جزيره ابوموسي جزيره‌اي متعلق به ايران در خليج فارس، با مساحت حدود ۲۵ كيلومتر مربع است. جزيره ابوموسي در ۲۶ درجه خط عرض شمالي و در ۵۵ درجه خط طول شرقي واقع شده است. فاصله ميان «جزيره ابوموسي» و جزاير تنب به دليل عمق مناسب آب تنها مسير قابل كشتيراني براي نفتكش‌هاي بزرگ است.  حاكميت ايران بر جزاير ابوموسي، تنب بزرگ و تنب كوچك ريشه در دوره امپراتوري‌هاي عيلامي، ماد، هخامنشي، اشكاني و ساساني دارد.

 

| مرضيه محمدي |

 

در اين دوران نظم و امنيت ايراني بر سراسر اين پهنه آبي خليج فارس و جزاير آن حكم‌فرما بود. جزاير سه‌گانه در سال ۱۹۰۸ به‌طور كامل تحت اشغال بريتانيا به عنوان قيم رسمي امارات متصالحه در آمد اما تا سال ۱۹۷۱ هيچ كدام از دولت‌هاي ايران اين اشغال را قبول نداشته و ابوموسي به همراه تنب بزرگ و كوچك در تقسيمات كشوري ايران قرار داشتند.

 

در سال ۱۹۷۱ پس از توافق ايران و بريتانيا و پيش از خروج نيروهاي نظامي انگليس از منطقه و تاسيس كشور امارات متحده عربي، ابوموسي به همراه تنب بزرگ و تنب كوچك پس از نزديك به ۷۰ سال شكايت‌هاي مداوم دولت ايران عليه اشغالگري انگليس سرانجام به ايران بازگردانده شد. در سال ۱۹۹۲ و پس از خاتمه جنگ خليج فارس امارات متحده عربي برخلاف نظر شيخ شارجه و تفاهم‌نامه ۱۹۷۱ شارجه با ايران درباره ابوموسي، اقدام به طرح ادعاهاي مالكيت بر جزاير سه‌گانه كرد. اين اقدام واكنش دولت ايران را برانگيخت.

 

نقشه‌اي از سال ۱۲۷۱ كه ابوموسي را بخشي از ايران نشان مي‌دهد. دو خط‌چين موازي خطوط تلگراف دريايي هستند.  شوراي عالي امنيت ملي ايران با صدور بيانيه‌اي هشت ماده‌اي بر حق حاكميت بي‌چون و چراي ايران بر جزاير تاكيد كرد. در بند هفتم اين بيانيه آمده است: «طرح ادعاهاي تاريخي درباره سرزمين‌هاي ايران، اگرچه همواره به نفع ايران است، ما آن را به هيچ  اين جزيره در اسناد تاريخي و نقشه‌ها با نام بوموو BoumOuw بوم+اوو Aouw يعني آب (معرب آن بومف) و با نام گپ سبزو (به معناي جاي سبز) و بوم سوز يا بوموسو BoumSou.

 

ثبت شده (بوم به معني مكان است و «سو» چند معني دارد سو Souw مخفف سوز Souz نام يك نوع سبزي است و به‌طور كلي نيز در زبان فارسي كهن معني سبز مي‌دهد و در مجموع مي‌توان آن را به معناي زمين سبزناميد) . نام ابوموسي يك نام جديد است و سابقه آن به حدودبيش‌تر از يكصد سال قبل برمي‌گردد كه يكي از ساكنان بنام ابوموسي اين نام را بجاي بوموسو BoumSou رايج ساخت.

 

جمعيت

جمعيت ابوموسي، در سال ۲۰۱۰ ميلادي، برابر با 038/2 نفر بوده است. تعداد اندكي از اين ساكنان شهروندان امارات هستند كه بر اساس قراردادي ميان ايران و امارات حق اقامت دايم در ابوموسي را دارند. همزمان با ورود احمدي‌نژاد به اين جزيره كه با استقبال با شكوه اهالي مواجه شد همه يكصدا با شعارهايي خواستار حاكميت ايران بر اين جزيره شدند.

وضع جزيره

«جزيره ابوموسي» جنوبي‌ترين جزيره ايراني آبهاي خليج فارس است. اين جزيره در ۲۲۲ كيلومتري بندرعباس و همچنين در ۷۵ كيلومتري بندر لنگه، در ۶۰ كيلومتري شمال امارت شارجه در امارات متحده عربي واقع شده است. و ۱۶۰ كيلومتر از تنگه هرمز فاصله دارد. جزيره ابوموسي يكي از چهارده جزيره استان هرمزگان است كه بيش‌ترين فاصله از سواحل ايراني خليج فارس را دارد و طول و عرض آن درحدود ۵ / ۴ كيلومتر است. شهر ابوموسي مركز جزيره ابوموسي و ارتفاع آن از سطح دريا ۴۶ متر است.

 

جزيره ابوموسي آب و هواي مرطوب و گرم‌تري دارد. اين جزيره فاقد آب و اراضي مناسب كشاورزي است، ولي كشت و زرع محدودي در آن صورت مي‌گيرد و بيش‌تر مردم بومي محل به صيد ماهي اشتغال دارند.  تاسيسات جزيره عبارت از يك فرودگاه، يك موج شكن و اسكله كوچك براي پهلوگيري شناورهاي سبك با آبخور محدود و يك جاده كمربندي آسفالته. ناهمواريهاي خاك جزيره ابوموسي به سوي شمال افزايش می يابد و سرانجام به بلندترين نقطه جزيره به نام كوه حلوا كه نزديك به ۱۱۰ متر ارتفاع دارد مي‌رسد.

 

اين جزيره يكي از مراكز صدور نفت خام كشور است كه با ظرفيتي قابل توجه فعاليت مي‌كند. وسعت شهرستان ابوموسي ۸/68 كيلومتر مربع است كه مشتمل بر جزاير ابوموسي (با ۱۲ كيلومتر مربع)، جزيره تنب بزرگ (با 3/10 كيلومتر مربع) تنب كوچك (با 5/1 كيلومترمربع)، سيري (با 3/17 كيلومتر مربع)، فرور بزرگ (با ۲/26 كيلومتر مربع) و فرور كوچك (با 5/1 كيلومتر مربع) است. اين جزيره از خوش‌آب‌وهواترين مناطق خليج فارس است و انواع گياهان و جانوران دريايي در ساحل آن به چشم مي‌خورد.

 

< قبلی		بعدی >