از زمان پيروزي انقلاب اسلامي ايران تاكنون، بارها امارات متحده عربي، چه به صورت تنهايي و چه در قالب اتحاديه عرب و شوراي همكاري خليج فارس، ضمن محكوم كردن ايران در اشغال جزاير ايراني، خواستار مذاكره با ايران بر سر ادعاهاي خود شده‌اند. ايران در 27 سپتامبر 1992، و در چارچوب يادداشت تفاهم 1971، حاضر شد براي رفع سوءتفاهمات درباره مفاد يادداشت تفاهم، مذاكره كند. اما هيئت مذاكره‌كننده اماراتي به طرح جزاير تنب نيز پرداختند و خواهان پايان دادن به اشغال جزاير عربي!! و ارجاع آنها به ديوان بين‌المللي دادگستري شدند.

 

 

گروه سياسي- احسان تقوايي:

عدم اقتدارگفتماني وزارت خارجه درقبال امارات چيست؟

يكي از تحولات اخير در اين زمينه سفر محمود احمدي نژاد رئيس‌جمهور ايران به جزيره ابوموسي بوده است كه باعث شده است تا اختلافات بين ايران و امارات متحده عربي بالا گيرد. به دنبال سفر احمدي‌نژاد شوراي همكاري خليج فارس نيز با تشكيل جلسه فوق‌العاده‌اي ضمن محكوم كردن اقدام دولت ايران، حمايت كامل خود را از ادعاهاي امارات اعلام كردند.

 

در جديدترين اقدام نيز وزيران خارجه اتحاديه عرب در نشست اضطراري (پنجشنبه) با صدور بيانيه‌اي از مواضع دولت امارات درباره جزاير سه گانه اعلام حمايت كردند. نشست وزيران خارجه اتحاديه عرب در محل دبيرخانه اين سازمان در قاهره و به رياست وزير خارجه كويت برگزار شد. در بيانيه اتحاديه عرب ضمن محكوميت كامل سفر محمود احمدي‌نژاد رئيس‌جمهور ايران به جزيره ابوموسي به عنوان نقض حاكميت دولت امارات بر جزاير سه گانه، از تمامي اقدامات و وسايل صلح‌آميز مورد استفاده امارات براي بازگرداندن حاكميت خود بر جزاير سه گانه اعلام حمايت شده است.

 

در اين قطعنامه همچنين مانورهاي نظامي ايران در جزاير سه گانه محكوم شده و از همه كشورهاي عربي خواسته شده تا در ارتباطات و تماس‌هاي خود با ايران مسئله جزاير سه گانه را مطرح كنند. در اين بيانيه با اعلام حمايت كامل از امارات در نزاع خود با ايران در زمينه جزاير سه گانه از تهران خواسته شده تا از طريق مذاكره يا مراجعه به دادگاه بين‌المللي لاهه به حل مسالمت آميز اين مسئله بپردازد. وزيران خارجه اتحاديه عرب در بيانيه خود ضمن تاييد مالكيت امارات بر جزاير سه گانه مدعي اشغال اين جزاير توسط ايران شدند.

 

آنها همچنين با صدور قطعنامه‌اي اعلام كردند استقرار سلاح‌هاي پيشرفته ايران در جزاير سه گانه به عنوان نقض گسترده حاكميت دولت امارات واقدامي تحريك‌آميز است كه به اعتمادسازي كمكي نمي‌كند بلكه تهديد‌كننده امنيت و ثبات در منطقه است و امنيت و دريانوردي منطقه‌اي و بين‌المللي در خليج فارس را در معرض خطر قرار مي‌دهد.علاوه بر اين رئيس پليس دبي نيز در اظهارنظري از اعلام آمادگي امارات جهت جنگ با ايران خبر داده است. «ضاحي خلفان» رئيس پليس دبي با انتشار متني در سايت شبكه اجتماعي توئيتر گفت: اگر امارات به دنبال جنگ بود،‌تر و خشك و همه‌چيز سه جزيره را باهم مي‌سوزاند ولي ما به دنبال راه‌حل‌هاي مسالمت آميز با هر همسايه‌اي هستيم.

