براي نخستين‌بار شاهنامه كردي با عنوان «برزونامه» به صورت نثر فارسي با ترجمه منصور ياقوتي از سوي انتشارات ققنوس روانه بازار كتاب شد.  آفرينش شاهنامه اثر گرانقدر حكيم فردوسي توسي به روزگار سلطان محمود غزنوي در سرنوشت ايران تاثيري شگرف داشت. در تاريخ ايران كمتر رويدادي وجود دارد كه به قدر شاهنامه فردوسي بر زبان و فرهنگ و تاريخ اين سرزمين تاثيرگذار بوده باشد. دامنه اين تاثيرات به روزگار ما كشيده شده و همچنان ادامه دارد.  هر رويداد شگرفي در پيرامون خود انبوهي افسانه ايجاد مي‌كند و موجب خلق روايات گوناگون مي‌شود.

 

بي‌سبب نيست كه درباره زندگي و شخصيت فردوسي، خلق شاهنامه، رابطه او با دربار هنرپرور سلطان محمود و فرجام زندگي شاعر روايات مختلف خلق شده.  فردوسي كه شاعري ايراندوست، عدالتخواه با نگرشي جهاني در باب انسان است، داستان‌هاي ملي ايران را در نهايت انصاف به شعر تبديل مي‌كند. همان طور كه روايت شده بدون كم وكاست و در نهايت امانتداري.  خوشبختانه شاهنامه فردوسي از گزند روزگار و از آسيب كتابسوزي‌ها و به آتش كشيدن كتابخانه‌ها مصون مانده. تلاش دشمنان فرهنگ و تمدن مردم ايران در بيرون از مرزهاي ايران براي نابود كردن اين كتاب و محو داستان‌هاي ملي ناكام ماند.

 

به گفته منصور ياقوتي؛ در حفظ و نگهداري شاهنامه فردوسي بايد سپاسگزار نقالان، اين روايتگران گمنام شاهنامه باشيم كه با نقل داستان‌هاي شاهنامه از جمله تراژدي رستم و سهراب، مردم را تهيج و ترغيب مي‌كردند كه به سمت شاهنامه خواني كشيده شوند. خالقان شاهنامه كردي نيز تحت تاثير شاهنامه فردوسي برخي داستان‌هاي شاهنامه فردوسي را بازآفريني كردند. برخي شاهنامه‌هاي كردي متاثر از شاهنامه فردوسي و برخي نيز متاثر از داستان‌هاي عاميانه كهن ايراني به نظم كشيده شده‌اند. بيش‌تر اين شاهنامه‌ها به وزن 10 هجايي سروده شده‌اند و «برزو نامه» يكي از این شاهنامه‌ها است.

 

اين پژوهشگر افزود: سراينده داستان «برزونامه» نيز معلوم نيست كيست و اين شاهنامه سينه به سينه به نسل‌هاي بعد نقل شده است. «برزونامه» به گفته «منصور ياقوتي» داستان‌هايي است كه به‌طور پراكنده در روستاهاي غرب كشور سينه به سينه نقل شده است و راوي اين قصه‌ها مشخص نيست و نمي‌توان آن را به فرد خاصي اين شاهنامه را منتسب كرد.  وي درباره تصحيح اين شاهنامه گفت: تصحیح اين شاهنامه كار بسيار زمانبري بود چون متن اين شاهنامه اصلا يكدست نبود. اين نسخه شامل اغلاط املايي، نگارشي و همچنين دخالت‌هاي كاتب آن در متن بود كه بعد از تصحيح آن را به صورت شعر كردي و سپس نثر فارسي بازنويسي كردم.

 

به گفته ياقوتي؛ هدف از اين كار خوانده شدن اين اثر ارزشمند توسط تمامي فارسي‌زبانان و كردهاي منطقه با توجه به گويش‌ها و لهجه‌هاي متفاوت است.  اين نويسنده كرمانشاهي «برزونامه» را همسطح داستان امير ارسلان دانست و تاكيد كرد: «برزونامه» يك داستان بسيار جذاب و حيرت‌انگيز است به‌طوري كه به خواننده مجال توقف در خواندن داستان را نمي‌دهد.

 

ياقوتي با بيان اين‌كه متن اين اثر در قلمرو اسطوره مي‌گذرد و در زمان تاريخ نيست، گفت: داستان‌هاي رستم و زردهنگ، جنگ هفت لشکر و رستم و ديو سفيد در حوزه اسطوره حركت مي‌كنند كه اثبات‌كننده اين ادعاست.  وي «برزونامه» را شامل دو بخش دانست و گفت: بخشي دقيقا تحت تاثير شاهنامه عظيم فردوسي و بخشي نيز توسط ذهن راوي‌هاي داستان خلق شده است.  منصور ياقوتي قدمت داستان‌گويي در منطقه را به بيش از هزار سال پيش نسبت داد و تصريح كرد: داستان‌هاي معروف خسرو وشيرين و شيرين و فرهاد كه توسط نظامي گنجوي و فردوسي روايت شده‌اند از جمله داستان‌هاي معروف و قديمي منطقه كرمانشاه است.

 

< قبلی		بعدی >