آرش نیرومند:گرافيك، گرافيك. شايد براي شما هم اتفاق افتاده باشد كه وقتي به كسي مي‌گوييد رشته‌ام گرافيك است مي‌گويد پس چهره مرا نقاشي كن. تا حدودي اين فرهنگ و طرز تفكر مردم عادي از گرافيك است كه در كنار ما زندگي مي‌كنند. درست به مانند درك ما از ديگر حرفه‌ها كه به نظر ساده مي‌آيد. گفتن تاريخچه گرافيك سخني تكراري است ولي خالي از لطف نيست كه با اين جمله به‌طور خلاصه گفت: به فعليت درآمدن نخستين تصوير بازنمايه ذهن انسان، كه اين تصوير را 30 هزار سال پيش اجداد انسان روي غار‌ها انجام دادند. اجدادمان با زغال و چربي حيوانات و امروز با لمس صفحه نمايشگر رايانه شخصي تصوير به فعليت درمي‌آيد.

 

اين داستان هنوز ادامه دارد و هزاران نفر در رشد و پيشرفت آن سهيم بودند، از انسان غارنشين، مذهب، اقتصادي، سياست، ورزش، هنر و... شايد هنر گرافيك ديگر اسم مناسبي براي گرافيك نباشد ولي هرچه باشد و به قولي صنعت گرافيك بيش‌تر به مضمون آن بخورد ولي در هر حال گرافيك درخت نه‌چندان نوپاي هنر است كه در طول زمان در صنعت به خود گرفته باشد. مثل همه رويدادها و اتفاقات مهم تاريخي كه در صفحات تقويم داريم يك روز بهاري را به نام اين «نوجوان هنر» گذاشتند تا به قولي به ياد بياوريم كه همين زيبایي طرح خود تقويم هم از آثار هنر يا صنعت نوپاي گرافيك است كه خود اين نامگذاري روز 27 آوريل 1994 از سوي انجمن جهاني گرافيك نامگذاري شده است.

 

از طرفي در كشور ما نيز از سال‌ها قبل هنرمنداني يا فرنگ‌رفتگاني اين هنر يا صنعت گرافيك را به ايران آوردند. هر سال روز 12ارديبهشت كه بيش‌تر اين روز باران مي‌بارد به قولي روز طراحان گرافيك شد. روزي كه جاي كسي خالي است. قبلا تصويری مقوایي از او بود و به لطف تعدادي مجسمه او را ساختند. در اين روز زغال به‌دستان ديروز كه همان اجداد طراحان گرافيك امروز مي‌شوند، در ساختمان خانه هنرمندان و در پاركي به همين نام جمع مي‌شوند كه بيش‌تر ديدار دوباره همكلاسان سابق و ديد و بازديد استادان و شاگردان دانشگاه‌ها و آموزشگاه‌هاي خصوصي و حرف‌هاي تكراري با رنگ و لعاب هنري آن هم فقط در لباس اشخاص است که ديده مي‌شود.

 

12ارديبهشت روز خوبي براي ديد و بازديد دوباره طراحان گرافيك ايراني بيش‌تر تهراني است. روز خوبي كه شما تعدادي از طراحان گرافيكي را مي‌بينید كه اسم‌هاي بزرگي دارند، كساني كه ضربدر كشيدن‌شان روي كاغذ براي مشتري، بيش از چندين ميليون تومان مي‌شود كه بحق ارزش دارد. در فراخور آن نيز طراحان ديگري با دستمزد كمتري هستند كه چند خيابان پايين‌تر همين محل تجمع کردند كه براي طراحي يك كارت ويزيت ساده هزار تومان مي‌گيرند.

 

البته از اين خيابان كسي دعوت نمي‌شود. طراحان تحصيلكرده و آكادميك، زياد راهي به خيابان مربوطه ندارند. طراحان گرافيك خيابان مزبور، اپراتورهاي خوبي در يكي دو نرم‌افزار گرافيكي هستند و از قضا بيش‌تر طراحي‌هاي گرافيك به دست تواناي اين عزيزان انجام مي‌شود. بقيه طراحي‌هاي گرافيكي را هم طراحان گرافيك تحصيلكرده انجام مي‌دهند، طراحان آكادميك ما بيش‌تر به فكر گشت و گذار در سايت‌ها و دریافت اخبار فراخوان‌هاي مختلف از تمامي ارگان‌ها و سازمان‌هاي دولتي داخلي و خارجي هستند كه لوح تقدير، سكه، دلار، يورو و مدال و... بگيرند و روزگار بگذرانند و به طراح گرافيكي خود افتخار كنند و دست آخر قيمت طراحي خود را بالا ببرند.

