درك اتفاقاتي كه در كره‌شمالي مي‌افتد براي كساني كه از بيرون رويدادهاي اين كشور را به نظاره نشسته‌اند بسيار سخت است. تنها چند ماه پس از توافق اين كشور با امريكا براي توقف اقدامات هسته‌اي‌‌اش در ازاي كمك‌هاي غذايي، اكنون اين كشور كمونيستي با پرتاب موشك ماهواره بر نشان داد كه برتحقق آرمان‌هاي ايدئولوژيكش مصر است. آرمان‌هايي كه اگرچه موجب نگراني‌هايي در منطقه شده است اما جواز تكميل تجهيزات نظامي ژاپن را از سوي جامعه جهاني به اين كشور تقديم كرده است.

 

| سودابه رخش|

اسماعيل بشري در گفت‌وگو با «ملت ما» مطرح كرد

 

«ملت ما» در پي ناكامي آزمايش موشكي اخير كره‌شمالي در گفت‌وگويي با اسماعيل بشري كارشناس گروه پژوهشي خلع سلاح مركز تحقيقات استراتژيك علت عدم موفقيت كره‌شمالي را مورد كنكاش قرار داده است. بشري دخالت ژاپن در اين ناكامي را دور از ذهن نمي‌داند.

 

موشك ماهواره بر كره‌شمالي پس از بحث و گمانه‌زني‌هاي فراوان سرانجام پرتاب شد. اما تنها يك دقيقه پس از پرتاب منفجر شد. ارزيابي شما از اين اقدام كره‌شمالي چيست و دليل ناكامي اين آزمايش را چه مي‌دانيد؟

 

كره‌شمالي قصد داشت موشك اخير را به مناسبت صدمين سالگرد تولد «كيم ايل سونگ»رهبر بنيانگذار كره‌شمالي به فضا پرتاب كند. آنطور كه مسئولان كره‌شمالي اعلام كردند اين موشك قرار بود ماهواره‌اي را بر مدار زمين بفرستد. اما عوامل متعددي مي‌تواند بر شكست و منفجر شدن اين ماهواره دخيل باشد.

 

يكي از اين عوامل كه كارشناسان بسياري بر آن اتفاق نظر دارند عوامل فني و عدم كارآيي اين موشك است. اين موشك سه مرحله‌اي بود كه بايد هر قسمت در مرحله‌اي جدا شود تا بالاخره در نهايت قسمت اصلي بتواند خود را به مدار مورد نظر برساند و در آنجا ماهواره از آن خارج شده و در مدار قرار گيرد.

 

اين چند مرحله‌اي بودن به دليل آن‌كه نخستين تجربه كره‌شمالي بود مشكل‌ساز شد و اين آزمايش را با شكست مواجه كرد. عدم دسترسي كره‌شمالي به فناوري پيشرفته و اشتباه كارشناسان اين كشور در محاسباتشان مي‌تواند پررنگ‌ترين گمانه براي ناكامي اين طرح باشد. اما شايد يك دليل ديگر هم براي عدم موفقيت اين طرح وجود داشته باشد. اگرچه هيچ كس اين دليل را ابرازنكرده است اما شايد بتوان ژاپن را عامل ناكامي اين آزمايش دانست.

 

ژاپن گفته بود كه ما سيستم دفاع ضدموشك خود را آماده كرده‌ايم تا اگر اين موشك آزمايشي بخواهد از فراز ژاپن عبور كند آن را مورد اصابت قرار دهيم. اما اگر همچنين اتفاقي افتاده باشد در چنين مواردي كشور‌هاي دخيل آن را علني نمي‌كنند. مثلا اگر امريكا توانسته باشد با سيستمي كه روي ناوچه‌هاي جنگي خود در نزديكي شبه‌جزيره كره نصب كرده است، اين موشك را رهگيري و مورد اصابت قرار دهد باز هم اين امر را علني نمي‌كند و آن را به عدم كارايي خود موشك نسبت مي‌دهد.

 

به هر حال موضوع دوم نظر من است و تاكنون هيچ كارشناس و مسئولي درباره آن صحبت نكرده است. اما آنچه كه اكنون به‌طور قاطع گفته مي‌شود اين است كه ساختار داخلي موشك اشكال داشته است. البته پيشتر هم يك بار كره‌شمالي اقدام به پرتاب چنين موشكي كرد كه آن هم ناكام ماند.

