اين‌روزها كمي از التهاب بازار ارز كاسته شده و مسئولان دولتي برخلاف رويه سابق در جمع رسانه‌ها حاضر مي‌شوند و اظهارنظر مي‌كنند. گويي التهاب در بازار و پاسخگويي مسئولان رابطه‌اي معكوس دارند كه طي اين فرآيند هرچه بازار ملتهب‌تر شود سخت‌تر مي‌توان مسئولي را يافت كه پاسخگو باشد و پس از فروكش كردن هياهو اين دولتي‌ها هستند كه هر روز عكس و تيتر رسانه‌ها مي‌شوند.  به‌واقع مقامات دولتي و آشفتگي بازار هرگز در يك قاب نمي‌گنجند و هرجا كه يكي باشد از ديگري خبري نيست.

 

 

 

جلسه غير علني مجلس در خصوص بحران اخير ارز

روايت وزير اقتصاد درباره ورود ديرهنگام به‌ماجراي ارز: دولت سرماخورده  بود

 

مقامات اقتصادي دولت فعلا صدا و سيما را بهترين رسانه مي‌دانند و ترجيح مي‌دهند حتي اگر نمايندگان مجلس را چشم‌انتظار مي‌گذارند و جلسه را به‌تعطيلي مي‌كشانند اما در گفت‌وگوهاي ويژه صدا و سيما حاضر باشند.  پس از آن‌كه روز شنبه نمايندگان ساعتي را معطل آمدن سخنگوي اقتصادي دولت و رئيس‌كل بانك مركزي ماندند روز گذشته اين دو نفر به بهارستان رفتند تا در جلسه غير علني توضيحي از وضع بازار ارز و سكه و عملكرد دولت به نمايندگان ارايه كنند.

 

اين در حالي است كه با وجود تهديدات مكرر بانك مركزي مبني بر لغو مجوز صرافي‌هاي متخلف و تلاش براي تك‌نرخي كردن ارز باز هم اين دلال‌ها هستند كه قيمت دلار را تعيين مي‌كنند. ديروز چهارراه استانبول و سبزه‌ميدان شاهد حضور دلال‌هايي بودند كه هر دلار امريكا را 1850 تومان مي‌فروختند و صرافي‌ها هم مانند روز شنبه حتي يك سنت را هم به قيمت بانك مركزي كه 1238 تومان ذكر شده بود؛ نفروختند.

 

روز گذشته سيدفاضل موسوي نماينده خدابنده و عضو كميسيون اصل 90 بخش عمده‌اي از اظهارات مسئولان دولتي را تكرار همان مباحث اعلام شده از رسانه‌ها مخصوصا صدا و سيما اعلام كرد و گفت: مسئولان دولتي همچنين در اين جلسه برخي جريانات و رسانه‌ها را مقصر ايجاد بحران در بازار سكه و ارز اعلام كردند و به نوعي خودشان را تبرئه مي‌كنند.

 

وي گفت: در اين جلسه مسئولان اقتصادي دولت ابراز اميدواري كردند از اجراي سياست‌هاي در نظر گرفته براي بازار سكه و ارز جواب بگيرند. همچنين تاكيد كردند اقداماتي تاكنون انجام داده‌اند و هركس هرقدر ارز بخواهد به‌شرط ثبت‌رسمي به او داده مي‌شود.  موسوي ادامه داد:

 

هاشمي رئيس كميسيون صنايع و معادن مجلس در اظهارات خود در اين جلسه يادآور شد كه مسائل مالي براي سرمايه‌گذاران و توليد‌كنندگان مثل خون در رگ‌هايشان است كه اگر بالا و پايين شود باعث سكته آنها مي‌شود و پاسخ دولت به اين اظهارات اين بود كه توليد‌كنندگان مشكلي نخواهند داشت و مواد اوليه مورد نيازشان تامين خواهد شد.

 

انتقاد مجلس چه بود؟

حميدرضا فولادگر نماينده اصفهان و رئيس كميسيون اصل 44 قانون اساسي گفت: اظهارنظرها و توضيح‌هاي نمايندگان دولت بيش‌تر شرح ماوقع و مشكلات موجود بود. در حالي كه سئوال مجلس اين است كه چرا بايد اين شرايط پيش‌بيني نشود؟ چرا بايد مسائل فرعي، اصلي شود و مسئله اصلي كشور فرعي شود؟ اين در حالي است كه مسئله اقتصاد براي ما يك مسئله اصلي است اما دولت به آن توجه نكرد.
فولادگر گفت: جلوگيري از افزايش نقدينگي، دلالي و سوء مديريت‌ها هر كدام راه‌حل خود را دارد كه مجلس معتقد است دولت بايد به اين مسائل مي‌پرداخت و مشكلات را حل مي‌كرد.