 

به لطف اين عزيزان هم طراحي گرافيك ايران هم از رتبه خوبي در جهان برخوردار شده است كه جاي بسي تشكر دارد. شما فقط در نمايشگاه‌ها و فراخوان‌ها و بعضي از مكان‌هاي خاص نمونه آثار اين طراحان را مي‌بينيد. باري اين سوال پيش مي‌آيد كه طراحي، وقتي كه چند مدل، جايزه و تقديرنامه گرفته است چه مبلغي دستمزد مي‌گيرد؟  شما هر روز با انواع و اقسام آثار گرافيكي تبليغاتي اعم از بروشور، پوستر، بسته‌بندي، بيلبورد و... روبه رو مي شويدكه تعداد زيادي از آنها در همان خيابان معروف طراحي شدند با همان دستمزد چند هزار توماني طراحي و در نتيجه كيفيتي بسيار بد، طرح‌هایي با رنگ‌هاي تند زننده و شمايلي بسيار ناميزان تركيب‌بندي كه فقط طراح از تجربه نرم‌افزاري و نه خلاقيت استفاده كرده است.

 

روزانه هزاران هزار آثار طراحي با اين كيفيت به دست مردم مي‌رسد كه فقط تعداد كمي از آنها به پايين بودن كيفيت آن پي مي‌برند رنگ‌ها چنين است و چنان و طرح بي‌تركيب است، بي‌كيفيتي و طراحي بد هر روز تبليغ مي‌شود چه كسي مسئول است؟ چه انتظاري از سفارش‌دهنده كه فقط به فكر هزينه كم و در چشم بودن تبليغ خود است و اهميتي ندارد طراح چه كسي باشد، «اسمي دارد فلان سالانه برنده شده است و از طرحش تقديرشده است» البته مشترياني هم هستند كه اسم طراح برایشان مهم‌تر از خود طرح است كه اين خود داستان غم‌انگيزي است

 

كه تعدادي بهره فراوان مي‌برند، شايد هم طراح ناشي باشد كه فقط از امكانات نرم‌افزار استفاده مي‌كند فرق طراحي خوب و بد را در سرعت انجام آن مي‌داند، موثر است، يا مشكل تعداد دانشگاه‌ها و مراكز آموزش گرافيك كم باشد؟ يا طراحاني كه فقط در فكر سالانه‌ها و جشنواره‌ها و فراخوان‌ها هستند و طراحي تراكت منوي رستوران را عار مي‌دانند. كه تركيب‌بندي منوی رستوران كم از طراحي پوستر ندارد. يا وضع اقتصادي باعث باشد يا ديد مردم يا طمع يا خود بزرگ‌بيني هر چه هست هيچ چيز سرجاي خود نيست.

 

سال‌ها پيشتر از روز جهاني گرافيك تعدادي از پيشكسوتان طراحان گرافيك به فكر ايجاد تشكل افتادند. كه دست آخر به تشكيل انجمني به نام انجمن طراحان انجاميد.  که در راستاي حمايت طراحان و نزديكي بيش‌تر آنها بوده و هست. اعضاي آن با امضاي ديگر اعضا پذيرفته مي‌شوند و... هر سال در پايان روز جهاني كتابچه‌اي كه تعرفه قيمت طراحي گرافيك است و بيش‌تر شبيه تعرفه آرزوهاست البته براي اكثر اعضا نه تعدادي كه تدوين‌كننده آن هستند.

 

در روز جهاني گرافيك عكس يادگاري از همه كساني از همه حضار تهيه مي‌شود و برگ تمديد عضويت با فيش مبلغي چندين هزار توماني كه با احتساب تعداد اعضا مبلغ قابل توجهي مي‌شود. با حساب سرانگشتي در طول سال يك تقويم چند بروشور كه اسپانسر هم دارند و كم كردن هزينه‌هاي پرسنل اداري انجمن سوالاتي پيش مي‌آيد. كسي چه مي‌داند شايد خريدن شيريني جشن روز جهاني گرافيك يا حق بيمه اعضا بسيار زياد است. اين روز هم مي‌گذرد كه گذشت و لقب طراح گرافيك را با خود به يدك مي‌كشيم و به طراحي گرافيك ديگران و خودمان نگاه مي‌كنيم و با خود مي‌گوييم چقدر طرح آشناست.

 

< قبلی		بعدی >