بنا بر گزارشي كه اخيراً از سوي سازمان جهاني گردشگري منتشر شده، اتخاذ سياست‌هاي جديد اين سازمان در حوزه جهانگردي، با رشد 4/4 درصدي در نخستين ماه‌هاي سال نو ميلادي همراه بوده و پيش‌بيني مي‌شود كه در سال 2012 حدود يك ميليارد توريست به قاره‌هاي مختلف مسافرت كنند.با وجود عملكرد درخور تحسين اين سازمان در حوزه جهانگردي در سال 2011 و آمار قابل توجه سفرهاي توريستي به اقصي نقاط جهان، صنعت توريسم كشورهاي عربي درگير انقلاب- پس از شكوفايي بهار عربي - ميليون‌ها دلار متضرر شده است.

 

ترجمه و تلخیص محمد رضا  عبداللهی فرد

 

ممكن است پيش‌بيني‌هاي خوش‌بينانه جهاني در كاهش ميزان تبعات بحران‌هاي اقتصادي كه پس از انقلاب‌هاي پياپي گريبانگير اين كشورها شده تاثيرگذار باشد، اما آمار رسمي سازمان گردشگري از سفر جهانگردان به اين كشورها در سال گذشته نشان مي‌دهد كه اغلب توريست‌ها به علت ناامني و بي‌ثباتي، ريسك بالاي سفر به اين كشورها را نمي‌پذيرند و بالطبع كشورهاي ذي‌نفع نيز از سودهاي كلان در اين بخش محروم مي‌شوند.

 

به عنوان مثال صنعت توريسم مصر، كشوري كه از جاذبه‌هاي گردشگري زيادي برخوردار است، قرباني آزاديخواهي مردم خود از زير بار ديكتاتوري شد و قبل از وقوع بحران تغيير و ركود چشمگيري را تجربه كرده است. در سال 2010 و پيش از خيزش‌هاي اسلامي در منطقه، توريسم به عنوان يك صنعت پيشرو در بخش خدمات و اقتصاد ملي مورد توجه خاص كشورهاي عربي بوده و سهم قابل توجهي را در توليد ناخالص ملي آنها داشته است؛ به عنوان مثال تونس (5/6 درصد)، مصر (8 درصد)، مراكش (10درصد)، فلسطين (12درصد در سال 2007)، لبنان (6/9درصد)، اردن (4/12درصد)، سوريه (12درصد) و امارات متحده عربي (6/16) .

 

بر اساس گزارش بانك جهاني در منطقه خاورميانه و شمال آفريقا كه در ماه مه‌2011 منتشر شده، بخش توريسم در كشورهاي مصر و تونس به ترتيب 11 و 15 درصد از مشاغل اين كشورها را در برمي‌گيرد. با اين وجود سال خيزش‌هاي مردمي در اين كشورها صنعت توريسم را با يك بحران جدي روبه‌رو كرده است، به‌طوريكه طبق آمار ميزان سفرهاي توريستي به منطقه خاورميانه و شمال آفريقا (منا) به ترتيب حدود 12 و 8 درصد كاهش يافته است و با دامن زدن به بحران اقتصادي در اين حوزه سبب سقوط شتابزده آمار بيكاري در اين كشورها شده است.

 

بر اساس گزارش سازمان دولتي مصر در بخش آمار، ميزان بيكاري در نيمه سوم سال 2011، از 9/8 درصد به 8/11 درصد افزايش پيدا كرده و بيش از 337 هزار كارگر شغل خود را از دست داده‌اند. راشد عبده، استاد رشته اقتصاد دانشگاه قاهره در اين زمينه خاطرنشان مي‌كند كه در حال حاضر بيش‌ترين ميزان بيكاري را در بخش صنعت توريسم مشاهده مي‌كنيم؛ در اين شرايط كارمندان يا كارشان را از دست داده‌اند

 

يا براي گذران زندگي و حفظ شغل خود راضي به دريافت نصف دستمزد معمول خود هستند. ركود صنعت گردشگري براي كشورهايي چون مصر، تونس و مراكش ضربه مهلكي بود اما در عوض سودهاي كلاني را نصيب كشورهاي حوزه خليج فارس كرده است؛ كشورهايي مانند عربستان سعودي، امارات متحده عربي، عمان، كويت و قطر كه-در قياس با همسايگان منطقه‌اي‌شان- ثبات و امنيت لازم براي توريست‌هاي علاقه‌مند سفر به اين كشورها را دارا هستند.

