نخستين دوره جشنواره تلويزيوني جام‌جم چند روز پيش به كار خود پايان داد. مدير شبكه يك در آيين پاياني اين جشنواره گفته بود: «سال‌ها دل طلب جام‌جم از ما مي‌كرد و ما نخواستيم آنچه خود داريم از بيگانه طلب كنيم. اين بهانه، انگيزه‌اي شد تا جشنواره تلويزيوني جام‌جم، راه‌اندازي شود و اينك خوشوقتيم كه جشنواره فيلم‌هاي تلويزيوني را درچنين ضيافتي به سور نشسته‌ايم. تا نگاهي دوباره به خود داشته باشيم و به قضاوت خويشتن بنشينيم.

 

 

«ملت ما» نخستين دوره جشنواره تلويزيوني جام‌جم را بررسي مي‌كند

 

«با اين مقدمه بايد گفت؛ اين جشنواره بايد سال‌ها پيش شكل سازمان‌يافته‌اي به خود مي‌گرفت؛ چرا كه در تلويزيون آثار فراواني توليد مي‌شد كه بايد در همان ساختار هم مورد بررسي قرار مي‌گرفت. بيراه نيست اگر انتظار داشته باشيم اين جشنواره با هر نام ديگري، اين‌قدر بزرگ و معتبر شود كه فيلمسازان ما افتخاري براي حضور در اين جشنواره داشته باشند و در سال آثاري را فقط براي اين جشنواره توليد كنند، آن‌گونه كه براي جشنواره‌اي همچون فيلم فجر توليد مي‌كنند.

 

«مهدي فرجي» در آيين پاياني اين جشنواره گفته بود: «اميدواريم نتيجه اين گام انشاءالله در توليد ونمايش فيلم‌هاي تلويزيوني جذاب واستاندارد وبالابردن سطح درك و ذائقه مخاطبان فهيم رسانه ملي به باربنشيند.» غير از اين اظهار اميدواري كه مدير شبكه درباره بالا بردن توليد استانداردها عنوان كرده مي‌تواند اين اظهار اميدواري را هم از جشنواره‌هايي از اين دست داشت كه مخاطب را در انتخاب اثر كمك كند.مخاطب تلويزيوني ما سليقه‌اي پايين دارد كه اين نوع برگزيده شدن مي‌تواند تاثيري در سليقه او هم داشته باشد.

 

مدير شبكه يك سيما موارد ديگري كه ذكر كرده بود، معيارهاي آرماني اين جشنواره بود كه بايد محقق شود تا بدانيم اين جشنواره به ثمر نشسته است. او معتقد است برگزاري جشنواره و ايجاد فضاي رقابتي يكي از شيوه‌هاي رشد و توسعه پديده‌هاي فرهنگي ـ هنري درجهان است و برگزاري همين جشنواره‌ها و ايجاد فضاي رقابتي است تا سازندگان آثار خود را در مقايسه با ديگران ارزيابي كنند و حمايت از آثارفاخر رسم،مرسوم رسانه ملي شود و نخبه گرايي قرارما باشد باشما.

 

او با اشاره به مخاطب ميليوني رسانه ملي كه با اشك‌هايش، جماعتي اشك مي‌ريزند وبا خنده‌هايش جماعتي شاد مي‌شوند مي‌گويد: «و اينك چه نيكوست نام اين جشنواره، كه با نام تلويزيون پيوند خورده، براي ما جماعتي كه رسانه ملي بستر بروز استعدادها و نمايشگرخلاقيت هايمان شده است.»

 

واقعيت اين است كه توليدات نمايشي مثل تله فيلم و مستند كه يكي داستاني و ديگري گزارش گونه است نقش مهمي درجذب و رضايت مخاطب داشته و مي‌تواند تعداد و طيف زيادي از مردم را به تماشاي تلويزيون تشويق كند و اساسا يكي از اهداف مهم اين جشنواره در كنار بازشناسي و تقدير از توليدات شاخص و استاندارد، بسترسازي و آسيب‌شناسي براي رفع ضعف وكمبودها و افزايش و رشد كيفي اين آثار بود.

