مريم وكيلي:افزايش آمار سزارين در دهه‌هاي اخير به يكي از نگراني‌هاي عمده مسئولان بهداشتي كشورها به‌ويژه كشور ما تبديل شده است. دلايل زيادي در ترغيب مادران به زايمان سزارين وجود دارد يكي از آنها اين است كه متاسفانه برخي از پزشكان به‌خاطر اين‌كه ريسك يك زايمان مثلاً با دستگاه(واكيوم يا فورسپس) را متحمل نشوند فوراً بيمار را سزارين مي‌كنند و البته دستمزد بيش‌تري نيز دريافت مي‌كنند. علت ديگر افزايش تعداد سزارين، خود بيماران هستند.

 

متاسفانه برخي از خانم‌ها سزارين را مثل يك پديده مُد مي‌پندارند و فكر مي‌كنند كه هر كس مدرن‌تر يا امروزي‌تر است بايد سزارين شود و حتي اصطلاحاتي مانند اين‌كه زايمان طبيعي يك نوع«وحشت يا شكنجه» است نيز گفته شده است. برخي هم فكر مي‌كنند سزارين براي نوزادشان بهتر است، چرا كه«فشار» روي سر بچه وارد نمي‌شود.

 

بايد به چنين خانم‌هايي تذكر داد كه همين فشاري كه جنين تحمل مي‌كند براي او حتي مفيد هم هست چرا كه با حالت مكشي كه ايجاد مي‌كند ريه‌هاي او را پاك مي‌نمايد. به همين علت است كه نوزادان زايمان طبيعي مشكلات تنفسي كمتري نسبت به سزاريني‌ها دارند. از بابت فشار روي سر جنين نيز نبايد نگران باشند چون استخوان‌هاي سر او به نحوي هستند كه اين فشار را به خوبي تحمل مي‌كنند

 

و هيچ عارضه‌اي براي نوزاد پيش نمي‌آورد، مگر در مواردي كه سر جنين نسبت به لگن مادر بزرگ باشد كه در اين مواقع سزارين براي مادر و جنين مفيد و ضروري است. حتي روشن شده است كه بچه‌هايي كه با روش طبيعي به دنيا آمده‌اند، بهره هوشي بالاتري دارند.از نظر مُد و مدرني نيز بايد بدانند كه امروزه در كشورهاي پيشرفته، زايمان طبيعي را يك موفقيت بزرگ براي زنان مي‌دانند و سزارين را يك شكست تلقي مي‌كنند؛ به‌طوري كه گروه‌هاي حمايت از سزاريني‌ها تشكيل مي‌شود تا آنها را از نظر روحي حمايت كنند چرا كه معتقدند قادر به كسب يك موفقيت بزرگ نشده‌اند.

 

هر زايمان طبيعي ممكن است به سزارين بكشد به هر حال به اين نكته هم بايد توجه كرد كه يكي از شرايط زايمان غيرطبيعي اورژانسي شدن و اضطرار سزارين در حين زايمان است. با توجه به اين‌كه 8 تا 10 درصد زايمان‌‌ها نياز ضروري به سزارين پيدا مي‌كند هر زايمان طبيعي ممكن است به سزارين ختم شود و اين شرايط قابل پيش‌‌بيني نيست.

 

افت ضربان قلب نوزاد، كنده شدن جفت و حوادث اورژانسي ديگر ممكن است زايمان طبيعي را به سزارين بكشد اما نبايد اين حوادث را عارضه زايمان بدانيم و مهم است بدانيم در خيلي از موارد اگر سزارين صورت نگيرد جان مادر و نوزاد در خطر مي‌افتد. ميزان سزارين در ايران بيش از 3 برابر نرخ جهاني است و اين خيلي مورد تاسف ماماها در كشور است كه با وجود اين همه تبليغات گسترده در زمينه افزايش گرايش به زايمان طبيعي و اثرات مثبت آن باز هم شاهد زايمان از طريق سزارين هستيم.

 

يكي از نكات اساسي در زايمان طبيعي سرحالي و شادابي مادر پس از زايمان طبيعي است. مادري كه زايمان طبيعي مي‌كند، همان روز پس از زايمان به‌راحتي مي‌تواند كارهاي مربوط به خود و بچه را انجام دهد، ولي كسي كه سزارين مي‌كند چند روز بايد كاملا استراحت كند. دردهاي پس از سزارين نيز خيلي زياد است به‌طوري كه مادر نياز به مسكن پيدا مي‌كند. در حالي كه به صورت معمولي و طبيعي مادر 7 تا 8 ساعت قبل از زايمان طبيعي درد خواهد داشت، اما درباره سزارين اين دردها چند روز ادامه پيدا مي‌كند.

 

مادر مي‌تواند پس از فقط يك‌بار سزارين، زايمان طبيعي داشته باشد. اما مادران اغلب اين نكته را ناديده مي‌گيرند. در چنين شرايطي ممكن است خانمي 2 يا 3 بار تحت جراحي قرار گيرد و همين مسئله باعث مي‌شود احتمال چسبندگي‌ها و دردهاي ناشي از آن هم بيش‌تر شود.اين چسبندگي‌ها هم خود مي‌توانند مشكلاتي از جمله مشكلات گوارشي را براي بيمار به وجود آورند.

