جلسه نقد مجموعه ترانه «مريضم كرده تنهايي» سروده حديث دهقان، عصر شنبه 30 ارديبهشت با حضور محمدعلي بهمني، ابراهيم اسماعيلي، افشين يداللهي، اهورا ايمان، علي لهراسبي و سراينده ترانه‌ها در قالب جلسات نقد كانون ادبي زمستان در تالار ايوان شمس برگزار شد. اهورا ايمان در ابتداي اين برنامه گفت: ترانه در ايران از دهه 50 بود كه حالت مكتوب به خود گرفت و با اين شكل جديد كه ترانه‌سرا متن مكتوب را به آهنگساز و ملودي‌ساز تحويل بدهد، روبه‌رو شد. بعد از انقلاب هم يغما گلرويي و مريم حيدرزاده پيشتاز انتشار مجموعه ترانه‌هاي خود بودند. از پيشكسوت‌ها هم محمدعلي بهمني بود كه اقدام به انتشار يك مجموعه از ترانه‌هايش كرد.

 

وي افزود: در كتاب حديث دهقان با ترانه‌هايي روبه‌رو هستيم كه برخي از آنها منتشر شده‌اند و مردم‌‌آن‌ها را شنيده‌اند و برخي از ترانه‌هاي كتاب هم اين‌گونه نيستند. ابراهيم اسماعيلي گفت: وقتي نخستين بار تيتراژ سريال «فاصله‌ها» از تلويزيون پخش شد، كم نبودند دوستاني كه با آنها مواجه مي‌شدم كه يا متعجب بودند يا خيلي خوشحال. اين ترانه با تحسين اكثريت مخاطباني روبه‌رو شد كه اسم سراينده‌اش را براي نخستين بار مي‌شنيدند و اين گذشت تا مواجهه‌هاي بعدي در كارهاي بعدي و امروز هم كه به اين مجموعه ترانه رسيده‌ايم.

 

وي افزود: طي روندي كه از فاصله‌ها تا امروز طي شد، شاهد كم شدن اميد در ميان مخاطبان حديث دهقان بوديم. البته اين به معناي نوميدي آنها نيست. مهم‌ترين چيزي كه درباره اين كتاب مي‌توان گفت، اين است كه وقت منتشر شدنش نبود. به نظرم اين مجموعه زود منتشر شد، ولي اين دليل نمي‌شود كه بگوييم حالا كه زود منتشر شده، نبايد از آن حرف زد.

 

اين منتقد ادبي ادامه داد: سراينده اين ترانه‌ها نياز داشته تا قلمش در شئون مختلف نوشتن، پخته‌تر شود و عجله در چاپ اين كتاب باعث شده تا آن انتظاري كه مخاطب حرفه‌اي از دهقان داشته، برآورده نشود. اگر بخواهيم مورد مهمي را مطرح كنيم، بايد از استاد بهمني بپرسيم كه يك ترانه‌سرا به كجا مي‌رسد كه فكر مي‌كند ديگر وقت چاپ مجموعه‌اش رسيده است. در اين زمينه مسائل زيادي دخيل است. به نظر من يكي از آنها مشكل اجراي ترانه‌هاست يا تعهداتي كه ناشران قبلا داشتند و امروز ندارند.

 

يداللهي گفت: فكر مي‌كنم تعداد ترانه‌هاي تيتراژ كه دهقان سروده است، از تعداد ترانه‌هاي موجود در كتاب، كمتر باشد و در كتاب بيش‌تر مي‌شود با زبان دهقان آشنا شد. از آن‌جايي كه ترانه‌هاي زيادي در اين مجموعه منتشر شده است، به اين مطلب اشاره مي‌كنم كه بعضي مواقع ممكن است موضوع خوبي به ذهن شاعر رسيده باشد، ولي در پرداخت آن خوب عمل نكند و وسواس لازم را به خرج نداده باشد. چون بعضي اوقات براي اين‌كه به ترانه خوبي برسيم، بايد وسواس به خرج بدهيم.

 

اين ترانه‌سرا در ادامه گفت: بعضي از ترانه‌سراهاي ما مي‌گويند به چيزي كه اول متولد شده دست نمي‌زنيم چون حس‌مان از بين مي‌رود، ولي ديده‌ايم كه در بسياري از مواقع، ‌ترانه با ويرايش و اعمال اصلاحات، مي‌تواند بهتر بشود. به نظرم خانم دهقان براي پرداخت كارهايش وقت زيادي نگذاشته و براي اين موضوع ارزش زيادي قائل نشده است. شايد مي‌شد با جابه‌جايي يك كلمه يا حتي يك بار ديگر نوشتن يك مصراع، ترانه بهتري داشت. اين موارد مي‌تواند نقاط ضعف يك ترانه‌سرا باشد كه به مرور زمان برايش مشكل‌آفرين باشد.