 

 

اگرچه كره‌شمالي اين موشك را موشك ماهواره بر اعلام كرده است اما ترديدهايي در رابطه با اين موشك وجود دارد اين شك و ترديدها به چه دليلي است؟

موشك‌هايي كه مي‌تواند ماهواره حمل كند به نحوي طراحي مي‌شود كه مي‌تواند با خود كلاهك هسته‌اي نيزحمل كند. به هر حال هرگاه كشورهايي كه غرب با آنها مشكل دارد مي‌خواهند موشك‌هاي ماهواره بر خود را آزمايش كنند، غربي‌ها اغلب اين شبهه را مطرح مي‌كنند كه آنها مي‌خواهند موشك‌هاي دوربردي كه توانايي حمل سلاح هسته‌اي را دارد آزمايش كنند و ارسال ماهواره بهانه است.

شكست كره‌شمالي در پرتاب اين موشك چه تبعاتي براي اين كشور خواهد داشت؟ و آيا اين ناكامي نشانه ضعف رهبر جديد كره‌شمالي است؟

به هر حال رهبر جديد تازه بر سر كار آمده است اما موشك را كارشناساني مي‌سازند كه در سيستم تسليحاتي پيشين نيز بوده‌اند. كره‌شمالي پيش از اين هم ناكامي‌هايي داشته است. اين كشور در حال آزمون و خطا است و موشك‌هاي كوتاه برد، ميان برد و دور برد آزمايش مي‌كنند. اين آزمايشات هرازگاهي موفق و در مواقعي ناموفق است.

 

اما موفقيت اين موشك از لحاظ حيثيتي حائز اهميت بود چرا كه مي‌خواستند اين موشك را به مناسبت صدمين سالگرد تولد بنيانگذار كره‌شمالي پرتاب كنند. ولي در عين حال اين مسئله را مي‌رساند كه آنها ضعف‌هاي عمده‌اي در فناوري نظامي دارند. در همين حال بزرگ‌ترين تبعاتي كه عدم موفقيت اين آزمايش به كره‌شمالي مي‌تواند بزند قطع كمك‌هاي غذايي امريكا به اين كشور است.

 

كره‌شمالي نشان داده است كه از فناوري‌هاي هسته‌اي خود دست بردار نيست. اين موضوع چه خطراتي براي كشورهاي پيراموني مثل كره‌جنوبي و ژاپن دارد؟

كره‌شمالي بقاي خودش را در پيشرفت نظامي و رسيدن به آخرين تجهيزات نظامي مي‌بيند. اين امر مي‌تواند دفاع مطمئني را براي آن فراهم كند. اما كشورهاي پيراموني به‌ويژه كره‌جنوبي از اين امر احساس خطر مي‌كنند، اگرچه كره‌جنوبي كاملا زير چتر اتمي امريكا قرار دارد و نيروهاي امريكا در اين كشور و ژاپن مستقر هستند.

 

امريكا همواره اطمينان‌هاي لازم را به كره‌جنوبي داده است. اما به هر حال كره‌شمالي نيازمند گسترش ارتباط با ديگر كشورها است. كره‌شمالي با مشكلات عديده اقتصادي مواجه است و تا الان بابي را براي گسترش روابط با كشورهاي ديگر دنيا باز نكرده است. اين كشور مي‌تواند سياستي مثل چين را انتخاب كند يا مانند برمه كه اخيرا تغييراتي را در سيستم سياسي خود به وجود آورده است.

 

اما كره‌شمالي شديدا بر مسائل ايدئولوژيك خود پافشاري مي‌كند و ذره‌اي هم از آن كوتاه نمي‌آيد به همين دليل هرازگاهي براي فرار از انزوا سعي مي‌كند قدرت‌نمايي نظامي كند. اين قدرت‌نمايي گاهي از طريق آزمايش‌هاي هسته‌اي و گاهي موشكي صورت مي‌گيرد. از سوي ديگر بعضي اوقات توپخانه‌اي را به كار مي‌گيرد و اراضي كره‌جنوبي را به توپ مي‌بندد.

 

در مواقعي چنين اقداماتي انجام مي‌دهد تا از انزواي خود خارج شده و كشور‌هاي ديگر را متوجه خود كند. به هر حال سياست خارجي كره‌شمالي از پيچيدگي‌هاي خاص خود برخوردار است و چون اخبار دقيقي از دستگاه تصميم‌گيرنده كره‌شمالي به بيرون بروز نمي‌كند هميشه ابهامي در اين نوع كنش‌ها احساس مي‌شود.

