|احسان تقوايي‌نيا|همايش ملي تحولات خاورميانه و آينده نظم منطقه‌اي ديروز سه‌شنبه و به همت معاونت پژوهش‌هاي سياست خارجي مركز تحقيقات استراتژيك مجمع تشخيص مصلحت نظام برگزار شد. آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني رئيس مجمع تشخصيص مصلحت نظام، علي‌اكبر ولايتي مشاور مقام معظم رهبري در امور بين‌الملل و دبيركل مجمع جهاني بيداري اسلامي، علي شمخاني رئيس مركز تحقيقات راهبردي دفاعي، محمود واعظي معاون پژوهش‌هاي سياست خارجي مجمع تشخيص و اصغر محمدي مديركل سابق خاورميانه وزارت امور خارجه از جمله سخنرانان اين همايش يك روزه بودند. آينده نظم منطقه‌اي و بيداري اسلامي و تحولات خاورميانه نيز از جمله محورهاي مورد گفت‌وگو در اين همايش بود.

 

يكي از نكات برجسته اين همايش كه با پوشش خبري وسيع خبرنگاران و رسانه‌هاي خبري مواجه شده بود، حضور آيت الله هاشمي‌رفسنجاني و سخنراني وي در اين نشست بود. البته بايد به اين امر اشاره كرد كه اين نشست شاهد ناهماهنگي‌هاي زيادي نيز بود كه نشان مي‌داد برنامه‌ريزي دقيقي در اين زمينه صورت نگرفته است. همايش در حالي برگزار شد كه سالن محل اين نشست پر بود از حاضراني كه به‌طور دقيقي به سخنان آيت الله هاشمي درباره انقلاب اسلامي ايران و تاثيرات آن، گوش مي‌دادند.

 

علاوه بر هاشمي‌رفسنجاني رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام، علي‌اكبر ولايتي مشاور مقام معظم رهبري در امور بين‌الملل و دبيركل مجمع جهاني بيداري اسلامي نيز حضور داشتند. طبق برنامه اين نشست قرار بر اين بود كه پس از هاشمي، دكتر ولايتي به ايراد سخن بپردازد، اما ولايتي زماني وارد سالن شد كه جلسه تخصصي كارشناسان درباره تحولات خاورميانه در جريان بود. آيت الله هاشمي و دكتر ولايتي هركدام بعد از اتمام سخنراني خود جلسه را ترك كردند.

 

نخستين سخنران اين همايش آیت الله هاشمي رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام بود. هاشمي‌رفسنجاني در افتتاحيه همايش ملي تحولات خاورميانه و آينده نظم منطقه‌اي با بيان اين‌كه تحولات اخير در منطقه ابعاد مختلف دارد، اظهار كرد: تحولات منطقه هر اسمي مي‌تواند داشته باشد؛ چرا كه به هر حال هم بيداري در امت اسلامي است، هم حركت مهمي در دنياي عرب به حساب مي‌آ‌يد و هم نوعي تحول در رفتار مردم منطقه است.

 

وي با تاكيد بر اين‌كه نقطه ضعف جهان اسلام اين است كه نمي‌گذارند احزاب در اين كشورها شكل بگيرد، گفت: اگر حزب شكل بگيرد ضربه‌گير رژيم‌ها مي‌شود و مردم به تدريج وارد ماجرا مي‌شوند، بنابراين ديگر انقلاب، ضرورتي پيدا نمي‌كند و رفورم و اصلاح جلو مي‌افتد، اما شاهديم كه اين كشورها نمي‌گذارند اصلاحات اتفاق افتد و تنها تا آنجايي به اصلاحات اجازه مي‌دهند كه خودشان مي‌خواهند و در چنين شرايطي نيروهاي كيفي، سياسي و فرهيخته عميقا ناراضي مي‌شوند.

 

هاشمي با بيان اين‌كه وقتي مردم از لحاظ ديني و عقيدتي و به لحاظ منافع ملي آسيب ببينند و عصباني شوند و به لحاظ سياسي خود را در حاشيه ببينند؛ يعني سرنوشت خود را به دست افراد ناصالح و جبار سركوب‌كننده ببينند، خشم درون مردم متراكم مي‌شود و روزي منفجر خواهد شد، گفت: اگر مسير درست اجازه براي حضور نيروهاي صالح و خيرخواه وجود داشته باشد و با حسن نيت به صورت NGO‌ها و حزب‌هاي بزرگ اجازه فعاليت داده شود نياز به انقلاب به وجود نمي‌آ‌يد؛ يعني قدم به قدم اصلاحات مي‌شود و ممكن است آسان‌تر و مفيد‌تر از انقلاب و بدون تلفات در راه درست حركت كنند.

 

هاشمي با بيان اين‌كه انفجار اطلاعات در زمان انقلاب ما نبود، تصريح كرد: امروز در سايه اينترنت و ماهواره‌ها ديگر نمي‌توان جلوي اطلاعات را گرفت، البته عوارض بدي هم دارد، اما اگر بخواهيم جلوي يك چيزي گرفته شود ده تاي ديگر سبز مي‌شود و وقتي مردم راه اطلاعات را پيدا كردند نمي‌شود آنها را متوقف كرد كه اين امر روز افزون است و در انقلاب‌هایي اتفاق افتاده در دو سال اخير اين رسانه‌ها فعال بوده‌اند.

