مجيد ابهري:بعد از مطرح شدن جنگ نرم و ترفندهاي اجتماعي، فرهنگي، سياسي، ديني و اقتصادي آن و در تداوم رهنمودهاي مقام معظم رهبري از سال 1368 در بيان شبيخون فرهنگي و ضرورت مهندسي فرهنگي دو ديدگاه در ميان صاحبنظران در جامعه به وجود آمد. ديدگاه اول جنگ نرم را يك واقعيت قطعي به‌خاطر مقابله با قدرت نرم موجود در انقلاب اسلامي ايران شناخته و به پژوهش در ابعاد مختلف آن و بيان چارچوب‌ها و ساختار آن پرداخته و مي‌پردازند.

 

گروه دوم اين واقعيت واضح را ناشي از ضديت با امپرياليزم قلمداد كرده و بعضا بيان مي‌كنند كه ما مي‌خواهيم خرابي‌ها و نقاط ضعف را به گردن ديگران بيندازيم. در پاسخ به اين گروه و در تاييد نظريات گروه اول طي يك پژوهش در سه سال گذشته، محورهاي زير تدوين شدند. تشخيص تطابق نكات زير به عهده تحليلگران واگذار مي‌شود.

 

1ـ جنگ نرم آرام، تدريجي و زيرسطحي است. اين جنگ شتابان و پرتحرك در يك مقطع نيست. به صورت آرام شروع شده و به صورت تدريجي به سمت جلو حركت مي‌كند. آرام و تدريجي بودن اين تهاجم به صورتي است كه بسياري آن را تشخيص نمي‌دهند و از آنجا كه جنگ نرم غيرآشكار و زير سطحي است نامحسوس است.

2ـ  پايدار و بادوام است. نتايج جنگ نرم در صورت موفق بودن پايدار و بادوام خواهد بود چرا كه هدف اصلي در آن تغيير باورها و اعتقادات است. چنانچه اين تغيير حاصل شود به‌راحتي تغيير مجدد و بازگشت به شرايط اوليه ميسر نخواهد شد. در جنگ گرم و نظامي سرزمين‌هاي تصرف شده را مي‌توان با حمله متقابل ظرف چند ساعت دوباره پس گرفت اما در جنگ نرم اگر دشمنان موفق به تصرف افكار، باورها و دل‌هاي جامعه هدف شوند به‌راحتي نمي‌توان آنها را باز پس گرفت و تغيير مجدد در صورت امكان زمان‌بر و هزينه‌بر خواهد بود.

 

3ـ جنگ نرم نمادساز است. بهره‌گيري از نمادهاي تاريخي براي ارايه و نمايش تصويري مطلوب از خود يك ويژگي برجسته از جنگ نرم است. در اين هجوم تلاش مي‌شود تصويري شكست‌خورده، نااميد، مايوس و فقير از جامعه هدف ارايه شود(همانند بعضي از فيلم‌ها كه از جامعه ايران در بعضي از جشنواره‌هاي خارجي ارايه مي‌شوند) اما در مقابل، مهاجم با تصويرسازي كاذب و نمادسازي خود را پيروز و موفق نشان مي‌دهد. در اين ويژگي عمليات رواني در درجه عالي انجام مي‌شود.

 

4ـ​  جنگ نرم آسيب‌محور است. آسيب‌هاي اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و سياسي ابزار مانور جنگ نرم است. دشمن در جنگ نرم با شناسايي نقاط آسيب جامعه هدف در حوزه‌هاي گفته شده فعاليت‌هاي خود را سامان داده و با خلق آسيب‌هاي جديد بر دامنه تحركات خود مي‌افزايد. عرضه موادمخدر جديد، عرفان‌هاي نوظهور، فيلم‌هاي تحريك‌كننده جنسي و خشونت‌آفرين از اين مقوله هستند. سياه‌نمايي از آسيب‌هاي اجتماعي و بزرگنمايي آن نيز مشمول همين محور است.

 

5ـ  جنگ نرم چندوجهي است. پردامنه بودن و برخورداري از وجوه مختلف از ديگر ويژگي‌هاي جنگ نرم است. در اين تهاجم از تمامي علوم، فنون، روش‌هاي شناخته شده و ارزش‌هاي موجود استفاده مي‌شود.

6ـ  جنگ نرم از ابزار روز استفاده مي‌كند. در جنگ نرم از پيشرفته‌ترين تكنيك‌هاي روز بهره گرفته مي‌شود. فضاي مجازي و سايبري محيط اصلي جنگ نرم است. در اين فضا با ايجاد جاذبه‌هاي گوناگون و خلق بسترهاي لازم براي سوار شدن بر امواج احساسات به خوبي فضا براي مهاجم فراهم مي‌شود.

7ـ جنگ نرم ترديدآفرين است. در جنگ نرم ايجاد ترديد و بدبيني نسبت به بسياري از مسائل داخلي يك اصل و قاعده است. در اين جنگ كه با ايجاد نااميدي و ياس شروع مي‌شود، در باورها و اعتقادات اساسي جامعه هدف ترديد ايجاد مي‌شود و به مرور بر دامنه اين ترديدها اضافه مي‌شود تا در نهايت به تغييرات اساسي در باورها و ارزش‌ها دست يابد.

 

در جنگ نرم با ايجاد شايعه و ترويج دروغ و اتهام افكني نسبت به مسئولان نظام و سلامت آنها ترديدآفريني مي‌شود. اعتمادسوزي و بي‌اعتمادسازي از ويژگي‌هاي قابل توجه جنگ نرم است. ايجاد بدبيني بين مسئولان و مديران ارشد جامعه از يك طرف و ميان مردم و مسئولان از طرف ديگر از ويژگيهاي جنگ نرم است. بي‌اعتمادي‌ها و بدبيني‌ها در يك جامعه پايه‌هاي نظام سياسي را متزلزل ساخته و پيوندهاي قلبي مردم(سرمايه اصلي يك نظام) با دولتمردان از اركان اهداف تهاجمي جنگ نرم است.

 

* رفتارشناس و آسيب‌شناس اجتماعي

 

< قبلی		بعدی >