 

از دفاعيات دولتمردان قانع نشدم

خباز عضو كميسيون اقتصادي مجلس نيز در گفت‌وگويي كوتاه با مهر، گفت: از مباحث مطرح شده توسط مسئولان دولتي در اين جلسه قانع نشده و در واقع اين جلسه براي او مفيد نبوده است.

 

مسئولان دولتي حرف جديدي نداشتند

حميدرضا كاتوزيان رئيس كميسيون انرژي مجلس نيز با بيان اين‌كه اظهارات مسئولان دولتي در اين جلسه بيش‌تر حرف‌هاي گفته شده از طريق رسانه‌ها بوده است گفت: در اين جلسه نكته ويژه‌اي گفته نشد و مسئولان دولتي حرف جديدي نداشتند. حرف‌ها همان حرف‌هايي است كه در حد مطبوعات مطرح شده است.

 

نماينده تهران گفت: در اين جلسه دولتي‌ها به تشريح اعمال سياست افزايش نرخ سود و اعلام نرخ رسمي براي ارز تكيه كردند و اميدوارند كه از اين مسير بازار سكه و ارز كنترل شود و جلوي نوسانات شديد قيمت گرفته شود. در اين جلسه علاوه بر سخنراني سيدشمس‌الدين حسيني وزير اقتصاد، مهدي غضنفري وزير صنعت،

 

معدن و تجارت و محمود بهمني رئيس بانك مركزي، احمد توكلي نماينده تهران و رئيس مركز پژوهش‌هاي مجلس، غلامرضا مصباحي‌مقدم رئيس كميسيون ويژه مجلس و نماينده تهران و سيدحسين هاشمي رئيس كميسيون صنايع و معادن نقطه نظرات خود را درباره بازار سكه و ارز مطرح كرده‌اند.

 

 

سرما خورده بوديم

سيدشمس‌الدين حسيني در حاشيه جلسه غيرعلني مجلس به«خانه ملت» گفت: سكوت دولت درباره نوسانات بازار سكه و ارز به‌علت سرماخوردگي بود. وزير امور اقتصاد و دارايي درباره سكوت دو هفته‌اي دولت در قبال نوسانات شديد بازار ارز و سكه به شوخي گفت: دولت سرما خورده بود واين امر باعث بروز چنين مسئله اي شد.

وزير امور اقتصاد و دارايي در حاشيه نشست علني ديروز يكشنبه(۹ بهمن) مجلس شوراي اسلامي درباره عدم اقدام سريع دولت در كنترل بازار سكه و ارز افزود: هم‌اكنون اين مشكل حل شده و جريان بازار ارز وسكه كنترل شده پيش مي‌رود. حسيني در پاسخ به اين سوال كه برخي از كارشناسان معتقدند كند عمل كردن دولت در كنترل بازار سكه و ارز باعث نابساماني اين بازار در روزهاي اخير شده است نيز پاسخ داد: ‌هر چه از دوست رسد، نيكوست.

 

شمس‌الدين حسيني در گفت گو با رسانه‌ها، علت التهاب در بازار ارز و سكه در تعطيلات هفته گذشته را ارسال پيامك گسترده يك خبرگزاري اعلام كرده و گفته بود كه اين اقدام با فضا‌سازي رسانه‌اي همراه بوده و نرخ دروغيني براي قيمت ارز در روزهاي تعطيل تعيين شده است. وي با طرح اين پرسش كه وقتي بيش‌تر از نياز كشور، ارز داريم چه دليلي دارد كه در روزي كه معامله ارزي صورت نمي‌گيرد، نرخ كاذب اعلام شود؟ تاكيد كرد: دولت حق هرگونه پيگرد قضايي را براي خود محفوظ مي‌داند.

 

منفعت سياسي نداشتيم

محمود بهمني هم كه حسيني را همراهي مي‌كرد در حاشيه اين جلسه با تاكيد به اين‌كه افزايش قيمت سكه و ارز تنها يك حباب است، گفت: دولت هيچ منفعت سياسي در افزايش قيمت ارز و سكه ندارد و اين افزايش قيمت با اراده دولت انجام نشده است. بهمني درباره برخي اظهارنظرها درباره سكوت دو هفته‌اي دستگاه‌هاي اجرايي در قبال نوسانات بازار سكه و ارز گفت: دولت نه تنها در اين رابطه هيچ سكوتي نكرد بلكه بعد از اتخاذ تصميم لازم، بانك مركزي آن را اعلام كرد.