 

يداللهي افزود: برخي ترانه‌ها داراي سكته‌هاي وزني هستند كه مي‌شود آنها را با ملودي پوشاند، ولي وقتي ترانه به صورت مكتوب در اختيار مخاطب قرار بگيرد، خوانندگان متوجه اين سكته‌ها مي‌شوند و فكر مي‌كنم اگر قرار است مجموعه‌اي از ترانه‌هايمان را چاپ كنيم، بهتر است آن دسته از ترانه‌ها را كه سكته‌دارند، در كتابمان منتشر نكنيم.

 

محمدعلي بهمني گفت: اگر مجموعه ترانه‌اي از يك ترانه‌سراي جوان زود چاپ مي‌شود يا ترانه‌هاي ضعيفي منتشر مي‌شود، مقصر ترانه‌سرايان جوان ما نيستند، بلكه بايد تقصير را در روزگار فعلي و شرايط آن جست‌وجو كرد. بهمني در اين مراسم گفت: حقيقت اين است كه مطالبي كه آقاي اسماعيلي در اين برنامه مطرح كردند، اشارات درستي بودند؛ به دليلي كه اول بايد گله‌اي از روزگارمان داشته باشيم كه ترانه‌اي را به مخاطبش مي‌دهد كه ساده‌انديشي زيادي در آن است و مردم را هم به اين ترانه‌ها و آن‌چه كه از ادبيت فاصله دارد، عادت مي‌دهد. مي‌خواهم بگويم اين وضع تقصير عزيزاني كه نخستين مجموعه ترانه‌شان را منتشر مي‌كنند، نيست. بلكه بايد شرايطي را كه چنين ترانه‌هايي مي‌طلبد، مقصر دانست.

 

وي افزود: شايد برخي از خوبان شعر و ترانه اين شرايط را نپذيرند و برخي هم خوشحال باشند. بالاخره ترانه‌سرايان ما دوست دارند وارد فصل دوم كارشان شوند و با چاپ كتاب مجموعه‌ترانه‌هايشان اين كار را انجام بدهند. من اين مجموعه ترانه را با دقت خواندم و با برخي از ترانه‌هايش هم به واسطه شنيدن در تلويزيون آشنا بودم. اين كتاب مسلما مجموعه‌اي نيست كه حديث دهقان را براي ما، آن‌چنان كه تا به حال بوده، نشان بدهد.

 

اين شاعر غزلسرا ادامه داد: در هر صورت «مريضم كرده تنهايي» تلاشي صميمانه است و بعد ترانگي در آن جلب‌توجه مي‌كند؛ چون شاعرانگي‌اش كمتر و شيرين‌زباني‌اش بيش‌تر است و ترانه‌سرايي امروز هم توجه بيش‌تري به امر شيرين‌‌زباني دارد و روي دقايقي تاكيد دارد كه ناگهان انسان را از خودش مي‌گيرد. من بيش‌تر دوست داشتم هم نسلان حديث دهقان در اين جايگاه بودند و كار دوستشان را نقد مي‌كردند. چون در اين صورت كار راحت‌تر مي‌شد.

 

بهمني گفت: مسلما هم‌نسلان دهقان اين‌گونه كه من درباره اين مجموعه حرف مي‌زنم، حرف نمي‌زدند. اين كتاب از جهتي نياز جامعه امروز ما هست و از جهتي هم نيست. نبودنش به اين دليل است كه حرفي جز چيزهايي كه در جامعه هست و مي‌بينيم، ندارد. معذرت‌خواهي مي‌كنم كه سخنم را صريح بيان مي‌كنم؛ چون براي آنهايي كه به كلمه فكر مي‌كنند ارزش زيادي قائل هستم و آن‌قدر نزد من احترام دارند كه به آنها دروغ نگويم.

 

اين كتاب در حدي كه حديث دهقان را در شرايط ارايه ترانه‌اش به ما معرفي كند، نيست. ولي همين كه دهقان همتي كرده، يعني خواسته فاصله فصل اول و دوم كارش را از يكديگر كمتر كند، بسيار باارزش است. چون ما هم هميشه تا از شر مجموعه اولمان راحت نشويم، وارد فصل دوم كارمان نمي‌شويم.

 

< قبلی		بعدی >