| هليا قاضي ميرسعيد |تلاش يك دهه اي هنرمندان و مديران مركز هنرهاي تجسمي در سال 90 به بار نشست، تا دولت و مجلسي‌ها، قانون خريد يك دهم درصدي از بودجه عمراني وزارت خانه‌ها و نهادهاي دولتي را تصويب تا از اين طريق هنر و هنرمند حمايت و دولت نيز به عنوان سرمايه‌گذار در هنر منتفع شود. اما گويا مديران نهادهاي دولتي گوش‌شان بدهكار قوانين تصويب شده مجلس نبود و طي يك سال گذشته، هيچ خريد هنري انجام ندادند

 

از سويي ديگر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي كه مجري تصويب اين قانون بود، از آنجا كه نمي‌خواست تلاش‌هاي يك د‌هه اي هنرمندان براي اين قانون از بين رود؛ ناگهان دست به برپايي اكسپويي زد تا در روزهاي پاياني بودجه سال 90 بتواند بازاري مكاره از هنر، براي نهادهاي دولتي برگزار كند. تمامي اين اقدامات نشانگر عدم توجه نهادهاي دولتي به فرهنگ و هنر بود و بسياري از اهالي هنر را دلسرد از برپايي اكسپو (نمايشگاه فروش آثار هنري) و حتي برخي را نيز منتقد اين جريان كرد.

 

اين دسته از هنرمندان و جامعه تجسمي بر اين عقيده هستند، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در يك ساله گذشته تلاشي براي جذب بودجه قانون يك دهم درصدي نداشته و به صرف برگزاري اكسپو قصد دارد كم كاري گذشته را جبران كند. از سويي ديگر اين منتقدان تحميل نظر وزارت ارشاد براي خريد هنري از سوي نهادها و سازمان‌ها دولتي را مطرح مي‌كند كه در اين ميان جامعه هنري و گالري‌دارن به عنوان نهادهاي خصوصي ناديده گرفته مي‌شوند.

 

اما هستند برخي از هنرمندان نيز كه برپايي اكسپو در مقطع فعلي را به نفع جامعه هنرهاي تجسمي مي‌دانند. لزوم خريد اثر هنري، تصويب دوباره بودجه يك دهم درصدي براي سال 91 و همچنين منتفع شدن هنرمند از اين جريان اقتصادي دلايل اين دسته از جامعه هنرهاي تجسمي؛ بر همين اساس ديدگاه تني چند از هنرمندان شناخته شده و نامدار هنر كه حضور در حراج‌هاي بين‌المللي و داخلي را تجربه كرده‌اند به عنوان موافق و مخالف اين رويداد مرور مي‌كنيم.

كابلي: اگر حركت دلسوزانه باشد موثر است

يدالله كابلي هنرمند پيشكسوت نيز كه يكي از اعضاي شوراي سياست‌گذاري اكسپو است، تاكيد كرد: اكسپو به عنوان مهم‌ترين رويداد فرهنگي و هنري كشور بايد به صورت كلان نهادينه شود.اين هنرمند خوشنويس درباره تاثير برگزاري اين رويداد بر عرصه هنرهاي تجسمي گفت: برپايي اكسپو امسال كه پس از سال‌ها وقفه با كوشش مديران براي قدرشناسي و حمايت از جامعه هنري پيگيري شد هم در جهت توسعه هنرهاي تجسمي ايران و هم در حمايت از هنرمندان اين عرصه نقش مهمي را ايفا مي‌كند.

 

وي اكسپو را از مهم‌ترين تحولات فرهنگي وهنري كشور خواند و افزود: «نمايشگاه فروش آثار هنري همچون خون تازه‌اي متضمن حيات جامعه هنرهاي تجسمي است و فضاي اميدبخشي را براي هنرمندان برجسته و شايسته كشور ايجاد مي‌كند.اكسپو به عنوان جنبش و فرصت بسيار مناسبي براي نمايش كارنامه هنري هنرمندان برجسته كشور به شمار مي‌رود كه مي‌تواند با نگاه جهاني جلوه درخشاني از جامعه فرهيخته، هنرمند، صاحب دل ايراني را در معرض نمايش قرار دهد.

