|سيدهادي كسايي‌زاده |مسئولان در حالي خود را آماده بريدن روبان قرمز افتتاح سد گتوند مي‌كنند كه محصول اين سد زيرآب رفتن 35 روستا همراه با آوارگي و بي‌خانماني و بيكاري 40 هزار روستايي و از بين رفتن تمدن چند هزار ساله ايران است. اين‌جا شهرلالي از توابع استان خوزستان است. دماي هوا بيش از 45 درجه سانتيگراد و با يك كلمن آب يخ و چند تكه كيك مسير 4 ساعته‌اي را به سمت روستاهاي اطراف طي مي‌كنيم. هدف؛ بازديد از دستاوردهاي سد گتوند و آثار مطلوبي است كه مسئولان قول داده‌اند براي منطقه ارمغاني سبز خواهد داشت.

 

بعد از چند ساعت ميني‌بوس سواري، بالاخره از لابه لاي كوه‌هاي خشك و گرم، درياچه سبز رنگي در پشت سد نمايان مي‌شود. منظره بسيار زيبايي بود. ولي آنچه موجب تعجب شد بخشي از شاخه‌هاي درختان سبز و تيرهاي برق بود كه از آب بيرون زده بودند. از راهنما سوال كردم اينها چيست؟ گفت: تا چند روز قبل اين‌جا روستاي زيبايي بود كه امروز زيرآب رفته است!

آوارگي 40 هزار روستايي محصول سد گتوند

سئوال كردم با آبگيري اين سد چند روستا زيرآب مي‌رود؟ گفت: حدود 35 روستا. از مسئولان چند روستا سئوال كردم تعداد خانوارها در اين روستاها حدودا چند نفر است كه گفتند به‌طور ميانگين هر روستا 700 خانوار دارد و با آبگيري مرحله سوم سد حدود 40 هزار روستايي آواره مي‌شوند!

 

اين روستا تا چند روز ديگر زير آب مي‌رود

به حركت خود ادامه داديم تا به روستاي گلزاري رسيديم. كارشناسان مي‌گويند تا چند هفته ديگر اين روستا هم زير آب مي‌رود. البته اين روستا به همه‌چيز شبيه بود غير از روستا. چون تمامي روستاييان رفته بودند و تنها چند خانوار زندگي مي‌كردند. از يك روستايي آب يخ خواستم لبخندي زد و گفت: آب يخ ديدي سلام ما را هم برسان! ما چند ماهي است كه ديگر برق نداريم. برو بچه‌هاي وزارت نيرو لطف كردند و برق را قطع كردند تا هر چه زودتر خانه هايمان را خالي كنيم.

خانه مان را 4 ميليون مي‌خرند

سوال كردم: خوب بر اساس قانون تملك اراضي بايد در ازاي اين خانه و شغلي كه از دست مي‌دهيد به شما هم خانه بدهند و هم شغل كه مرد روستايي در پاسخ گفت: شما سر از قانون در مي‌آوريد من كه نمي‌دانم. به ما گفتند خانه شما را 4 ميليون تومان مي‌خريم. من با اين 4 ميليون چكار كنم. (وزارت نيرو بابت هر خانه روستايي متري 30 هزار تومان مي‌دهد) من زندگي‌ام در اين روستا است دام دارم، گاو دارم، گوسفند دارم. هم خانه دارم و هم شغل. ولي به بهانه سد‌سازي و بالا آمدن آب مي‌گويند بايد خانه ات را ترك كني. خب آقاي مسئول خانه مان را مي‌گيري به ما خانه بده، شغلم را مي‌گيري بهم شغل بده...

يا سيگار مي‌فروشم يا مي‌روم تهران كار پيدا كنم

وارد خانه چند روستايي شدم. ديدم يكي از روستاييان بزهايش را نصف قيمت مي‌فروخت. گفتم چرا؟ گفت: چكار كنم زورمان كردند بايد برويم. من با اين پول كم نمي‌توانم در شهر زندگي كنم. بزهايم را بفروشم با پول خانه مي‌توانم جايي را رهن كنم. گفتم خوب پس كارت چه مي‌شود؟ گفت يكي از دوستانم گفته سيگار فروشي درآمد خوبي دارد. شايد هم بروم تهران كارگري كنم. نمي‌دانم مانده‌ام.

عكس روستا و زندگيمان را نشان رئيس‌جمهور بدهيد

در ميان مردان باقي مانده در روستا زنان روستايي هم وارد شدند و با ديدن خبرنگار گفتند: برويد به رئيس‌جمهور بگوييد وضع ما اينچنين است. عكس‌هايمان را نشان بدهيد. به خدا بچه‌هايم بي‌سواد ماندند. يخچال بدون برق يعني دارو نداريم، يعني آب يخ نداريم، يعني غذا فاسد مي‌شود. اين رسمش نيست كه برقمان را قطع كنند و حتي خانه‌اي به ازاي خانه‌هايمان ندهند.  روستاي گلزاري را به قصد روستاهاي ديگر ترك كرديم. نيم ساعت بعد به روستاي دم تنگ و تنگ هليل رسيديم.

 

وضع آنها بدتر بود. آنجا تنها 10 نفر زندگي مي‌كردند. پيرزن روستايي آستين لباسم را گرفت و با لهجه روستايي كه متوجه نمي‌شدم من را به داخل آلاچيق برد و گفت: ببين بچه‌ام بيمار است. گوشت‌ها فاسد شدند. زمين‌هايمان زير آب رفته و خانمان هم دارد خراب مي‌شود. بعد پيرزن روي زمين نشست و گريست. هر يك دست مرا مي‌گرفتند و مي‌گفتند بيا و تماشا كن اين رسمش نيست به خدا. يكي از روستاييان به راهنما تعدادي باتري داد گفتم موضوع چيست گفت: اين‌جا برق ندارند من باتري‌هاي موبايلشان را مي‌برم شهر و شارژ مي‌كنم.

