پس از وقوع حادثه 11 سپتامبر و لشکركشي امريكا و متحدانش به افغانستان و عراق، كارشناسان نسبت به وقوع يك جنگ فرسايشي هشدار دادند. در سال‌هاي اول اشغال عراق و هم‌اكنون در كشور افغانستان، نيرو‌هاي چريك براي مقابله با اشغالگران از يك وسيله مرگبار استفاده مي‌كنند. در نگاه اول كاملا مشخص است كه نيروهاي خارجي نسبت به نيروي‌هاي چريك از برتري آتش خرد‌كننده برخوردار هستند و اين نيروها عمدتا نمي‌توانند به صورت رو دررو با اين نظاميان مجهز درگير شوند.

 

 

اين مسئله نيروهاي مخالف را به استفاده از يك سلاح ارزان و مرگبار سوق داد؛improvised explosive device  كه به اختصار « IED» خوانده مي‌شود كه به معناي« مواد انفجاري ارتقا يافته»هستند و در سال‌هاي اخير حجم زيادي از تلفات را به نيروهاي خارجي در عراق و افغانستان وارد كرده‌اند.

اساس ساخت اين مواد، استفاده از انواع مواد منفجره مثل مين، گلوله‌هاي توپ و خمپاره، C-4، تي ان تي و... است. يكي از ساده‌ترين راه‌هاي استفاده از اين مواد منفجره، وصل كردن اين گلوله‌ها به همديگر است. در اين روش براي نمونه 4 يا 5 گلوله توپ 155 ميلي متري، گلوله خمپاره يا بسته‌هاي انفجاري حاوي C-4 و تي ان تي به وسيله چند رشته سيم به يكديگر متصل مي‌شوند و در يك مسير در چند نقطه نزديك به هم قرار مي‌گيرند و در لحظه مناسب توسط شخصي كه در فاصله دور پنهان شده است با ارسال يك سيگنال الكترونيكي منفجر مي‌شود.

 

روش ديگر براي فعال كردن اين مواد منفجره، استفاده از تلفن‌هاي همراه است. بر روي اين بسته‌هاي انفجاري‌گيرنده‌هايي نصب مي‌شوند كه با وسيله امواج تلفن همراه فعال مي‌شوند و بسته انفجاري را منفجر مي‌كنند. بعضي از گروه ها نيز براي منفجر كردن اين بسته‌هاي انفجاري، از نفرات انتحاري به صورت پياده يا سوار بر وسايل نقليه مثل اتومبيل يا موتوسيكلت استفاده مي‌كنند.  يكي ديگر از راه‌هاي فعال كردن اين بمب‌ها استفاده از تشعشع فرو سرخ است. در اين روش كاربران با تاباندن اشعه فروسرخ به‌گيرنده موجود بر روي بسته انفجاري، مكانيزم انفجاري را فعال مي‌كنند.

 

اما نوع ديگري از اين« مواد منفجره ارتقاء يافته» كه در عراق و افغانستان بسيار مورد‌استفاده قرار گرفته و بسيار نيز موثر بوده است« نفوذگرهاي شكل گرفته انفجاري» با نام لاتين «Explosively form penetrator »يا « EFP» هستند. نحوه عملكرد اين وسيله انفجاري عموما به اين شكل است كه در درون يك استوانه فلزي يا پلاستيكي، مواد منفجره كار گذاشته شده و بر روي اين مواد و در بالاي استوانه يك صفحه فلزي كه عموما از جنس مس است قرار مي‌گيرد.

 

پس از منفجر شدن مواد داخل سيلندر مورد نظر، صفحه فلزي قرار گرفته بر روي سطح استوانه با سرعت 6 برابر سرعت صوت يا به عبارتي 2000 متر بر ثانيه به سمت جلو رانده مي‌شود. اينچنين، پرتابه فلزي با سرعت مذكور مي‌تواند به‌راحتي به بدنه بسياري از خودروهاي زرهي و حتي تانك‌ها نيز نفوذ كرده و ايجاد خسارت كند.

 

نكته مورد نظر درباره اين مواد منفجره اين است كه كاربران اين سيستم مي‌توانند مواد منفجره را قبل از رسيدن نيروهاي دشمن فعال كنند و اين پرتابه مي‌تواند تا فاصله‌اي در حدود 50 متر را طي كرده و به هدف مورد نظر خود نفوذ كند. بر اساس گزارشات رسيده خودروهاي نظامي امريكايي ملقب به« هاموي» از جمله اصلي‌ترين قربانيان اين مواد منفجره هستند.

 

حتي خودروهاي زره پوش جديدي نيز كه به عراق و افغانستان اعزام شده‌اند نيز در برابر نفوذگرهاي انفجاري آسيب‌پذير هستند و تاكنون چندين دستگاه از اين نفربرهاي زره‌پوش توسط اين مواد منفجره منهدم شده است.  در حال حاضر و با توجه به خروج نيروهاي اشغالگر از خاك عراق، عمده استفاده از اين نوع مواد منفجره در افغانستان است. در هفته گذشته بود كه انفجار يك عدد مين ارتقا يافته در ولايت هلمند افغانستان باعث مرگ آني 6 نظامي انگليسي شد.

 

اثر رواني و مشكلاتي كه اين سلاح جديد به نيروهاي نظامي خارجي در افغانستان وارد كرده تا بدان حد زياد است كه اين نيروها اعلام كرده‌اند كه براي هر عدد از اين مواد منفجره كه توسط مردم محلي تحويل داده شود 100 دلار پرداخت خواهند كرد. البته بايد توجه داشت كه افغانستان سرزمين كوهستاني با راه‌هايي بسيار صعب‌العبور است كه عملا امكان استفاده از خودروهاي بزرگ ضد انفجار در آن وجود ندارد و نيروهاي مستقر ناچار به استفاده از خودروهايي مثل سري« هاموي» هستند كه در برابر اين تهديد بسيار آسيب‌پذير هستند.

 

< قبلی		بعدی >