 

مطمئناً اگر اين رويداد فرهنگي و هنري دلسوزانه و با عشق، آگاهي و كارشناسانه پيگيري شود مي‌تواند حيات تازه‌اي براي افرادي باشد كه با رسالت فرهنگي تمام عمر خود را صرف حفظ، توسعه، ترويج و هدايت هنر ايراني كرده‌اند. در اكسپو مخاطبان ما مجموعه‌اي از موسسات و سازمان‌هايي هستند كه قرابتي با موضوع هنر ندارند.

 

از اين رو، بايد به فكر ارايه راهكارهاي اساسي با رويكردهاي روشن براي حل چنين چالشي باشيم تا بتوانيم به بهترين صورت ممكن به معرفي اكسپو پرداخته و ارتباطات گسترده‌اي از طريق استادان و صاحب نظران عرصه هنرهاي تجسمي با سازمان‌ها برقرار كنيم. در برپايي اين رويداد از مديريت سليقه‌اي و سوداگرانه بايد دوري كنيم چراكه بايد پاسخگوي هنرمنداني باشيم كه با انگيزه‌هاي مثبت و اعتقادات راستين، همت و در اين فراخوان بزرگ هنري حضور پيدا كرده‌اند».

 

وي در پايان سازمان‌ها را اصلي‌ترين مخاطب اكسپو ۹۱ دانست و گفت: «با توجه با موظف شدن دستگاه‌های دولتي براي اختصاص بخشي از بودجه خود با خريد آثار هنري، ديگر هيچ سازماني نمي‌تواند بگويد با هنر كاري ندارم. از طرفي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و همچنين مسئولان فرهنگي كشور بايد در توجيه مديران اين سازمان‌ها تلاشي گسترده و راهكاري داشته باشند تا اين رويداد مهم هنري به صورت كلان نهادينه شود».

 

افجه‌اي: دولت در خريد آثار هنري كوتاهي مي‌كند

نصرالله افجه‌اي هنرمند مطرح عرصه نقاشي‌خط نيز معتقد است با توجه به برگزار شدن اكسپو و فراهم شدن عرضه و فروش آثار هنرهاي تجسمي، دولت نبايد در زمينه خريد اين‌گونه آثار كوتاهي كند.اين هنرمند پيشكسوت هنر خوشنويسي با تاكيد بر ضرورت برپايي نمايشگاه فروش آثار هنرهاي تجسمي در كشور، افزود:

 

«اكسپو به عنوان جرياني ضروري در عرصه هنرهاي تجسمي بايد در هر شرايطي در ايران برپا شود. اما بيش از هر چيز نوع برگزاري و مديريت آن مهم است. شخصيت هنرشناسي معاونت هنري قابل احترام است، اما بايد ديد عوامل برگزار‌كننده چگونه اين اكسپو را اجرايي مي‌كنند؟»اين فعال هنر نقاشي‌خط، «نگارخانه محور» بودن اكسپو ۹۱ را رويكردي عادلانه ارزيابي كرد و گفت:

 

«پيش از اين اكسپو دستخوش مسائل اداري، شخصي و گالري‌دار قرار مي‌گرفت در حالي كه گالري‌ها و آثارشان بايد گزينش و بعد از آن به اكسپو معرفي شوند. نظر ما اين است كه در اين رويداد مهم هنري عدالت رعايت شود كه رويكرد جديد مديران نمايشگاه فروش امسال مزيت بسيار خوبي به حساب مي‌آيد».

 

به گفته افجه‌اي اكسپو نبايد تنها براي عده‌اي از هنرمندان خاص باشد، بلكه بايد كليه هنرمندان باسابقه عرصه هنرهاي تجسمي و گالري‌داران فعال را تحت پوشش قرار دهد.افجه‌اي درباره نتيجه «نگارخانه محور» بودن نمايشگاه فروش آثار هنرهاي تجسمي بيان كرد: «مزيت خوبي كه اين رويكرد دارد اين است كه از سويي هنرمندان باسابقه با آثار ارزشمند خود معرفي و ذينفع مي‌شوند و از سوي ديگر چراغ گالري‌ها نيز روشن مي‌ماند كه اين نهايت حسن كار است».