شيرهاي بزرگ سنگي به‌زودي شيرآبي مي‌شوند

نكته تاسف‌بار ديگر، گورستان‌هاي قديمي روستا بود. باورم نمي‌شد كه شيرهاي سنگي بزرگ كه جزو ميراث فرهنگي بودند اين‌گونه در بيابان رها شوند و تاسف‌بار‌تر اين بود كه اين شيرهاي سنگي تا چند هفته ديگر زير آب مي‌روند و مي‌شوند شيرهاي آبي!

 

حيوانات كمياب قرباني سد گتوند

يكي از روستاييان با ناراحتي مي‌گفت: آقاي خبرنگار شما نبوديد ببينيد وقتي آب بالا مي‌آمد همه حيوانات فرار مي‌كردند. كلي لاشه حيوانات را روي آب ديديم و دفن كرديم. از سمندر لالي يا امپراتور گرفته تا روباه مسجدسليمان. اين‌جا حيوانات هم در امان نيستند.

وزارت نيرو برق را قطع كرد تا روستاييان خانه‌هايشان را خالي كنند

وضع آن‌قدر اسف بار بود كه موضوع را با يكي از فعالان محيط زيست كه از قضا نماينده حقوقي روستاييان شده بود جويا شديم. محسن حيدري گفت: مسئولان وزارت نيرو با وجود اين‌كه هنوز تملك اراضي برخي روستاها در مخزن سد گتوندعليا از جمله روستاهاي گلزاري، دم تنگ، تنگ هليل و سربيشه در منطقه آبماهيك از توابع بخش مركزي شهرستان لالي انجام نشده،

 

از هشتادوسه روز پيش برق و آبرساني به اين روستا را قطع كرده‌اند تا با استفاده از گرماي توانفرساي خوزستان اهالي را مجبور به فروش اراضي خود و انجام معامله نمايند و در صورت ادامه محاصره روستاييان و عشاير بختياري از سوي ادارات دولتي، اهالي از حق قانوني خود براي توقيف نيروگاه سد گتوند عليا استفاده خواهند كرد.

 

اين در حالي است كه مسئولان وزارت نيرو بدون اين‌كه تملك اراضي برخي روستاها از جمله روستاي گلزاري در منطقه آبماهيك در مخزن سد گتوند را انجام دهند، در روز پنجم خرداد 1391 فاز اول نيروگاه سد گتوند عليا را افتتاح كردند هر چند كه رئيس‌جمهور اين سد را افتتاح نكرد.  حيدري تاكيد كرد:

 

تبصره ماده 9 قانون«نحوه خريد و تملك اراضي و املاك براي اجراي برنامه‌هاي عمومي، عمراني و نظامي دولت» مصوب هفدهم بهمن ماه 1358 مقرر مي‌دارد:«مالك يا صاحب حق مي‌تواند در صورت عدم پرداخت بها در مدت مذكور با مراجعه به دادگاه صالحه درخواست توقيف عمليات اجرايي را تا زمان پرداخت بها بنمايد و محاكم صالحه به موضوع خارج از نوبت رسيدگي و حكم لازم صادر مي‌نمايند و در صورت پرداخت قيمت تعيين شده بلافاصله رفع توقيف عمليات اجرايي به عمل خواهد آمد».

 

گارانتي توربين‌ها لغو شد/ تمدن اشكانيان زير آب مي‌رود

همچنين برخلاف اظهارنظر كارشناسان مبني بر رسيدن آب سد بعد از آبگيري به معادن نمك و احتمال شور شدن آب كارون اين سد ساخته شد و هم‌اكنون در حال شور شدن است. نكته قابل تامل اين است كه با شور شدن آب، شركت‌هاي گارانتي حاضر به ادامه گارانتي توربين‌هاي سد نشده و مسئولان بدون گارانتي توربين‌ها را راه‌اندازي كرده‌اند. ولي با اين حال مسئولان سد و استاني گفته‌اند عرض اين درياچه به 10 كيلومتر خواهد رسيد. كه در اين صورت شاهد زير آب رفتن تمدن ايلمايي‌ها(دوره اشكانيان) كه حاشيه اين روستاها باقي‌مانده خواهيم بود.

 

اگر برج آزادي را خراب كنند تهراني‌ها چه حالي مي‌شوند؟

سامان فرجي فعال منابع طبيعي در خوزستان مي‌گويد: جدا از زير آب رفتن روستاها ما با يك فاجعه انساني روبه‌رو هستيم. روستاييان در اين روستاها با خاطرات و آداب و رسوم كهن زندگي كرده‌اند به نحوي كه حتي براي سنگها و درختان اسم گذاشته و برايشان مهم است. مثل اين است كه بيايند ميدان آزادي را خراب كنند.

 

خوب اين نماد براي تهرانيها اهميت دارد. حالا آمده‌اند تمامي اين نمادها و ميراث را زير آب مي‌برند.  وي گفت: واقعا بايد به اين موضع توجه كرد كه كشور دچار سد زدگي شده است. همه جاي دنيا دارند سدهاي بزرگ را خراب مي‌كنند و سد كوچك مي‌زنند ما داريم رقابت مي‌كنيم تا بزرگ‌ترين و بلندترين سد را بسازيم.

 

 

< قبلی		بعدی >