 

وي افزود: از نظر قدرت، امارات بسيار قوي است. ايران جزاير امارات را زماني اشغال كرد كه امارات اصلا ارتش نداشت. بله! ايران جزاير اماراتي را چند ساعت قبل از اعلام برپايي دولت امارات، اشغال كرد. امارات در آن مقطع ارتش نداشت ولي ايران در آن زمان پنجمين ارتش قدرتمند جهان بود. امروز شرايط تغيير كرده است و امارات يك نيروي هوايي قوي و واقعي دارد.

 

سلطان القاسمي حكام يكي از شيخ نشين‌هاي امارات، ايران را به‌طور تكان‌دهنده‌اي تهديد كرد. بنا بر گزارش خبرگزراي‌ها شيخ سلطان بن محمد القاسمي، حاكم شارجه با طرح اين تهديد، گفت:«قول مي‌دهم كه دستور دهم كه يك كشتي به جزاير سه گانه امارات سفر كند و بازگردد».بعد از وقوع تحولات فوق و اظهارنظرهاي مختلف مقامات اماراتي و حتي مقامات كشورهاي عربي سوالي كه در اين‌جا به ذهن متبادر مي‌شود اين است كه اقدامات ايران در مقابل ادعاهاي امارات و به‌طور كلي كشورهاي عربي چه بوده است؟

 

احمدرضا پوردستان فرمانده نيروي زميني ارتش ايران گفت: اگر بخواهد تعرضي صورت بگيرد و موضوع از طريق سياسي حل نشود نيروهاي نظامي آماده‌اند اقتدار ايران را به كشور متعرض نشان دهند. همچنين ۲۲۵ نفر از نمايندگان مجلس با امضاي بيانيه‌اي اظهارات مداخله جويانه مقامات امارات متحده عربي و مجلس فدرال اين كشور را محكوم كردند. علاوه بر اين پس از سفر احمدي‌نژاد و تحولات رخ داده پس از آن موضوع تشكيل استان خليج فارس جدي‌تر شده است، به‌طوريكه طبق نظر مجلس شوراي اسلامي قرار است استان خليج فارس تشكيل شود.

 

اما اين اقدامات منتقدين داخلي دولت و سياست خارجي را راضي نكرده است. علاوه بر اين از نظر اين منتقدين پاسخ وزارت امور خارجه مبني بر اين‌كه ايران حاضر است تا درباره رفع سوءتفاهمات از يادداشت تفاهم 1971، با امارات مذاكره كند، پاسخ مناسبي به ادعاهاي گزاف اعراب نبوده است.به دنبال ادعاهاي واهي امارات متحده عربي علي اكبر صالحي وزير امور خارجه كشورمان با اعلام اين موضع كه ما به دنبال اين هستيم كه بهترين روابط را با همسايگان خود داشته باشيم و اين از اولويت‌هاي سياست خارجي ماست، افزوده دبود:

 

تمام تلاش مان اين است كه بتوانيم مشكلات را با همسايگان به حداقل برسانيم و خوشبختانه اقدامات خوبي با بيش‌تر همسايگانمان شروع شده است. وي گفت: امارات نيز درزمره اين كشورهاست. ما بهترين روابط را مي‌خواهيم با امارات داشته باشيم همان‌طور كه روابط تجاري و اقتصادي ما قابل توجه است. گاهي سوءتفاهم‌هايي پيش مي‌آيد كه مي‌توان با مذاكرات دوجانبه آن را رفع كرد.

 

سوال اين است كه آيا نوع موضع‌گيري وزارت خارجه و تعيين مذاكره‌كننده، تدبيري صحيح و متناسب با شأن ملت ايران و منافع ملي كشور است؟ پاسخ به اين سوال منفي است و به چند دليل بايد گفت آنچه كه وزارت خارجه آن را تدبير مي‌پندارد، جز تحقير هيچ نتيجه‌اي براي ملت ايران به بار نمي‌آورد.

