از اماكن ديدني تهران كه مي‌توان در ايام نوروز به بازديد از آن پرداخت گورستان ظهيرالدوله است كه بين امامزاده قاسم و تجريش در شمال تهران واقع شده. به گزارش هنرنيوز، در اين گورستان اغلب بزرگان هنر و به‌ويژه بزرگان عرصه موسيقي مدفون هستند. بزرگاني چون روح‌الله خالقي،از استادان موسيقي ايراني، آهنگساز سرود «اي ايران»، و نوازنده كه تلاش او براي احياي موسيقي ايراني در دوراني كه توجه رسمي به اين موسيقي كاهش يافته بود، تاثيرگذار و مهم شمرده مي‌شود.

 

 

| امير حسين مکارياني|

 

او كتابي به نام سرگذشت موسيقي «ايران درباره سرگذشت موسيقي، موسيقي‌دانان و نوازندگان ايراني هم‌عصر خود» و كتابي به نام نظري به موسيقي «شامل نظريه‌اي براي موسيقي ايراني و غربي» نوشته است.ابوالحسن صبا، استاد برجسته موسيقي ايراني، آهنگساز و نوازنده سرشناس ايراني كه شاگردان بزرگي چون:

 

حسين تهراني، حسن كسايي، داريوش صفوت، فرامرز پايور، غلامحسين بنان، لطف‌الله مفخم پايان، علي تجويدي، جهانگير كاميان، همايون خرم، اسدالله ملك، رحمت الله بديعي، ساسان سپنتا، ابراهيم قنبري مهر، مهدي خالدي، عباس شاهپوري، مهدي مفتاح، محمدعلي بهارلو، حبيب‌الله بديعي، محمد طغانيان دهكردي، سعيد قراچورلو، شهريار، بابك رادمنش، حسين خواجه اميري (ايرج) , ايرج كيايي و فرهاد فخرالديني را به جامعه موسيقي معرفي كرد.

 

درويش‌خان، از هنرمندان نامي و استادان موسيقي ايراني در اواخر دوره قاجاريه است كه ايرج ميرزا در وصف او از زبان «زهره» در منظومهً «زهره و منوچهر» گفته است: تار نهم در كف درويش خان/ تا بدمد بر بدن مرده جان.

قمرالملوك وزيري، پرآوازه‌ترين خواننده زن آوازهاي سنتي ايران كه روي سنگ قبر او چنين نوشته شده: تنها نه قمر بود هنرمند به عالم / روح ملكي بود كه در جسم بشر رفت/ آتشي درسينه دارم جاوداني/ عمر من مرگيست نامش زندگاني، رحمتي كن كز غمت جان مي‌سپارم / بيش از اين من طاقت هجران ندارم.

 

داريوش رفيعي، خواننده تصنيف‌هاي به‌ياد ماندني, «شب انتظار» با مطلع: شب به گلستان تنها منتظرت بودم و «گلنار» با مطلع: در اين گورستان اغلب بزرگان هنر و به‌ويژه بزرگان عرصه موسيقي مدفون هستند. "گلنار، گلنار، كجايي كه از غمت ناله مي‌كند عاشق وفادار... و بسياري ترانه مشهور ديگر شد.

 

مرتضي محجوبي، نوازنده پيانو ايراني كه يكي از بنيان گذاران موسيقي ملي ايران به حساب مي‌آيد. او سال‌ها تكنواز پيانو در برنامه گلهاي رنگارنگ بود. مرتضي محجوبي در محافل هنري ايران به نام مرتضي خان يا مرتضي خان محجوبي معروف است. حسين ياحقي، آهنگساز، نوازنده ويولن و كمانچه و رهبر اركستر كه پرويز ياحقي خواهرزاده او بود كه به احترام او با نام ياحقي به فعاليت هنري مي‌پرداخت. حسين تهراني، از استادان برجسته موسيقي ايراني و نوازنده برجسته ضرب (تمبك) بود.

رضا محجوبي، نوازنده و آهنگساز ايراني كه از شاگردان مشهور او روح‌الله خالقي و نيز مجيد وفادار (آفريننده ترانه‌هاي: گلنار، گل اومد بهار اومد، شمع شبانه) بودند. همچنين در رابطه با تاريخچه اين گورستان مي‌توان ابراز داشت، وقتي كه علي خان ظهيرالدوله در روز سه شنبه بيست و چهارم ذيقعده سال ۱۳۴۲ هجري قمري در اثر سكته قلبي در باغ خود در جعفر آباد شميران در گذشت،

 

در جوار باغ خود در قبرستان عمومي كه بين تجريش و امام‌زاده قاسم واقع بود، دفن شد. سابقا در اين محل، گورستان كهنه‌اي قرار داشت و بعدها خانقاه ظهيرالدوله نيز به همين محل منتقل شده بود. اما پس از دفن ظهيرالدوله، مريدانش، اين گورستان قديمي و خانقاه را «آرامگاه ظهيرالدوله» خواندند.

 

محل دفن ظهيرالدوله، درست در زير درختي بود كه داغداغان ناميده مي‌شد و ظهيرالدوله در طي ايام حيات خود، اغلب در سايه همين درخت مي‏نشست. وي قبل از دفن، به وسيله مولوي رشتي كه بعدها خود او هم در همين جا دفن شد، تغسيل شد و انجمن اخوت، اين قبرستان عمومي را محصور ساخته و قبرستان (ظهيرالدوله) ناميدند.

 

از آنجا كه ظهيرالدوله مورد قبول اكثر طبقات اجتماعي بود، بسياري از هنرمندان، سياستمداران و دانشمندان وصيت كردند كه در اين آرامگاه دفن شوند و به همين جهت متوليان خانقاه و مريدان ظهيرالدوله، از جهت فروش زمين‏هاي مقبره، عوايد سرشاري به دست آوردند.

از سال‌هاي ۱۳۴۰ به بعد دفن اموات در اين مجموعه ممنوع شد و دفن افراد در سال‌هاي ۴۰ تا ۵۰ با اجازه نامه خاص و آنهم به صورت محدود انجام مي‌شد. آخرين تدفين درآرامگاه ظهيرالدوله در سال ۱۳۵۹ انجام شده است.

< قبلی		بعدی >