازم را در منزل يا محل مورد نظر دارند در اين طرح مي‌گنجند.

 

بر همين اساس، در طرح دوركاري، كارهايي كه به وسيله يك فرد قابليت انجام داشته باشد و افرادي كه كمتر نياز به نظارت مستقيم دارند، در اولويت قرار دارند.

نفرساعت ملاك ارزيابي

احمد بزرگيان، معاون نوسازي و تحول اداري معاونت توسعه مديريت و سرمايه انساني رئيس‌جمهوري با تاكيد بر اين‌كه فعاليت طرح دوركاري بايد قابل اندازه‌گيري باشد، عنوان كرد: به عبارت ديگر، بايد مشخص باشد كه چند نفر ساعت براي اين كار زمان صرف خواهد شد، مثلا فعاليتي 10 نفر ساعت يا 50 نفر ساعت يا كمتر و بيش‌تر زمان مي‌برد، بنابراين قابليت اندازه‌گيري دارد.

 

كارهاي دسته جمعي دوركار نمي‌شوند

وي با تاكيد بر اين‌كه علاوه بر آن بايد فرد دوركار توانايي و قابليت دوركاري را داشته باشد، تاكيد كرد: كارهاي دسته جمعي كه نياز به حضور فيزيكي افراد دارد، مشمول اين طرح نيست و در طبقه بندي‌ها قرار نمي‌گيرد.

 

زيرساخت اجراي دوركاري فراهم است

از سوي ديگر و به گفته معاون نوسازي و تحول اداري معاونت توسعه مديريت و سرمايه انساني رئيس‌جمهوري، تعريف دولت از دوركاري دقيقا به معناي TeleWorking نيست و تنها بخشي از اين طرح نياز به سرعت اينترنت دارد.

 

به اعتقاد دكتر احمد بزرگيان، عمده آنچه كه در دوركاري تشريح شده تنها با زيرساخت‌هاي فعلي امكانپذير است مگر آن‌كه دوركاري در بحث خدمات الكترونيكي باشد كه بايد از طريق دسترسي داخلي اينترانت يا پرتال‌هاي خدماتي انجام پذيرد و اموري كه براي دوركاري تعريف شده با اينترنت دايل آپ يا خطوط پرسرعت  ADSL انجام پذير است و فعلا مشكلي در اين جهت نداريم.

وزارت ارتباطات و دوركاري

اما در خود وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات نيز كه به باور اكثر صاحبنظران، در اجراي طرح دوركاري در كشور، يكي از بازيگران اصلي است اقدام‌هايي براي اجراي دوركاري آغاز شده و كارگروهي به رياست معاون توسعه مديريت و امور پشتيباني و با عنوان كارگروه اجرايي طرح دوركاري ستاد وزارتخانه تشكيل شده است.

براي اين منظور شاخص‌هايي نيز تعريف شد و افرادي كه دانش لازم را داشته و 60 درصد از شاخص‌هاي تعريف شده را جذب كنند، در يك دوره شش ماهه دور كار خواهند شد. بر اساس ضوابط مشخص شده، اين كار در تمامي شركت‌ها و سازمان‌هاي تابعه وزارت اجرايي خواهد شد.

 

 

 

< قبلی		بعدی >