 

يكي ديگر از دستاوردهاي اين جشنواره حضور آثار مستند است. همان‌گونه كه مي‌دانيم آثار مستند جايي مناسب براي عرضه غير از شبكه‌هاي تلويزيوني در ايران ندارند و پيداست كه اگر در اين بخش هم آثار مورد توجه قرار نگيرد مسير اين آثار به سمت خارج از مرزها عوض خواهد شد. به بيان ديگر؛ از آنجا كه بيش‌تر مستندها برخلاف آثارنمايشي، محفلي جزو شبكه‌هاي تلويزيوني براي نمايش وعرضه به مخاطب نمي‌يابند، بنابراين همواره شبكه‌هاي تلويزيوني معتبرجهان، همتي خاص درتوليد اين‌گونه برنامه‌ها داشته و دارند.

 

ازسوي ديگر برنامه‌هاي مستند، جذابيت برنامه‌هاي نمايشي را ندارند يا دست‌كم براي مخاطبان عام اين‌گونه‌اند. بنابراين مخاطبان مستند، مخاطبان خاص ومتفاوتي هستند و به‌همين علت مستندهاي تلويزيوني قابليت بيان حرف‌هاي خاص و متفاوتي را دارند. اين پتانسيل‌ها باعث شده تا برنامه‌ريزان شبكه‌هاي تلويزيوني در سراسرجهان، براي بيان پيام‌هاي خاص و ويژه خود، گونه مستند را برگزينند. ازاين‌رو عجيب به‌نظر نمي رسدكه شبكه چهارم سيما نيز به‌عنوان شبكه مخاطبان فرهيخته صداوسيما، تلاش ويژه‌اي رادر ساخت و توليد مستندهاي تلويزيوني به‌كار گيرد.

 

تلاشي كه نتيجه آن در نخستين جشنواره تلويزيوني جام جم نمود عيني يافته است. شبكه چهارم سيما در جشنواره امسال موفق شدتا شش جايزه از هفده جايزه بخش مستند را به خود اختصاص دهد و بايك جايزه بيش‌تر از شبكه يك سيما پيشي گيرد. به‌هرحال اختصاص يك بخش به برنامه‌هاي مستند درجشنواره تلويزيوني جام جم دركنار راه‌اندازي شبكه مستند سيما، نشان مي‌دهد، سيما عزم خود رادرتوليد آثار فاخرو با كيفيت مستند جزم كرده است. مسئله‌اي كه درسال‌هاي گذشته مغفول مانده بود.

 

بنابراين اميد مي رود، داوري و ارزيابي برنامه‌هاي مستند سيما در جشنواره تلويزيوني جام‌جم، بتواند افقي روشن درراه مستند‌سازان سيما قرار دهد و مديران شبكه‌ها با توجه ويژه به اين ساختار برنامه‌سازي، ازظرفيت‌هاي گسترده آن درراستاي بصيرت وآگاهي دادن به مخاطبان، حركت حول محور اخلاق ودين واميدبخشي به جامعه گام بردارند.

 

جميع رخدادهاي پيش آمده در حوزه جشنواره و توليد آثار ما را به اين هدف رهنمون مي‌سازد كه با مشخص شدن آثار برگزيده مي‌توان به الگو و مدل‌هاي عملي براي توليد با كيفيت و استاندارد در برنامه‌سازي‌هاي تلويزيوني دست يافت كه آثار برگزيده شبكه يك بخش مهمي ازاين فرايند و الگو را ترسيم مي‌كند. در همين راستا بايد اظهارنظر برخي از صاحبان فكر و كار را در اين عرصه دانست تا اين‌گونه نظر و عمل با هم هماهنگ‌تر شود.

 

فضاي رقابتي مسير اصلاح آثار و توليدات

داوود ميرباقري كه داور بخش مسابقه فيلم‌ها تلويزيوني نخستين جشنواره جام‌جم هم بود معتقد است:تصور مي‌كنم سازمان صدا و سيما هم با اين سياست، چنين جشنواره‌اي را طراحي كرده است تا در فضاي رقابتي بتواند به اصلاح آثار و توليدات خود پرداخته و به توليدات ارزشمند و سازنده در آينده دست يابد. كارگردان سريال‌هاي«گرگ‌ها»،«رعنا» و«امام علي(ع)» ضمن اشاره به شرايط خاص حاكم بر تله‌فيلم‌سازي، به نخستين گله اهالي تلويزيون اشاره كرد، گفت:

 

در نگاه اول محدوديت‌هاي موجود چه به لحاظ هزينه و چه به‌دلايل ديگر، توليد را با مشكلات و دشواري‌هايي همراه مي‌سازد. گرچه همواره اين مشكلات دليلي براي گله‌مندي فيلم‌سازان بوده است اما به‌نظر من هر مشكل و محدوديتي، مي‌تواند فرصتي براي خلق يك اثر خلاقانه هنري باشد. در يك ارزيابي كلي بايد گفت كه سازندگان اين آثار بايد جدي‌تر با مقوله فيلم‌سازي برخورد كنند و آن را به مثابه زنگ تفريح خود ندانند.

 

كمك به عرضه انيميشن در خارج از مرزها

عليرضا گلپايگاني كه او نيز يكي از داوران بخش انيميشن جشنواره تلويزيوني جام جم بود درباره نگاه علمي‌تر به انيميشن در جشنواره‌هايي نظير جام‌جم معتقد است: اميدوارم اين نگاه بتواند كمك كند توليدات تلويزيوني در سطح استاندارد جهاني قرار بگيرد و در سطوح فراتر از مرزهاي‌مان منتقل كنيم.

بايد نگاه به افق جهاني باشد؛ اين رويا نيست و حتمي و شدني است، در سطح كمي به موفقيت بزرگي دست يافته‌ايم و درباره كيفيت، توانسته‌ايم به كمك حضور نيروهاي جوان و با استعداد كيفيت توليدات انيميشن را بالا ببريم، چيزي كه كم بوده است، حضور كمرنگ محصولات فيلم در آثار ماست.

گلپايگاني اما نظر ديگري هم داشت كه كمي با ديگران متفاوت بود؛ او درباره بين‌المللي شدن جشنواره معتقد است: توصيه نمي‌كنم به‌صورت بين‌المللي برگزار شود چرا كه مقايسه انيميشن ايران با انيميشن خارجي، قياس مع‌الفارق است و در توليدات تلويزيوني هنوز نمي‌توانيم با محصولات خارجي رقابت كنيم بلكه بايد به تدريج وارد فضاي بين‌المللي شويم و بعد رقابت كنيم و به نظرم فعلا هدف جشنواره بايد توليدات داخلي باشد.

 

زمينه كاريابي و اشتغال‌آفريني براي اهالي سينما

مهدي سجاده‌چي، داور بخش فيلم‌هاي تلويزيوني نخستين جشنواره جام‌جم، به جاي خالي جشنواره‌اي براي توليدات سيما اشاره كرد و افزود با اين اتفاق، توليدات سيما را از بحراني كه دچار شده‌اند، نجات خواهيم داد. وي در گفت‌وگويي ضمن بيان اين مطلب كه استراتژي و اهداف اين جشنواره را بايد از مسئولان و طراحان آن جويا شد، گفت: تنها به عنوان يكي از داوران بخش تله‌فيلم، معتقدم كه در چند سال اخير، صداوسيما به واسطه توليدات بلند تلويزيوني خود، توانست زمينه كاريابي و اشتغال آفريني براي اهالي سينما را رقم بزند و اين تحول را به مرور به خط اصلي توليد براي رسانه تبديل كند. حالا بايد مورد قضاوت قرار بگيرد.

 

سجاده‌چي ادامه داد: پس از گذشت چندين سال و با افزايش سطح توليدات در اين زمينه، زمان آن رسيده كه رسانه‌ملي با نقد و بررسي، به آسيب‌شناسي اين جريان بپردازد تا حاصل اين پروژه چند ساله را از نظر معايب و نقاط قوت مورد سنجش قرار دهد. سجاده‌چي ضمن تاييد اين مطلب كه افزايش حجم توليد، باعث نزول كيفيت خواهد شد، افزود: اين ادعا مورد قبول برخي از اهالي اين رسانه نيست. اما بي‌شك زماني كه سيما در سفارشات خود با كمبود نيروي انساني مواجه مي‌شود، كيفيت آثار توليدي را ناديده گرفته و تكرارها و كمبودهاي موجود را به صرف توليد انبوه خود فراموش مي‌كند.