 

اين چهره ماندگار هنر خوشنويسي، قيمت‌گذاري مناسب، عادلانه و منطقي آثار اين نمايشگاه فروش را از ديگر شرايط برگزاري موفق اكسپو خواند و اظهار كرد: «اگر ارزش‌گذاري آثار به درستي صورت گيرد منافع آن هم متوجه هنرمند و گالري‌دار و هم مسئولان مي‌شود. سال‌هاست كه در كشور ما هنر براي هنرمند رمقي نداشته است و هنرمند بر اساس سابقه و تجربه هنري خود به‌طور خصوصي آثار خود را در داخل و خارج به فروش مي‌رساند. نمايشگاه فروش آثار هنرهاي تجسمي سال‌ها پيش نيز برگزار شد اما كاستي‌هايي داشت كه اميدوارم امسال اتفاق خوبي در اين اكسپو رخ دهد».

 

افجه‌اي با تاكيد بر عرضه آثار ارزشمند و با كيفيت در اين اكسپو، افزود: مورد حمايت قرار دادن هنرمندان در اين نمايشگاه به اين معني نيست كه همه تحت پوشش قرار گيرند چراكه سابقه و تجربه هنرمند شرط است. پس از آن جوانان هنرمند بايد مورد توجه قرار گيرند. از اين رو، در اين اكسپو بايد تقسيم به نسبت انجام شود.اين خوشنويس در ادامه به زمان خريد آثار هنري توسط دستگاه‌هاي دولتي نيز اشاره اي كرد و گفت: «مسئولان و مدير اجرايي اكسپو بايد متوجه اين باشند كه زمان براي خريد اثر هنري از سوي دستگاه‌هاي دولتي محدود نشود.

 

هيچ دليلي وجود ندارد كه زمان مشخصي براي هزينه كردن بودجه‌هاي دستگاه‌هاي دولتي تعيين شود؛ اين اقدامي نادرست و عيب بزرگي است. اگر سازماني نتواند به هزينه‌اي كه براي خريد اثر هنري موظف شده، عمل كند ضعف مديريتي را مي‌رساند. همه‌چيز مهياست، دستورهم كه به دستگاه‌ها داده شده پس دليلي ندارد زمان كشته شود. دولت در اين زمينه نبايد كوتاهي كند چراكه تعلل در چنين مهمي مشكلاتي را به وجود مي‌آورد».

 

افجه‌اي در پايان با بيان اين‌كه وزارت ارشاد و هنرمندان همچون اعضاي يك خانواده هستند، افزود: ما هنرمندان و وزارت ارشاد يك خانواده را تشكيل مي دهيم. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و موزه هنرهاي معاصر، خانه هنرمندان عرصه هنرهاي تجسمي به حساب مي‌آيد. همان‌طور كه وزارت ارشاد متوقع است كه هنرمندان در جشنواره‌ها و دوسالانه‌هاي هنري شركت كنند، هنرمندان نيز توقع دارند وزارت ارشاد آنان را مورد حمايت و تحت پوشش خود قرار دهد. اين دو لازم و ملزوم يكديگرند.

شيرازي: هميشه راهي براي فرار از قانون وجود دارد

علي شيرازي از هنرمندان نقاشيخط معتقد است نقش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي نقش مهمي در موفقيت برگزار شدن يا عدم موفقيت اكسپو دارد و اين نقش به آگاه كردن اداره‌هاي دولتي در اهميت سرمايه‌گذاري هنري باز مي‌گردد.وي گفت: «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي‌ نقش خيلي پر رنگي دارد تا به نمايندگي از هنرمندان و نگارخانه‌ها ساير وزارت‌خانه‌ها را براي خريد آثار هنري تشويق و ترغيب كند.