 

هاشمي افزود: شاهديم يك صفحه‌ فيس‌بوك كه براي مردم هزينه ندارد تبديل به چندين دستگاه تلويزيون و راديو مي‌شود كه ميليون‌ها نفر را تحت تاثير قرار مي‌دهد و يك ويديو تصوير كه با موبايل‌ها گرفته مي‌شود به دنيا منتقل مي‌شود كه به نظر من اين امري مبارك براي دنيا است كه گرچه برخي خوششان نمي‌آ‌يد اما اگر اساسي به سعادت بشريت فكر كنيم و عليه ظلم و ستم و بيداد و ستمگري حركت كنيم شاهد خواهيم بود كه اگر اين رسانه‌ها وجود نداشته باشند خطرناك خواهد بود.

 

بعد از سخنان هاشمي نشست تخصصي بيداري اسلامي و تحولات خاورميانه با حضور دكتر محمد كاظم سجادپور، دكتر حميد ابوطالبي، دكتر داود فيرحي و دكتر حسين علايي برگزار شد. علي‌اكبر ولايتي مشاور بين‌الملل مقام معظم رهبري و دبيركل مجمع جهاني بيداري اسلامي با اشاره به انقلاب‌هاي منطقه كه از تونس شكل گرفت گفت: ‌تحليل‌هاي مختلفي درباره انقلاب‌هاي منطقه وجود دارد؛ برخي آنها را انقلاب‌هاي رنگي ناميدند كه از جانب غرب مديريت مي‌شود، ‌برخي آن را بهار عربي خواندند و گروهي نيز كه در ايران بيش‌تر قابل مشاهده است آن را بيداري اسلامي ناميدند.

 

مشاور مقام معظم رهبري در امور بين‌الملل اميد همه جهان عرب اعم از سني و شيعه را به ايران دانست و خاطرنشان كرد: به همين دليل است كه همواره دعوت ايران براي حضور نخبگان و انديشمندان جهان اسلام در كشورمان با پاسخ مثبت آنها روبه‌رو مي‌شود. علي‌اكبر ولايتي دبيركل مجمع جهاني بيداري اسلامي گفت: اجلاس بانوان جهان اسلام اواخر تيرماه سال جاري با حضور حدود 1000 نفر ميهمان خارجي و 200 شركت‌كننده داخلي در تهران برگزار مي‌شود.

 

وي افزود: 70 درصد شركت‌كنندگان اهل سنت و 30 درصد آنها شيعه هستند. همچنين 50 درصد از ميهمانان از كشورهاي جهان عرب و 50 درصد آنها از جهان غيرعرب هستند. حسين علايي عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين نيز در اين همايش با اشاره به دستاوردهاي تحولات جهان عرب طي يكسال و نيم گذشته گفت: اين تحولات، آينده منطقه را تحت تاثير قرار مي‌دهد كه مهم‌ترين آنها سقوط ديكتاتورها كه تصور نمي‌شد جز با مرگ از حكومت كنار روند، پذيرش انتخابات آزاد، تغيير معادله قدرت و تحولات ژئوپلیتيكي منطقه‌اي است.

 

دكتر حسين علايي عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين(ع) با اشاره به وجود الگوهاي منطقه‌اي براي آن انقلاب‌ها اظهار داشت: الگوي جمهوري اسلامي از آن جمله است كه تركيبي از مردم‌سالاري ديني، حمايت از مردم فلسطين، ناسازگار با رژيم صهيونيستي، به دنبال ايجاد نظم جديد و به دور از برنامه هژمونی در خاورميانه است. علايي الگوي ديگر را تركيه خواند كه تركيبي از دولت لاييك، سازگار با اسلام، روابط خوب با غرب و رژيم صهيونيستي، حمايت از مردم فلسطين و به دنبال حل مسئله اسرائيل- فلسطين است.

 

وي الگوي سوم را ولايت امر اسلامي خواند كه عربستان مجري آن است كه اين الگو همسو با قدرت مسلط در خاورميانه يعني امريكا بوده و عدم مقابله با رژيم صهيونيستي را دنبال مي‌كند. عضو هئيت علمي دانشگاه امام حسين، الگوي چهارم را ملي‌گرايي خواند كه در مصر دنبال مي‌شود و به دنبال بازآفريني افتخارات دوران گذشته و جبران حقارت در قبال رژيم صهيونيستي بوده و از قوميت عربي حمايت مي‌كند.

 

علايي سپس به ذكر چالش‌هايي كه دولت‌هاي جديد شكل گرفته در خاورميانه با آن روبه‌رو هستند پرداخت و اين چالش‌ها را در مواردي مانند: مداخله بازيگران بين‌الملل، بازيگران منطقه‌اي به‌ويژه عربستان و تركيه، انتظارات مردم در جهت تغييرات بنيادين، نبود رهبري، چالش‌هاي اقتصادي و رقابت احزاب خلاصه كرد.

 

 

< قبلی		بعدی >