در چنين فضايي هر زمان كه فيلم‌سازي كار خود را جدي گرفته و سعي بر اثبات اين قضيه داشته كه ساخت يك تله‌فيلم بر طبق اصول و قواعد گرچه كار ساده‌اي نيست اما غيرممكن نيز نخواهد بود، توانسته با وجود تمام مشكلات و كمبودهاي موجود به اين مهم دست پيدا كند؛ و مخاطبان را با اثري قابل اعتنا و ارزشمند روبه‌رو سازد.

 

دنبال چشم‌اندازي بين‌المللي

تاجبخش فناييان گفت: چشم‌انداز ترسيمي جشنواره جام‌جم جداي از چارچوب محدود فعلي و در تلاش براي رسيدن به جشنواره‌اي گسترده در قالب بين‌المللي است. تاجبخش فناييان عضو هيئت داوران بخش فيلم‌هاي تلويزيوني نخستين جشنواره جام‌جم، ضمن اظهار اميدواري از برگزاري چنين جشنواره‌اي ابراز كرد: هدف از برگزاري جشنواره‌اي اين‌چنيني، در نگاه اول معرفي استعدادهاي جوان است

 

تا با ايجاد يك بستر مناسب براي همكاري جدي و مستمر با سازمان رشد كنند و قدرت اين را پيدا كنند كه توانايي هنري و تكنيكي خود را در قالب ديدگاه‌هاي اجتماعي، انساني و هر آن چه كه در حيطه جهان‌بيني فردي‌شان مي‌گنجد، به منصه ظهور برسانند اما هدف ديگري كه مورد توجه است ايجاد يك عرصه رقابتي براي حضور هنرمندان با سابقه و پيشكسوت اين رسانه است كه در نهايت به بهبود آثار و افزايش كيفيت توليدات بينجامد.

 

وي متذكر شد: چشم‌اندازي كه جشنواره جام‌جم ترسيم مي‌كند، جدا شدن از چارچوب محدود فعلي است. اين جشنواره كه در گام نخست نيازمند ارزيابي آثار و توليدات رسانه‌اي خود بوده است، قدم بعدي را در عرصه رقابتي به ساير آثاري كه در خارج از سيما توليد شده است، اختصاص مي‌دهد تا در نهايت، دامنه فعاليتي خود را به‌عنوان يك جشنواره بين‌المللي بگستراند.

 

فرصتي براي بهبود شرايط توليدات تلويزيوني

يك تهيه‌كننده فيلم‌هاي تلويزيوني، جشنواره جام‌جم را فرصتي خوب براي بهبود شرايط توليدات تلويزيوني دانست و افزود: با فيلتري به نام جشنواره، آثار ارزش‌گذاري شده و جريان تله‌فيلم‌سازي به‌سمت تخصصي‌شدن گام برمي‌دارد. بهروز مفيد، مدير اسبق فيلم و سريال شبكه پنج(تهران) با مثبت شمردن رخداد نويي همچون جشنواره جام‌جم براي رسانه تلويزيون، اين جريان را فرصت خوبي براي بهبود شرايط آسيب‌زده توليدات تلويزيوني قلمداد كرد و اظهار كرد:

 

گرچه برگزاري هر جشنواره‌اي در نوع خود امري مطلوب است اما اگر اين اتفاق به امر جريان‌سازي تبديل شود مي‌تواند، توليدات سيما را كه در حال حاضر به بالاترين حد خود در سال‌هاي اخير رسيده است، با يك فيلتر ارزش‌گذاري روبه‌رو كند و در ميان اين انبوه آثار، آن چه را كه با اداي به معيارهاي ارزشي توليد شده است، تشخيص دهد و در جهت بهبودبخشي به شرايط موجود براي ساخت چنين آثاري قدم بردارد.

 

همين امر به تخصصي شدن تله فيلم‌سازي خواهد انجاميد. لازم به‌ذكر است اين جشنواره كار خود را از اوايل پاييز با 1280 اثر ارسالي به دبيرخانه جشنواره آغازكرد. كارداوري وقضاوت با ديدن 188 فيلم تلويزيوني، 630 اثرپويانمايي و500 اثر مستند، آغازشد و سرانجام 33 اثر دربخش فيلم‌هاي تلويزيوني، 92 اثر در بخش پويانمايي و64 اثر در بخش مستند، به مرحله مسابقه راه يافتند».

< قبلی		بعدی >