حسن لاسجردي*:دور جديد مذاكرات هسته‌اي ايران و 1+5 قرار است در روزهاي آتي برگزار شود و طي آن طرفين بار ديگر با ارايه ديدگاه‌هاي قوي پيشنهاداتي براي برون رفت از شرايط فعلي و حل مسئله تا حد ممكن ارايه نمايند. اين دور از مذاكرات با توجه به شرايط حاكم برفضاي روابط دو طرفه به نظر مي‌رسد با تنگناها و چالش‌هايي مواجه باشد همچنان‌كه همانند دوران قبلي طرف مقابل (غرب)  براي حضور در اين مذاكرات بايستي مملو از امتيازات بالا و همراه با تهديد اين گفت‌وگو‌ها را برگزار كند.

 

 

در چنين فضايي اعمال تحريم نفتي ايران از سوي اتحاديه اروپا و اعلام فشار بيش‌تر بر تهران در آينده در كنار اعلام نظر برخي مقامات اتحاديه اروپا وقتي مديركل آژانس مبني بر هدفمند بودن مذاكرات و درخواست از تهران براي گفت‌وگو‌هاي سازنده بيش از آن‌كه بخواهد فضاي گفت‌وگو را تلطيف نمايد، ادبياتي از سر زياده خواهي سياستمداران قاره سبز با توجه به خواست‌هاي غير مقبول و نامعقول آنها در مذاكرات قبلي است.

 

نكته اساسي در مذاكرات قبلي كه مي‌تواند سايه آن در دور جديد هم به چشم آيد، نحوه ورود طرفين به ميز مذاكرات و تمايل و اراده آنها براي حل مسئله يا حداقل به پيش رفتن يك قدم جدي براي فرجام خوش اين پرونده است كه سايه سنگين آن از هم‌اكنون نيز قابل رويت است چرا كه جمهوري اسلامي ايران

 

بر اساس منطق معقول خود مبني بر دستيابي صلح‌آميز به فناوري هسته‌اي با اهداف بشر دوستانه از ادبيات فني و تكنولوژيك كه از درون اين فناوري بروز مي‌كندصحبت دارد ولي در مقابل 1+5 به‌ويژه كشورهاي غربي به دليل ديدگاه‌هاي انحصارطلبانه مي‌كوشند نه با طرح مباحث سياسي و حتي امنيتي تا حد ممكن روزنه‌هاي موجود براي حل اين موضوع را به تاريكي بكشانند.

 

در چنين شرايطي حتي نقل قول باراك اوباما در نطق سالانه خود در كنگره اين كشور مبني بر امكان‌پذير بودن حل ديپلماتيك موضوع هسته‌اي ايران نمي‌تواند محملي واقعي براي طرح ديدگاه‌هاي معقول از طرف امريكايي‌ها باشد چرا كه مجموعه عملكرد مردان سياست در كاخ سفيد رويكردهايي را به ذهن متبادر مي‌سازد

 

كه در مجموع با همان منطق انحصارطلبانه غرب سازگاري دارد و اين ژست انعطاف پذيرانه در كنار تهديدات نظامي و امنيتي و بر سر ميز بودن تمامي گزينه‌ها و در كنار آن انتشار اخبار جهتدار در رسانه‌هاي غربي و مانور بر خطر ناك بودن فعاليت‌هاي هسته‌اي ايران در خاورميانه و ملاحظه نكردن تهديدات واقعي از سوي اسرائيل از طرف سياستمداران كاخ سفيد همگي نشان از آن دارد كه مرد سيه‌چرده واشنگتن نيز امروز به سياه بازي سياسي روي آورده است چرا كه آوردگاهي به نام انتخابات رياست‌جمهوري در سرزمين يانكي‌ها به‌زودي رخ مي‌نمايد.

 

در ادامه اين فرآيند به نظر مي‌رسد حال عمومي جغرافياي آتلانتيك و فرا آتلانتيك امروز چندان مناسب مذاكراتي از سر شور و شوق با هدف راهگشايي نيست چرا كه ايالات متحده هم‌اكنون درگير انتخاباتي است كه نمايندگان حوزه ديپلماسي آن هنگام حضور در ميز مذاكرات به گونه‌اي سخن برانند كه با مذاق مردم راي‌دهنده سازگار باشد كه چنين رويكردي نمي‌تواند با اهداف بلندپروازانه امريكا همخواني داشته باشد.

 

همچنين اروپا نيز در سايه بحران بوده و جنبش‌هاي اجتماعي به وقوع پيوسته باعث شده حال آنان نيز نا مساعد‌تر از امريكايي‌ها باشد و غم نان و آب نمي‌گذارد سياستمداران مغرور اروپا از بالاي ابراهاي خودساخته غرق ذهني كمي پايين‌تر بيايند و با ديگران از سر صدق و راستي، سخني را آغاز كنند.

 

از نگاهي ديگر جمهوري اسلامي ايران با عنايت به تجربه چندين و چند ساله مذاكرات هسته‌اي با 1+5 كه امروزه ديگر مردان سياست در تهران را آبديده‌تر از گذشته كرده است، با دستي مملو از نحوه نگاه و رويكردهاي خاص طرف مقابل به ميز مذاكره مي‌روند و تلاش وافري دارند تا حداقل نقاط كور ذهني طرف مقابل را در فضاي هجمه خودساخته رسانه‌اي تا حد ممكن رمزگشايي كنند ولي میهمانان اين مذاكرات همانند كاست‌هاي از قبل پر شده مي‌مانند كه در مذاكرات چند بار متن‌هاي تكراري را بازگو مي‌فرمايند.

 

در چنين فضايي به نظر مي‌رسد نكته حياتي و اساسي در مذاكرات رويكرد اصلي 1+5 براي اين دور از گفت‌وگو‌هاست چرا كه اگر نگاه طرف مقابل مانند هميشه با شعار «مذاكره» باشد اين دور از مذاكرات نيز تنها برگ‌هايي بر آرشيو مذاكرات هسته‌اي خواهد افزود و نتيجه‌اي براي جهانيان نخواهد داشت، اين در حالي است كه 1+5 خود را حافظ صلح و امنيت جهان مي‌داند ولي در عمل تاكنون نمايش قابل قبولي براي اقدام به صحنه نياورده است كه اميدواريم در دور جديد حداقل نمايشي مناسب را براي افكار عمومي به روي صحنه آورد.

 

*عضو هيئت علمي دانشگاه آزاد

و كارشناس مسائل بين‌الملل

 

 

بعدی >