محمدعلي طالبي:با وجود رايزني‌هاي متعدد و آشكار دولت‌هاي غربي با مقام‌هاي آذري طي يك دهه اخير، رونق عبدالله‌اف رئيس شركت دولتي نفت جمهوري آذربايجان- سوكار- مشاركت كشورش درطرح انتقال گاز ازمسير موسوم به ترانس خزر را انكار كرد. رونق عبدالله اف در گفت‌وگو با آپا، اعلام كرد: دولت باكو به عنوان يك ناظر به طرح انتقال گاز از بستر درياي خزر موسوم به ترانس خزر مي‌نگرد و استفاده يا عدم استفاده از اراضي جمهوري آذربايجان به عنوان يك مسير ترانزيتي، در آينده ارزيابي خواهد شد.

 

اين مقام دولت باكو درباره اخبار رسانه‌هاي خارجي مبني بر حصول توافق ميان باكو و عشق‌آباد در ارتباط با احداث خط لوله انتقال گاز از بستر درياي خزر، اعلام كرد: ترانس خزر، طرحي مشترك ميان تركمنستان و اتحاديه اروپا است و ارتباطي به جمهوري آذربايجان ندارد. خبرگزاري آپا به نقل از رونق عبدالله اف، افزود: اجراي اين طرح وظيفه تركمنستان و اتحاديه اروپاست و جمهوري آذربايجان به عنوان يك مسير ترانزيت مي‌تواند صرفا در اين طرح مشاركت كند.

 

مشاركت باكو در طرح موسوم به ترانس خزر در حالي است كه، پيش از اين، پايتخت جمهوري آذربايجان محل اصلي مذاكرات پيرامون اين طرح محسوب مي‌شد. ارزيابي كارشناسان انرژي پيرامون صادرات گاز طبيعي جمهوري آذربايجان به اتحاديه اروپا نشان داده است كه، اين كشور فاقد گازطبيعي كافي جهت تامين نيازهاي فزاينده بازارهاي مصرف اروپايي است.

 

به همين دليل، از همان ابتداي پيشنهاد ساخت مسير ترانس خزر توسط مقام‌هاي اروپايي به مقام‌هاي آذري، مقرر شد تركمنستان نيز در اين طرح مشاركت داشته باشد. در صورت مشاركت تركمنستان در طرح ترانس خزر، ساخت خط لوله نابوكو نيز امكانپذير خواهد شد. از آن جايي كه با مداخلات امريكا در طرح‌هاي انتقال انرژي كشورهاي ساحلي از جمله طرح ترانس خزر، موجب سياسي شدن اين طرح شده، مشكلات متعددي نيز در مسير ساخت اين طرح ايجاد شده است.

 

امريكا با كارشكني و مداخله در طرح انتقال نفت جمهوري آذربايجان، مانع صادرات نفت اين كشور حوزه قفقاز جنوبي از مسيرهاي اقتصادي و امن شد. به همين دليل، كارشناسان بر اين باورند كه، ساخت خط لوله انتقال نفت جمهوري آذربايجان ازمسير سياسي باكو- تفليس- جيحان، به‌شدت به زيان دولت و مردم جمهوري آذربايجان تمام شده است.

 

براي صادرات گاز طبيعي جمهوري آذربايجان نيز امريكا همين سياست را در دستور كار قرار داده است. مقام‌هاي امريكا تاكيد كرده‌اند كه، براي رهايي از وابستگي اتحاديه اروپا به واردات گاز طبيعي از روسيه، جمهوري آذربايجان و تركمنستان بايد در طرح مورد نظر امريكا مشاركت داشته باشند.

 

در حقيقت، امريكا همه مساعي خود را به كار گرفته است تا تعيين كند كه كشورهاي ساحلي درياي خزر منابع انرژي خود را از كدام مسير و به چه كشوري صادر كنند. امريكا همچنين براي حذف ايران از مسيرهاي صادراتي انتقال منابع انرژي كشورهاي ساحلي درياي خزر، از كشور‌هاي حاشيه اين گستره آبي به‌ويژه تركمنستان خواسته است براي صادرات گاز طبيعي از بستر درياي خزر اقدام نمايد.

 

در حقيقت، تركمنستان بايد گاز خود را از طريق بستر درياي خزر به جمهوري آذربايجان و از آن جا به گرجستان، تركيه و بازارهاي مصرف اروپايي صادر كند. اين در حالي است كه پيش از اين‌ها، جمهوري اسلامي ايران و روسيه بنابر ملاحظات زيست‌محيطي، مخالفت خود را با احداث خط لوله از مسير مورد نظر امريكا اعلام كرده‌اند.

 

در اين شرايط، به نظر مي‌رسد مقام‌هاي دولت باكو تلاش مي‌كنند خود را در جريان سياسي كاري‌هاي امريكا و كارشكني براي صادرات منابع انرژي كشورهاي ساحلي رها سازند. به همين دليل، مقام‌هاي آذري با انكار مشاركت در طرح موسوم به ترانس خزر، تلاش مي‌كنند ضمن فرافكني، توپ را به زمين تركمنستان بيندازند.

 

در حقيقت، دولت باكو يك‌بار در سياسي كردن طرح‌هاي اقتصادي منطقه به كمك امريكا آمده است. به باور مقام‌هاي آذري، اين‌بار نوبت تركمنستان است تا به ايستادن در مقابل كشورهاي مستقل منطقه، به كمك امريكا بيايد. در حالي كه، تجربه دو دهه اخير كه از استقلال تركمنستان سپري شده است نشان مي‌دهد كه، مقام‌هاي عشق‌آباد هيچ‌گاه حاضر نخواهند شد منافع اقتصادي خود را فداي مصالح سياسي امريكا در منطقه كنند.

*كارشناس مسائل آسياي ميانه و قفقاز

 

< قبلی		بعدی >