احسان تقوايي‌نيا:معاون اول رئيس‌جمهوري ديروز دوشنبه براي بررسي مناسبات دوجانبه، مسائل منطقه‌اي و بين‌المللي به دو كشور كنيا و تانزانيا سفر كرد. محمدرضا رحيمي معاون اول رئيس‌جمهور در ادامه سفرهاي خارجي خود در قالب تعميق روابط خارجي جمهوري اسلامي ايران با ساير كشورها اين سفر را آغاز كرده است. «محمدرضا رحيمي» در اين سفر دوره‌اي ضمن ملاقات با مقام‌هاي دو كشور، ارتقاي سطح روابط جمهوري اسلامي ايران با كنيا و تانزانيا، مسائل منطقه خاورميانه و آفريقا را مورد بحث و بررسي قرار مي‌دهد.

 

تشريح ديدگاه‌هاي جمهوري اسلامي ايران در مسائل جهاني، تحولات در آفريقا وخاورميانه، تحولات اخير در موضوع هسته‌اي ايران و مذاكرات جمهوري اسلامي ايران با گروه 1+5 از ديگر محورهاي مذاكرات رحيمي با مقامات دوكشور كنيا و تانزانيا است. معاون اول رئيس‌جمهور همچنين در اين سفر از رئيسان جمهوري دو كشور براي شركت در اجلاس سران جنبش عدم تعهد كه شهريورماه امسال در تهران برگزار مي‌شود، دعوت مي‌كند.

 

علاوه بر اين يكشنبه، علي اكبر صالحي در مراسمي كه به مناسبت گراميداشت«روز آفريقا»در سفارت الجزاير در تهران برگزار شد، درباره اهميت آفريقا در سياست ايران سخن گفت. وزير امور خارجه با اشاره به پيشرفت‌هاي چشمگير قاره آفريقا در سال‌هاي اخير و وقوع تحولات بزرگ سياسي، فرهنگي، اجتماعي و حتي اقتصادي در اين قاره بزرگ، قرن حاضر را قرن آفريقا دانست و خاطرنشان كرد: اقدامات سازنده اتحاديه آفريقا به عنوان نماد وحدت تمامي ملل آفريقايي و برگزاري نشست‌ها و اجلاس‌هاي متعدد سران و ديگر سطوح بيانگر نگاه جديدي است كه مردم و دولت‌هاي آفريقايي به دنبال آن هستند.

 

بنابراين با توجه به اين‌كه سفر رحيمي به آفريقا 5 روز به طول مي‌انجامد، مي‌توان اين هفته را هفته آفريقايي در وزارت خارجه ايران توصيف كرد. اما به‌طور كلي روابط ايران با آفريقا در چه سطحي است و اصولا روابط با آفريقا داراي چه اهميتي براي سياست خارجي جمهوري اسلامي است؟

 

به لحاظ فرهنگي بيش از 55 درصد ازمردم آفريقا را مسلمانان تشكيل مي‌دهند، تا جايي كه آفريقا را به قاره‌اي تبديل كرده است كه بيش‌ترين جمعيت آن را مسلمانان تشكيل مي‌دهند. از لحاظ بين‌المللي مجموعه كشورهاي آفريقايي حدود يك سوم اعضاي سازمان ملل متحد و ديگر نهادهاي وابسته به اين سازمان را تشكيل مي‌دهند.

 

درواقع همه كشورهاي جهان براي پيشبرد هدفهاي بين‌المللي خود به آراي اين كشورها در مجامع بين‌المللي نيازمند هستند. پس با توجه به عبارات فوق نتيجه مي‌گيريم كه قاره آفريقا داراي چه اهميت ويژه‌اي است و ضرورت دارد كه جمهوري اسلامي ايران با حفظ آرمانهاي خود باب داد و ستد ديپلماتيك با اين كشورها را هر چه بيش‌تر بگشايد.

 

علاوه بر اين بر طبق قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران كشورهاي مسلمان و كشورهاي جهان سوم از اولويت بالايي در سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران برخوردار هستند. علاوه بر اين كشورهايي كه به نوعي يكي از نيازهاي مختلف جمهوري اسلامي ايران اعم از سياسي، نظامي و اقتصادي را مرتفع مي‌سازند نيز در اولويت سياست خارجي قرار دارند. با توجه به همين اولويت‌ها است كه مي‌توان گفت آفريقا يكي از مناطقي بوده كه از ابتداي پيروزي انقلاب داراي جايگاه خاصي در سياست خارجي ايران بوده است.

 

در ارتباط با اين سفر نيز مي‌توان گفت كه ايران مي‌تواند با استفاده از اشتراكات مذهبي كه با بخش عظيمي از مردم اين قاره دارد و از طرفي نفوذ سنتي كه در بسياري از كشورهاي شرقي آفريقا مانند تانزانيا و كنيا دارد، در راه افزايش نفوذ و تاثير خود در اين قاره بهره ببرد.  اما از نظر كارشناسان ضعف‌هاي زيادي در سياست خارجي ايران در آفريقا وجود دارد. اين كارشناسان بر اين اعتقادند كه ارتباط با كشورهاي آفريقايي را از هر زاويه كه نگاه كنيم مي‌بينيم كه دولت توجه لازم را به اين قاره نداشته و اولويت بالايي به توسعه ارتباط با اين قاره نداده است،

 

در حالي كه امكان و پتانسيل فراواني براي برقراري ارتباط قوي سياسي و تجاري با اين قاره وجود دارد. ميزان تبادلات تجاري و ارتباطات سياسي با كشورهاي آفريقايي نشان مي‌دهد كه ايران چندان اهميتي به‌موقعيتي كه در اين قاره دارد نمي‌دهد، به‌طوري كه حتي كالاهاي آفريقايي به صورت سنتي توسط كشورهاي واسطه به ايران وارد مي‌شود و ايران نيز سهم كمي از بازار اين قاره را دارد.

 

هرچند برخي منتفدان كشورهاي آفريقايي را داراي اهميت و اعتبار چنداني در نظام بين‌الملل نمي‌دانند و نقش آنها را در سياست بين‌الملل ناچيز مي‌دانند، اما به‌ويژه در مقطع كنوني و ايجاد تحريم‌هاي بين‌المللي عليه جمهوري اسلامي ايران، امكانات بالقوه آفريقا مي‌تواند در آينده بخشي ازنيازهاي وارداتي جمهوري اسلامي ايران را تامين كند.

 

بعدی >