|   فاطيما كريمي  |سازمان آتش‌نشاني از سال 83 با وجود دريافت چندين تذكر مبني بر توقف هرگونه عمليات ساختماني در محدوده موقوفات امامزاده زيد(ع) بازار بازهم به ساخت و ساز در حريم اين اثر تاريخي و زمين موقوفه امامزاده ادامه داده است. بارگاه امامزاده زيد(ع) كه نسب مبارك ايشان به پيشواي چهارم شيعيان حضرت امام زين‌العابدين(ع) مي‌رسد در محدوده بازار بزرگ و تاريخي تهران واقع شده است. اين آستانه در زمان‌هاي گذشته علاوه بر حرم مطهر، داراي موقوفاتي مانند صحن و ايوان مقابل و ملحقات بسياري مانند تكيه، آشپزخانه، حجرات طلاب، مسجد و آبريزگاه، غسالخانه و صحن آن، قبرستان، آب انبار، تعدادي مغازه، حمام نظام‌الملك، آب انبار و... بود

 

كه از شمال به تيمچه حاجب‌الدوله و بازار كيلويي‌ها، از جنوب به بازار امامزاده زيد، از شرق به چارسوق كوچك و از غرب به بازار ارسي دوزها يا كفاش‌ها محدود مي‌شد.  اين محدوده طبق اسناد موجود مشتمل بر موقوفاتي با وقف نامه‌هاي مشخص بوده كه درحدود 14 هزار مترمربع وسعت داشته است. اما در طول زمان هر كدام از موقوفات اين امامزاده بنا به دلايل مختلف جدا شده و هيچ‌گاه به وقفيت خود برنگشت. البته در اين زمان مي‌بايست قراردادي ميان نماينده شهرداري و اوقاف تنظيم شود. در يكي از بندهاي اين تفاهمنامه آمده بود

 

اداره اوقاف تهران مساحت 500 متر از قطعه زمين فوق را كه محدوده آن بعدا تعيين مي‌شود در اختيار شهرداري قرار مي‌دهد. همچنين مدت استفاده شهرداري از زمين مورد قرارداد (مدت قرارداد اجاره و استفاده آتش‌نشاني در اين محدوده ذكر نشده است) سال خواهد بود و پس از خاتمه مدت، ساختمان‌هاي موجود متعلق به موقوفه است.  اما اين موارد مورد قبول هر دو نهاد واقع نشد و در اصل اين قرارداد هيچ‌وقت امضا نشد. با اين حال در كنار ساختمان آتش‌نشاني، زميني بلااستفاده وجود داشت كه يك درب از بقعه امامزاده به آن باز مي‌شد و مي‌توان گفت كه ضلعي از ساختمان بقعه بود.

تجاوز به حريم تاريخي بقعه و موقوفه!

اما اگر قرار باشد اين ساختماني كه در اصل زمينش، موقوفه امامزاده است به يك مركز تجاري آن هم در قلب بازار كه از وجود مجتمع‌هاي تجاري اشباع شده ايجاد شود بقعه امامزاده را از نظر بصري كور مي‌كند از سوي ديگر ضلعي از بقعه امامزاده را نيز تصرف خواهد كرد.  به همين دليل اداره اوقاف و ميراث فرهنگي هر دو از مخالفان عمليات اداره آتش‌نشاني بازار هستند.

 

اداره اوقاف به اين دليل كه آتش‌نشاني محدوده فعاليت خود را درحالي در موقوفات امامزاده گسترش داده كه ملك همان ايستگاه نيز متعلق به اوقاف است و اداره ميراث فرهنگي نيز با اين دليل كه به حريم اثر تاريخي امامزاده تجاوز شده و ساخت و ساز در حريم آن موجب آسيب به اين بناي چند صد ساله مي‌شود از سازمان آتش‌نشاني شكايت دارند. اداره اوقاف در سال 87 از سازمان آتش‌نشاني به دليل اين اقدام به دادگاه شكايت كرد و خواهان صدور دستور موقت و منع از هرگونه عمليات ساختماني شد.

 

دادگاه نيز اين دادخواست را موجه دانست و راي به دستور موقت بر منع عمليات ساختماني را صادر كرد. با اين وجود آتش‌نشاني دوباره عمليات ساخت و ساز را از سر گرفت.  در اين بين، محمد بهرام‌زاده، رئيس ميراث فرهنگي استان تهران به دادسراي كاركنان دولت نامه‌اي نوشت و اعلام كرد كه متاسفانه شهرداري منطقه 12 بدون مجوز لازم و هماهنگي با اين سازمان با همكاري ايستگاه هفتم آتش‌نشاني نسبت به گودبرداري عميق در حريم امامزاده اقدام كرده و موجبات تزلزل به اثر را فراهم آورده است.

 

آسيب ديدن ساختارهاي زيرخاكي بقعه تاريخي

در اين باره يك كارشناس رسمي دادگستري به عنوان كارشناس بازپرسي از طرف شعبه 4 بازپرسي كاركنان دولت مامور بررسي اين پرونده شد و اعلام كرد كه بارگاه امامزاده زيد كه سال 1315 با شماره 259 در فهرست ميراث ملي ايران به ثبت رسيده است در بازديد از فضاي گودبرداري شده آثار آرك‌هاي كهن و ساختارقديمي بنا در سمت شمال و جنوب محل گودبرداري فضاي سوله تخريبي مشاهده شد

 

كه طبق توضيح نماينده ميراث فرهنگي مي‌تواند يك حمام قديمي و مانند آن باشد اما در دپوي نخاله‌هاي گودبرداري، مقداري آثار سفال شكسته نيز يافت شده كه تعداد پنج عدد آن به نماينده سازمان ميراث فرهنگي تحويل داده شد. اقدامات انجام شده تا به حال موجب تخريب بناي تاريخي نشده ولي به ساختارهاي زيرخاكي آسيب رسانده است. همچنين اگر عمليات حفاري ادامه داشته باشد احتمال ايجاد خسارت در آينده به بناي امامزاده وجود دارد.

صدور حكم جلب رئيس آتش‌نشاني وقت!

به همين منظور در ارديبهشت ماه سال 88 از سوي دادسراي ناحيه 12 شعبه 6 بازپرسي حكم جلب رئيس وقت سازمان آتش‌نشاني صادر شد. همچنين در سال 89 هيئت سه نفره‌اي متشكل از كارشناسان رسمي دادگستري براي بررسي اين موضوع به محل مورد نظر اعزام شدند و آنها نيز گزارش دادند كه پلاك‌هاي 698 و 699 بخش ثبت تهران جزو قطعات موقوفي امامزاده است و كميسيون ماده 2 درباره لغو اسناد مالكيت و بازگشت به وقفيت آنها اعلام نظر كرده است.

تعلق داشتن زمين ساختمان آتش‌نشاني بازار به توليت امامزاده محرز است و راي دادگاه نيز به نفع اداره اوقاف و ممنوعيت ساخت و ساز در اين زمين نيز صادر شده از سوي ديگر بازار تهران با توجه به‌موقعيت حساس و آتش سوزي‌هاي مداوم به اداره آتش‌نشاني مجهز نياز دارد اما ساخت و‌سازي كه مدت‌هاست اداره آتش‌نشاني آغاز كرده است مربوط به مجتمع تجاري مي‌شود.

 

< قبلی		بعدی >