راه برون‌رفت كره‌شمالي از مشكلات شديد اقتصادي‌اش چيست؟

كره‌شمالي حداقل بايد مانند چين دوست كمونيست خود رفتار كند، سيستم اقتصادي بهتري را پي بگيرد، همكاري‌هاي خود را با جامعه جهاني گسترش دهد و تنش‌هاي خود با كره‌جنوبي را كم كند. پيش از اين كره‌جنوبي در منطقه حائل سرمايه‌گذاري‌هايي را براي كره‌شمالي انجام داده بود اما چون نظام كره‌شمالي نظامي ايدئولوژيك است و ذره‌اي از اين ديدگاه كوتاه نمي‌آيد به همين دليل اين سرمايه‌گذاري‌ها متوقف شد.

 

آيا پرتاب موشك كره‌شمالي مي‌تواند به نظامي‌تر شدن منطقه ختم شود؟

منطقه به اندازه كافي نظامي است. نيروهاي امريكايي در اين منطقه وجود دارند و اخيرا با وجود تهديدهاي كره‌شمالي مانوري را برگزار كردند. در اين منطقه تحركات نظامي را مي‌توان مشاهده كرد و پايگاه‌هاي نظامي امريكا و ناوهاي هواپيمابر اين كشور دراين منطقه وجود دارد.

 

سياست امريكا در قبال كره‌شمالي در زمان اوباما بسيار ملايم‌تر بود. اما به نظر مي‌رسد كه كره‌شمالي حركت خود به سمت تسليحات هسته‌اي را ادامه مي‌دهد. به نظر شما سياست و رويكرد امريكا در قبال كره‌شمالي بايد چگونه باشد؟

امريكا تا حدودي كره‌شمالي را شناخته است. كره‌شمالي اكنون در جامعه جهاني از جايگاه ويژه‌اي برخوردار نيست در نتيجه بازي‌هايي كه با اين كشور صورت مي‌گيرد به نسبت و در راستاي اهميت كره‌شمالي در عرصه جهاني است. در حال حاضر كره‌شمالي دوستان محدودي دارد و در منطقه خود جز چين متحد و دوست ديگري ندارد. حتي روسيه كه زماني به عنوان يك كشور كمونيستي از دوستان نزديك كره‌شمالي به حساب مي‌آمد اكنون از اين كشور دور شده است و فقط همكاري محدودي با اين كشور دارد.

 

به همين دليل كره‌شمالي مانند ايران در عرصه بين‌المللي از اهميت و جايگاه ويژه‌اي برخوردار نيست. هر حركت ايران مي‌تواند موجب تحولاتي در منطقه شود اما كره‌شمالي در نهايت روز به روز منزوي‌تر مي‌شود و اگر حتي به سلاح هسته‌اي دست پيدا كند نمي‌تواند براي بقيه آزار‌دهنده باشد چرا كه به اندازه كافي تمهيداتي براي پاسخگويي به آن انديشيده شده است.

 

اكنون در شبه‌جزيره كره يكي از بهترين سيستم‌هاي دفاع ضد موشك مستقر هست و همه تحركات موشكي كره‌شمالي تحت نظر است. همه اقداماتي كه كره‌شمالي در زمين خود انجام مي‌دهد از ديد ناظران نظامي دور نيست. به همين دليل كره‌شمالي براي خارج شدن از انزوا حداقل بايد با همسايه خود يعني كره‌جنوبي كه مانند برادران جداشده از هم هستند تنش‌زدايي كرده و روابط را به سطح معقولي برساند.

پس از اقدام اخير كره‌شمالي ميت رامني، اوباما را به ترغيب كره‌شمالي و تضعيف امنيتي امريكا و متحدانش متهم كرده است. فكر مي‌كنيد اين موضوع به دليل فضاي رقابتي امريكا است يا به‌راستي سياست اوباما در قبال كره‌شمالي ضعيف بوده است. اصلا نمي‌توان بر روي گفته‌هاي كساني كه نامزد انتخابات امريكا هستند حساب خاصي باز كرد.

 

اين بهانه‌جويي‌ها متداول است ولي در عمل سياست‌هاي جمهوري‌خواهان و دمكرات‌ها در امريكا چندان متفاوت نييست. كما آن‌كه ديديم كه در زمان بوش به رغم تمام فعاليت‌هاي كره‌شمالي در زمينه هسته‌اي سياست يكساني در قبال اين كشور و عراق اعمال نشد.

 

< قبلی		بعدی >