مهدي فيض:بسياري از مديران و مسئولان که از دانشگاه و كاركردهاي مهندسي فرهنگي چیزی نمي‌دانند، مي‌خواهند از طرفي شعاري بدهند و اقدامي براي رسيدن به دانشگاه اسلامي انجام دهند و احساس مي‌كنند كه شعارهاي امام خميني(ره) و انقلاب اسلامي زمين مانده است لذا بايد هر طوري كه شده به سمت شعارهاي امام حركت كنيم و وقتي قرار است به سمت شعارهاي امام حركت كنيم و مفهوم واقعي شعار ايشان را درك نكنيم مجبور مي‌شويم بياييم سراغ راه‌هايي كه در نگاه اول به ذهنمان خطور مي‌كند.

 

بعد هم مي‌آييم يك تعريف ساده‌اي از اين موضوع پيدا مي‌كنيم كه فكر كنيم با اين تعريف ساده به سمت شعارهاي امام راحل حركت كرده‌ايم و پس از آن هم خودمان را راضي كرده‌ايم و هم سعي مي‌كنيم كه جامعه را راضي كنيم كه ما اين حركت را به سمت شعار امام خميني(ره) كرده‌ايم. خوشبينانه عرض مي‌كنم كه هنوز خيلي‌ها سراغ اين مفهوم نرفته‌اند و از اين نگاه موضوع را مرور نكرده‌اند.

 

ما وقتي سخنان مقام معظم رهبري را هم بررسي مي‌كنيم سخنان ايشان هم اصلاً به سمت ظاهرگرايي نيست اما آن چيزي كه امروز در جامعه ديده مي‌شود گرايش به رسيدگي ظواهر موضوع است. امام تعبيري دارند مي‌فرمايند: «ما دانشگاه اسلامي مي‌خواهيم، دانشگاه نوراني مي‌خواهيم، دانشگاهي كه استادش نوراني باشد، دانشجويش نوراني باشد، علمش نوراني باشد، معنويت از دانشگاه به جامعه سرايت كند و... » اين تعبير امام از دانشگاه اسلامي است با اين وسعت و دقت كه به زيبايي نيز تعريف كرده‌اند.

 

ما بايد با خود صادق باشيم و ببينيم چقدر برنامه‌هاي فرهنگي را خوب اجرا كرده‌ايم و چقدر هم جواب گرفته‌ايم. اگر اين نماز جواب داده است بايد در همين صفات اخلاقي خودش را نشان دهد. اگر هم جواب نداده باشد كه آن نماز يك حركت صوري و بي‌اثر بوده است. بنابر اين اگر بحث اخلاق را بخواهيم بررسي كنيم بايد معيار ارزيابي ما از فارغ‌التحصيل شايسته باشد. مثلاً دانشجو قبل از فارغ‌التحصيلي نسبت به يك انسان نيازمند چقدر خودش را موظف مي‌دانسته و الان چقدر؟ براي خدمت به جامعه قبلاً چقدر احساس مسئوليت مي‌كرده و الان چقدر؟ اينها مي‌تواند ارزيابي شود.

 

قبل از ورود بپرسيم شما آمديد دانشگاه براي چه نيتي؟ به‌طور مثال دانشجو بگويد براي پولدار شدن، براي كسب موقعيت علمي و اجتماعي مناسب در جامعه و در نهايت براي خدمت بيش‌تر به جامعه، يك همچنين ارزيابي‌اي انجام شود و بعد موقع خروج ببينيم اين آمار چگونه است؟ يعني اگر موقع ورود 40 درصد گفته‌اند براي خدمت بيش‌تر و بهتر به جامعه، آيا هنگام خروج از دانشگاه اين آمار رشد داشته است؟ 40 درصد شده 50 درصد يا شده 30 درصد؟ يعني اخلاق با اين صفات و ويژگي‌ها معيار دينداري بايد به حساب بيايد. امروز متاسفانه معيار دينداري، مناسك شده است!

 

يك آماري را ايسپا تهيه و برآورد كرده بود كه مناسك در جامعه اين قدر مورد توجه قرار مي‌گيرد، همه از جنس مناسك و اين را به عنوان مولفه‌هاي دينداري ياد كرده و آخر پژوهش بيان كرده بود كه البته لازم به ذكر است معيارهاي اخلاقي در جامعه افت كرده است! و اين يعني همه اطلاعات بالاباطل است چون همه تظاهر بوده است! بايد همه اين مناسك اثر خودش را روي اخلاق بگذارد. در دانشگاه هم همين است. مبنا بايد اخلاقيات باشد.

 

همه مقدمات را مي‌چينيم براي اين‌كه اخلاق به خوبي جلوه كند. حضرت علي(ع) مي‌فرمايند: «غايت الادب حسن الخلق». هدف اصلي و غايي رعايت ادب اين است كه خلق، نيكو شود. مثلاً اين‌كه دانشجو به استاد سلام مي‌كند اين آداب ادب است و خيلي خوب است ولي آخر ادب اين نيست، آخر ادب اين است كه در دلش نسبت به استاد احساس دين كند؛ بگويد من مديون استادم هستم؛  وقتي كه ما مي‌خواهيم دانشجوي شايسته جهان اسلام تربيت كنيم بايد اين دقت را داشته باشيم كه در تعليم و تربيت اسلامي هدف غايي چه بوده است؟

 

يعني اگر مي‌گوييم انسان ديندار، معيار دينداري چيست؟ آيا نماز است؟ روزه؟ حج رفتن؟ بعد در احاديثي مي‌بينيم امام صادق(ع) مي‌فرمايند: «به زياد نماز خواندن و زياد روزه گرفتن نگاه نكنيد. » و بعد در ادامه مي‌فرمايند: «به سه چيز نگاه كنيد؛ به اين‌كه چقدر صادق است، چقدر امانتدار و چقدر وفادار به عهد است.» يعني وقتي مي‌خواهيم دينداري را در جامعه ارزيابي كنيم ملاك دينداري يك جامعه تعداد افرادي كه در نماز شركت مي‌كنند نيست، ملاك چيز ديگري است.

 

يك تازه واردي از پيامبر اكرم(ص) سئوال مي‌كند اين دين چيست؟ حضرت مي‌فرمايند: «اخلاق». طرف قانع نمي‌شود و دنبال جواب عميق‌تري است. دوباره مي‌پرسد، حضرت مي‌فرمايند: «اخلاق». باز هم قانع نمي‌شود و براي بار سوم سئوالش را مطرح مي‌كند. پيامبر گرامي اسلام(ص) در جواب باز هم مي‌فرمايند: «اخلاق. هدف مبعوث شدن من به اوج رساندن كرامت‌هاي اخلاقي در جامعه بوده است. » پس نمود اوليه و اجتماعي فارغ‌التحصيل شايسته، برخورداري از اخلاق نيكوست. همچنين براي اساتيد و كارمندان دانشگاه هم اخلاق مهم‌ترين ويژگي است.

*  معاون فرهنگي، دانشجويي دانشگاه جامع علمي كاربردي

 

 

< قبلی		بعدی >