 

منابع داخلي در توجيه انتقادات خود به وزارت امور خارجه به دلايل زير استناد مي‌كنند.

 

1- اول اين‌كه مسئله براي امارات متحده عربي سوءتفاهم درباره يادداشت تفاهم 1971 نيست كه وزارت خارجه مي‌پندارد با مذاكره اين مسئله قابل حل است.

بلكه مسئله براي امارات متحده عربي اين است كه نه تنها يادداشت تفاهم را نمي‌پذيرد و خواهان جزيره ابوموسي است، بلكه جزاير تنب را نيز متعلق به خود مي‌داند و از ايران در مقام يك دولت اشغالگر مي‌خواهد به اشغال جزاير پايان دهد. حال سوال اين است كه وزارت خارجه بر سر چه چيزي مي‌خواهد مذاكره كند؟ زيرا درباره جزاير تنب كه هيچ موافقتنامه و توافقي وجود ندارد كه محل اختلاف باشد و درباره جزيره ابوموسي نيز اگر يادداشت تفاهمي وجود دارد، آن يادداشت تفاهم، مورد قبول طرف مقابل نيست.

 

از طرفي امارات متحده عربي جزاير تنب را از ابوموسي قابل تفكيك نمي‌داند و آن سه جزيره را يك كل مي‌نامد. هر مذاكره‌اي توسط وزارت خارجه زماني تدبير است كه امارات متحده عربي اعلام كند كه در چارچوب يادداشت تفاهم و براي رفع سوءتفاهمات از مفاد آن و فقط درباره جزيره ابوموسي حاضر است مذاكره كند. غير از اين هر مذاكره‌اي صورت گيرد، مهر تاييدي بر ادعاي امارات متحده عربي است كه طبيعي است نمي‌توان آن را تدبير دانست.

 

2- دوم اين‌كه مماشات و مداراي وزارت خارجه دربرابر ادعاهاي مداوم امارات درجسور كردن و گستاخ‌تر كردن اين كشور بسيار اثرگذار بوده است.

براساس تجارب تاريخي، هر گاه ايران از موضع قدرت و با قاطعيت از حقوق تاريخي خود در جزاير سه گانه دفاع كرده، طرف مقابل، حداقل براي ده سال از ادعاي خود عقب‌نشيني كرده است.

 

براي مثال هنگام بحران 1992، آقاي محسن رضايي، فرمانده وقت سپاه پاسداران، در يك ماه سه بار درباره جزاير سخنراني كرد و به طرف مقابل هشدار داد. متاسفانه در آن زمان نيز وزارت خارجه، موضع منفعلي اتخاذ كرد و فقط فرماندهان نظامي و مطبوعات ايران، پاسخ قاطع و شديدي از خود نشان دادند كه در عقب نشاندن رقيب بسيار اثرگذار بود.

 

ملت ايران با توجه به ريشه تاريخي كه دارد خود را ملتي بزرگ مي‌داند و از دستگاه وزارت خارجه انتظار دارد كه پاسخي شايسته و درخور شأن ملت ايران به دولت كوچكي مانند امارات متحده عربي داده شود. عدم توجه به بزرگي و شأن ملت ايران، با پاسخ‌هاي منفعلانه وزارت خارجه به ادعاهاي امارات متحده عربي، تدبير به حساب نمي‌آيد.

 

هرچند برخي از كارشناسان داخلي نيز با اعلام اين مطلب كه روابط با امارات تا سطح كاردار كاهش يابد، خواستار اقدام جدي وزارت امور خارجه در برابر امارات شدند، اما منجر به واكنشي از سوي وزارت خارجه نشد. در پايان بايد گفت برخورد انفعالي ايران با امارات باعث شده است تا آنها روز به روز بيش‌تر بر اظهارنظرهاي واهي خود نسبت به ايران بيفزايند.

 

< قبلی		بعدی >