| مهدي محسنيان‌راد |پيش از آن‌كه به نگاه بومي و غيربومي در روزنامه‌نگاري توجه شود، بايد مسائلي را پيش خود روشن كنيم. پرسش اين است كه آيا روزنامه‌نگاري به دانش ارتباطات و يك سلسله شاخه‌هاي فرعي حوزه‌هاي ديگر دانش، مثل جامعه‌شناسي، حقوق و روان‌شناسي اجتماي تكيه دارد؟ آيا ما بايد فكر كنيم كه چون اينها، دانش‌هایي جهاني‌اند پس راهكارهاي روزنامه‌نگاري هم جهاني‌اند؟ يا نه، به راهكارهاي روزنامه‌نگاري مثل جوامع در حال توسعه بايد انديشيد؟

 

 

آيا بايد براي كشورهاي در حال توسعه، كتاب‌هاي آموزش روزنامه‌نگاري مجزا از كتاب‌هاي آموزش روزنامه‌نگاري غربي نوشت؟ مطالعات و تحقيقات من مي‌گويند كه آري، بايد متفاوت باشند.حتي پانزده - شانزده سال پيش در سئول در يك كنفرانس چنين حرفي را مطرح كردم و گفتم ترجمه كتاب‌هاي آموزشي روزنامه‌نگاري جوامع سرمايه‌داري(ليبرال) روزنامه‌نگار غربي، در برخي از كشورهاي در حال توسعه مشكل روزنامه‌نگاران را حل نمي‌كند و به نياز مخاطبان جواب نمي‌دهد.

 

ما به كشف راهكارهاي بومي نياز داريم. رئيس جلسه در كنفرانس سئول يك استاد امريكايي در دانشگاه قاهره بود ووقتي نوبت پرسش و پاسخ شد، وي رو به من كرد و گفت: « علم كه ايران و امريكا و مصر ندارد.

 

علم، علم است.» و من در جواب گفتم: «درست است، من هم با اين نظر موافقم كه تئوري‌هاي دانش ارتباطات جهاني‌اند اما مي‌خواهم تجسم كنيد كه وقتي عده‌اي روزنامه‌نگار مطبوعات (خبرنگاران روزنامه‌ها) مثلا در ساعت 10 صبح با وزيري قرار مصاحبه مطبوعاتي دارند، سر ساعت در اتاق انتظار آماده مي‌شوند، اما تا دوربين تلويزيون نيامده باشد، وزير محترم، خبرنگاران را همچنان آماده باش نگه مي‌دارد و به سالن كنفرانس نمي‌آيد.

 

اين انتظار و تاخير زمان شروع مصاحبه ممكن است گاهي يك ساعت هم طول بكشد و وزير هم در اتاق خودش مشغول باشد، در هيچ كتاب اصول و آموزش روزنامه‌نگاري نيامده كه در طول اين ساعت‌هاي انتظار كه اضطراب هم ايجاد مي‌كند و اثراتي كه در كار و مصاحبه خبرنگاران مي‌گذارد چگونه بايد عمل كند و چطور بايد با آن مقابله كرد.

 

وقتي اين موضوع را عنوان كردم، دو تن از مدعوين كنفرانس كه از استادان كشورهاي در حال توسعه بودند، حق را به من دادند وگفتند اينها ريزه‌كاري‌هايي‌اند كه بايد به آن انديشيد. بنابراين اين‌گونه مباحث در اين عرصه وجود دارند. من زماني كه به ايران برگشتم كتابي نوشتم كه الان در بازار موجود است و مي‌توانيد به آن مراجعه كنيد.

 

اين مسائل را در آن كتاب طرح كردم. من شايد با ده، پانزده استاد ارتباطات كشورهاي آسيايي مكاتبه و پرسشنامه‌اي را تنظيم كردم و در كتاب«آموزش روزنامه‌نگاري در ايران» آورده‌ام و نشان دادم كه همه اين استادان با من هم عقيده بودند كه بايد كار بومي انجام شود.

 

*اين يادداشت برگرفته از گفت و گوي ساير محمدي با مهدي محسنيان راد است

< قبلی		بعدی >