 

همچنين با توجه به اين‌كه اكثر وزارت‌خانه‌ها و اداره‌هاي دولتي نسبت به هنرهاي تجسمي‌ كم اطلاع يا بي‌اطلاع هستند وزارت ارشاد بايد اين سازمان‌ها را نسبت به اهميت سرمايه‌گذاري بر آثار هنري و جايگاه اين مقوله در دنيا آگاه كند. چرا كه احتمالا وقتي كارشناسان ساير وزارت‌خانه‌ها در اكسپو شركت كنند و با قيمت‌هاي ميليوني برخي تابلو‌ها روبه‌رو شوند به ارزش اين آثار پي نمي‌برند و تعجب خواهند كرد».

 

شيرازي با اشاره به اين‌كه گرچه قانون خريد آثار هنري در حال حاضر بايد توسط اداره‌هاي دولتي اجرايي شود، ادامه داد: «هنرمندان و نگارخانه‌ها در اكسپو بايد هماهنگ حركت كنند. در اكسپو امسال اين احتمال را مي‌دهم كه برخي از وزارت‌خانه‌ها نسبت به خريد آثار هنري به‌موقع اقدام نكنند يا فكر كنند كه نبايد اين بودجه را در اين زمينه هزينه كرد. درست است كه صرف مبلغ يك دهم درصدي از بودجه وزارتخانه‌ها و اداره‌هاي دولتي به تصويب رسيده است اما هميشه راهي براي فرار از قانون وجود دارد».

 

اين هنرمند كه يكي از ركورداران حراج كريستي است و در ماه گذشته نيز ركورددار اكسپو «هفت نگاه» بود در ادامه افزود: «اگر هنرمندان و نگارخانه‌ها با كمك وزارت ارشاد و گروهي متشكل از هنرمندان و نگارخانه‌ها و حقوق‌دانان در كنار هم قرار بگيرند و نه تنها به نيابت از ساير هنرمندان و نگارخانه‌ها كه به نيابت از تمام مردم كه صرف اين بودجه بخشي از حق مردم هم به شمار مي‌رود بر فروش آثار هنري و خريد اين آثار توسط اداره‌ها و نهادهاي دولتي دفاع كنند نتايج خوبي را در اين زمينه به دست خواهيم آورد».

كلانتري: نبود گالري‌هاي مطرح ضعف اكسپو است

پرويز كلانتري، هنرمند نقاش معتقد است فروش آثار هنري راهي براي تقويت هنر است. وي افزود: «براي تقويت آثار هنرمندان ايراني خريد آثار يكي از روش‌هاي تاثيرگذار است كه گويا به همين بهانه اكسپوها برگزار مي‌شوند. اما اين‌كه چقدر در اين زمينه موفق باشيم به اين بستگي دارد كه مديران اجرايي اكسپوهاي داخلي چطور از عهده آن برآيند. در حال حاضر مي‌بينيم كه تعداد كمي از گالري‌هاي مطرح تهران در اين اكسپو حضور پيدا كرده‌اند، اين مسئله بايد در اكسپوهاي بعد برطرف شود چون اين يك ضعف مي‌تواند باشد و حضور هر چه بيش‌تر گالري‌ها به اعتبار اكسپو مي‌افزايد. از طرفي هنوز دولت خريد درخشاني از آثار هنرمندان نداشته است».

 

كلانتري در ادامه با تاكيد بر اين‌كه در حال حاضر بهترين سرمايه‌گذاري در شرايط ركود اقتصادي خريد آثار هنري است گفت: «ركود اقتصادي بر خريد و فروش آثار هنري هم تاثير دارد. منتها همان‌طور كه صاحب نظران در حراجي‌هاي بين‌المللي به آن اشاره دارند در شرايط ركود اقتصادي بهترين سرمايه‌گذاري، سرمايه‌گذاري بر آثار هنري است. آنهايي كه با هنر به شكلي حرفه‌اي برخورد مي‌كنند به اين نتيجه رسيده‌اند كه خريد آثار هنري در اين شرايط بهترين نوع سرمايه‌گذاري است؛ كه وزارت ارشاد بايد اين موضوع را براي سازمان‌ها و نهادهاي دولتي باز كند».

 

 

< قبلی		بعدی >