 

نوزاداني كه با زايمان طبيعي به دنيا مي‌آيند، نسبت به نوزاداني كه با روش سزارين متولد مي‌شوند، در برابر بيماري‌ها و مواد حساسيت زا ايمني بيش‌تري دارند دستگاه گوارش نوزاداني كه با زايمان طبيعي متولد مي‌شوند سرشار از باكتري‌هاي مفيدي مي‌شود كه به نوزاد زيان نمي‌رسانند، اين باكتري‌ها نخستين باكتري‌هايي هستند كه به دستگاه گوارش كودك وارد مي‌شوند و نقش مهم و حياتي در تكامل سيستم ايمني نوزاد ايفا مي‌كنند.

 

تحقيقات نشان مي‌دهد، تفاوت آشكاري ميان انواع و تعداد باكتري‌هاي روده نوزاداني كه با زايمان طبيعي به دنيا مي‌آيند و نوزاداني كه به صورت سزارين به دنيا مي‌آيند وجود دارد. معمولاً در نوزاداني كه با سزارين به دنيا مي‌آيند، يك ماه طول مي‌كشد تا اين باكتري‌ها از محيط اطراف، وارد بدن شود.اما نوزاداني كه به صورت زايمان سزارين به دنيا مي‌آيند به دليل اين‌كه تمام باكتري‌هاي آلوده از محيط حذف مي‌شوند و شرايط بسيار استريل است، نوزاد با باكتري‌هاي بدن مادر در تماس نيست در حالي كه نوزاداني كه از طريق طبيعي متولد مي‌شوند در محيط كاملاً استريل نيستند و مي‌توانند باكتري‌ها را از محيط اطراف دريافت كنند.

 

يكي از عوارض مهمي كه مادر را پس از زايمان سزارين با آن درگير مي‌كند خونريزي‌هاي بعد از عمل است. همچنين روزهاي بستري در سزارين براي بيمار بيش‌تر است. دردهاي لگني و چسبندگي بيش‌تر است. مدت زماني كه فرد بتواند به روال عادي زندگي برگردد بيش‌تر است. احتمال نازايي بعد از سزارين نيز وجود دارد. به وجود آمدن بيماري يرقان و مشكلات تنفسي هم مي‌تواند از جمله عوارض مهم در جنين در روش سزارين باشد.

 

منظور اين است كه احتمال بروز اين مشكلات در نوزادان سزاريني بيش‌تر از نوزادان زايمان طبيعي است نه اين‌كه حتماً در هر نوزادي كه با روش سزارين به دنيا مي‌آيد اين مشكلات نيز پيش مي‌آيد و بالعكس. فشاري كه در حين زايمان طبيعي به قفسه سينه نوزاد وارد مي‌آيد كمك زيادي به تميز كردن ريه‌هاي او از ترشحات و مايعات مي‌كند كه بر قراري يك فعاليت تنفسي عادي را براي نوزاد ايجاد مي‌كند.

 

البته باز هم بايد تاكيد كرد در صورتي كه ماما يا پزشك تان تشخيص دهد كه عمل سزارين براي شما و نوزادتان مفيدتر است بايد سزارين انجام شود و عوارض آن با عوارض مربوط به يك زايمان طبيعي مشكل، بايد سنجيده شود و هر كدام براي شما مفيدتر است انتخاب شود. در سزارين‌هاي متعدد امكان برداشته شدن رحم وجود دارد علت آن، افزايش احتمال چسبندگي‌هاي غير طبيعي جفت در زايمان‌هاي سزاريني و جدا نشدن كامل آن از رحم است در نتيجه پزشكان براي پيشگيري از عواقب عدم خروج جفت، ناچار به برداشتن رحم مي‌شوند.

 

كاهش شيردهي موفق به نوزاد، هزينه بالاي عمل، باقي ماندن عوارض عمل بعد از گذشت چند ماه و حتي تا چند سال، درد و نفخ شكمي نيز از عوارض زايمان از طريق سزارين است تناسب اندام در زايمان طبيعي با انجام ورزش‌هاي مناسب، سريع‌تر و بهتر تحقق مي‌پذيرد. آغوز يا كلستروم نخستين واكسن براي كودك است، مادران با زايمان طبيعي به علت درد كمتر در دادن آغوز به نوزاد و همين‌طور ارتباط با خانواده موفق ترهستند افزايش احتمال زايمان زودرس و خطرات نارسي نوزاد، احتمال عبور دارو‌هاي بيهوشي از طريق جفت به نوزاد از عوارض ديگر سزارين است.

 

باز شدن محل برش و پارگي رحم در حين حاملگي و زايمان بعدي نيز از عوارض عمل سزارين است بنابراين توصيه مي‌شود خانم‌هاي حامله جز در مواردي كه پزشك متخصص لازم بداند، از انتخاب سزارين براي زايمان صرف نظر كنند. در نتيجه مي‌توان به‌راحتي اعلام كرد كه زايمان سزارين 7بيش از برابر زايمان طبيعي عوارض در مادر يا حتي جنين ايجاد مي‌كند.

 

* كارشناس مامايي

 

< قبلی		بعدی >