 

تحليلگران در اين مورد اتفاق نظر دارند كه ثبات و امنيت كشورهاي عربي حوزه خليج فارس و فضاي امن و بي‌مخاطره‌اي كه اين كشورها در مقايسه با ديگر همسايگان منطقه‌اي‌شان فراهم كرده‌اند، عامل اصلي جذب توريست و كسب سودهاي كلان برايشان بوده است. سمير حماده مديركل آژانس‌هاي توريستي و مسافرتي مركز آلفا تور دوبي در مصاحبه با يك روزنامه محلي مي‌گويد:

 

«دوبي يكي از مطمئن‌ترين مقاصد در جهان و نخستين گزينه جايگزين براي توريست‌هايي است كه امكان سفر به شهر موردنظرشان را ندارند يا نمي‌يابند.»گزارش «رقابت سفر و توريسم» در سال 2011 پيش‌بيني كرده است كه در دهه پيش رو ميانگين رشد توليد ناخالص ملي (GDP) در امارات متحده عربي سالانه بيش از 1/8 درصد باشد.

 

بدون شك مصري‌ها و تونسي‌ها، به‌ويژه آن دسته از افرادي كه همواره روي درآمد حاصل از صنعت گردشگري حساب باز كرده‌اند، در اين شرايط درصدد برآمده‌اند، تا با بازگرداندن صنعت توريسم به جايگاه سابق، به عنوان نخستين مقصد توريست‌هايي كه مي‌خواهند تعطيلاتشان را در بهترين مكان بگذرانند، موقعيت خود را تثبيت كنند.

 

اخيرا الياس فخفاف، وزير جهانگردي تونس با امضاي توافقنامه همكاري با سازمان جهاني گردشگري (UNWTO) ميزباني كنفرانس بين‌المللي توريست مديترانه را كه قرار است در ماه آوريل در جزيره تعطيلات شهر دجرياي تونس برگزار شود را به عهده گرفته است. هشام زائزائو، نماينده وزارت جهانگردي مصر در استان فيتور اظهار داشت كه با وجود سال بدي كه صنعت گردشگري مصر پشت سر گذاشت، اكنون نشانه‌هايي از رشد و پيشرفت محسوس توريسم مشاهده مي‌شود: «صادرات اين كشور در سال 2011 تا 18 درصد افزايش يافته و انتظار مي‌رود كه در سال مالي 2011-2012 نرخ رشد به 3 درصد برسد.»

 

وي در ادامه براي اثبات درستي اظهاراتش به چند دليل و رويداد تاريخي اشاره و تاكيد كرد كه بخش توريسم مصر قبلا هم نشان داده كه مي‌تواند از بحران‌هاي غير منتظره‌اي كه براي اين بخش به وجود مي‌آيد، به آساني عبور كند؛ مانند حملات تروريستي سال 2005 در شهرك توريستي شرم‌الشيخ يا دو سانحه رانندگي در سال 2010 كه در پي آنها 16 توريست كشته و 43 نفر ديگر زخمي شدند.

 

همه مواردي كه براي گردشگري مصر برشمرديم، درباره كشورهاي خليج فارس و شمال آفريقا (منا) نيز صادق و قابل تعميم است. توريسم اين منطقه نيز پيش از آغاز بهار عربي شرايط مناسبي داشت و البته اين بدان معنا نيست كه اين صنعت ديگر نمي‌تواند به شرايط قابل قبول سابق بازگردد.

اما ميزان توفيق در امر بازسازي صنعت گردشگري و احياي جايگاه آنها، تابع رفتار سياسي دولتمردان اين كشورها در شرايط بحراني و تدابير آنها براي مديريت تحولات و مشروط بر گذار از بحران‌هاي سياسي جاري در اين كشورهاست. البته در اين شرايط برگ برنده به دست كشورهاي حاشيه خليج فارس افتاده كه با جذب توريست‌هاي كشورهاي درگير انقلاب- كه اين مناطق را به عنوان مقصد جايگزين انتخاب مي‌كنند- سودهاي كلاني را از آن خود كرده‌اند.

*كارشناس ارشد روابط بين‌الملل
:www.majalla.comمنبع

 

< قبلی		بعدی >