صباح زنگنه:چند روزي است كه از طرح صلح كوفي عنان مي‌گذرد، اما با اين وجود مخالفان مسلح سوري حاضر به زمين گذاشتن سلاح‌هاي خود نيستند. شايد اين اقدام آنها را بتوان ناشي از نبود ريشه مردمي در ساختار و بدنه مخالفان دانست و بايد بدانيد كه مخالفان مسلح تا زماني كه ضمانت لازم را براي حفظ جانشان دريافت نكنند سلاح‌هاي خود را بر زمين نخواهند گذاشت. از طرفي اعمال كشورهاي حامي مخالفان كه از طرق مختلف اقدام به مسلح كردن آنها مي‌كنند در ادامه دادن به درگيري‌ها نقش مهمي را ايفا مي‌كنند.

 

 

خواست مردم سوريه و كشورهاي منطقه اين است كه بحران سوريه به صورت مسالمت‌آميز حل و فصل شود اما اگر يكي از طرفين جديت لازم را نداشته باشد، با توجه به وعده‌هايي كه مخالفين از خارج سوريه دريافت مي‌كنند اين درگيري‌ها ادامه خواهد يافت. بعضي از مخالفان با نيروهاي ارتشي منشعب شده ارتباط دارند، برخي به احزاب سياسي خاصي مانند اخوان‌المسلمين و ساير احزاب متصل هستند، برخي از آنها جزو نيروهاي افراطي وابسته به خارج يا حتي جنايتكاران و افرادي كه سابق بر اين مرتكب خشونت شده‌اند - كه ربطي هم به جريانات سياسي نداشته است و در حال حاضر از شرايط موجود سوءاستفاده مي‌كنند - هستند.

 

مخالفين داخلي سوريه انسجام و يكپارچگي لازم را ندارند و به همين دليل پيش از اجراي طرح صلح هم گمان عدم اجراي اين طرح از سوي مخالفان وجود داشت، در واقع مشكل كوفي عنان هم از ابتدا همين بوده است و عدم يكپارچگي در ميان مخالفان طرح را از ابتدا با مشكلاتي روبه‌رو كرد اما با اين وجود شايد اظهارنظر درباره نتيجه اين طرح خيلي زود باشد. بايد منتظر بمانيم و ببينيم كه طرفين تا كي مي‌توانند به وعده‌هاي مطرح شده پايبند بمانند.

 

مخالفين مقيم خارج كه از طرفي با سازمان‌ها و كشورهاي خارجي مذاكره مي‌كنند، اين‌كه قدرت مانور و تماس در سوريه را نداشته باشند و حرف‌هايشان بيش‌تر شبيه شعار باشد تا اين‌كه توان عملياتي داشته باشد، در اين ميان بسيار تاثيرگذار است. اگر يكي از طرفين به تعهدات خود عمل نكند بسيار طبيعي است كه به درگيري‌ها در سوريه دامن زده خواهد شد، فشارها از حالت داخلي و منطقه‌اي خود خارج و به فشارهاي بين‌المللي تبديل مي‌شود.

 

اما در صورت پايبندي طرفين به اين طرح هردو طرف فرصت اعلام نظر و برگزاري تظاهرات مسالمت‌آميز را خواهند داشت و وزن سياسي هردو طرف مشخص خواهد شد، هرچند كه هيچ كدام از طرفين خواهان اين وزن‌كشي سياسي نيستند. به عقيده مخالفان، آنها مي‌توانند سيلي از تظاهرات را به راه اندازند كه كاخ رياست‌جمهوري را درهم‌پاشد و دولت هم در مقابل مدعي قدرت است.  شايد با وجود ناظران بين‌المللي و حضورشان هر يك از طرفين بتوانند از طريق ايجاد قدرت در ريشه اجتماعي مردم فرصت ابراز وجود سياسي داشته باشند.

 

دولت مي‌تواند با به صحنه آوردن طرفداران خود تعداد هواداران خود را مشخص كند و مخالفان هم بايد بتوانند در مقابل اين اقدام دولت عرض‌اندام كنند.  پس از آن با برگزاري انتخابات سالم و بي‌طرفانه كه از سوي سازمان‌هاي خارجي زمينه آن فراهم و بر آن نظارت مي‌شود، تعداد آراي داخل صندوق‌ها وزن سياسي طرفين را به خوبي و درستي مشخص مي‌كند.

 

در واقع طرح كوفي عنان در حال حاضر تنها راه‌حل اين بحران است و اگر به خوبي اجرايي نشود مخالفان به اعتراضات خود ادامه مي‌دهند و سلاح‌هاي خود را از طريق برخي كشورهاي خارجي تامين مي‌كنند. در صورتي كه بشار اسد به سركوب ادامه دهد مشروعيت خود را از دست مي‌دهد.

 

حكومتي كه دستش آلوده به خون است نمي‌تواند به حكومتي مردمي بازگردد و اين براي منطقه مشكلات فراواني را ايجاد مي‌كند. دولت سوريه پايگاه‌هاي اجتماعي خود را از دست مي‌دهد و برخي دولت‌هاي غربي و منطقه‌اي با ايجاد مناطق امن عملا بخش‌هايي از سوريه را جدا مي‌كنند و از اين طريق زمينه‌هاي لازم را براي تجزيه سوريه فراهم مي‌كنند.

*کارشناس مسائل بين الملل

< قبلی		بعدی >