 

وي گفت: در حالي كه قيمت‌هاي واقعي، ارقام ديگري بودند، عده‌اي از آقايان حبابي را در بازار ايجاد كردند و مرتب به آن دامن مي‌زدند درحالي كه وقتي اين افراد مي‌ديدند كه بانك مركزي سكه را به قيمت 546 هزار تومان مي‌فروشد، بايد دست از اقدامات نادرست خود برمي‌داشتند اما اين‌كار را نكردند.

 

بهمني، همچنين در واكنش به اظهارنظرهاي ديگري مبني بر تاخير رئيس‌جمهور در امضاي مصوبه افزايش نرخ سود بانكي، تصريح كرد: بالاخره اين مصوبه اعلام شد كه به واسطه آن، بانك‌ها مي‌توانند نقدينگي موجود در جامعه را جمع‌آوري كنند؛ اين مسئله موجب كاهش شديد قيمت سكه و ارز در بازار مي‌شود.

 

وي با بيان اين‌كه بانك مركزي براي افزايش نرخ سود بانكي به مصوبه شوراي عالي پول و اعتبار احتياج داشت، ادامه داد: بعد از تصويب اين مصوبه، بايد پروسه‌اي طي مي‌شد تا در نهايت به امضاي رئيس‌جمهور مي‌رسيد و هيچ تعمدي در تاخير امضا و ابلاغ آن وجود نداشت. رئيس كل بانك مركزي درباره تعيين مبلغ 695 هزار تومان براي پيش فروش سكه گفت:

 

نرخ سكه بر مبناي قيمت بازار جهاني تعيين مي‌شود كه اين مبلغ دايم در نوسان است، از اين رو در صورت كاهش قيمت جهاني طلا، بانك مركزي نيز قيمت پيش‌فروش سكه را كاهش خواهد داد. وي با بيان اين‌كه تصميم‌گيري درباره قيمت پيش‌فروش سكه هر هفته انجام مي‌شود، گفت: دولت هيج منفعت سياسي در افزايش قيمت ارز و سكه ندارد و به هيج‌عنوان افزايش قيمت سكه و ارز با اراده دولت انجام نشده و نخواهد شد چرا كه پول آن به جيب دولت نمي‌رود. بهمني اظهار كرد:

 

تعيين قيمت سكه و ارز به‌صورت دستوري نخواهد بود، بلكه بانك مركزي سكه و ارز را با قيمت جهاني مي‌فروشد و بازار نيز مجبور است خود را با اين مسئله تطبيق دهد، از اين‌رو كساني كه در بازار آزاد اقدام به خريد خارج از چارچوب تعيين شده مي‌كنند، قطعاً ضرر خواهند كرد. سيدشمس‌الدين حسيني در گفت‌وگوي ويژه خبري شبكه دوم سيما كه شنبه شب انجام شد با اشاره به اين‌كه از روز پنجشنبه هفته گذشته بازار ارز و سكه شاهد اصلاح روند قيمت‌ها بوده است، گفت:

 

سياست‌ها و اقدامات انجام شده در اين بازارها موثر واقع شده كه با تكميل آن آثار بيش‌تر هويدا مي‌شود. وزير امور اقتصادي و دارايي افزود: بر اساس قانون برنامه چهارم و پنجم توسعه، نظام ارزي كشور شناور مديريت شده است، يعني نرخ ارز را عرضه و تقاضا مشخص مي‌كند ولي ناظر پولي يعني بانك مركزي آن را در يك دامنه 2، 3 درصد بالا يا پايين‌تر مديريت مي‌كند.

 

وي ادامه داد: تا نيمه سال 89 اجراي اين سياست موفق بود ولي از آن زمان به بعد بين نرخ بانك مركزي و بازار آزاد فاصله ايجاد شد و اين دو نرخي شدن به‌نوعي فاصله گرفتن از نظام ارزي شناور مديريت شده بود كه تبعاتي را در برداشت. سخنگوي اقتصادي دولت تصريح كرد: در مهر و آبان‌ماه سال 89 محدوديت تبديل برخي اسعار در برخي كشورها براي ما ايجاد شد كه بانك مركزي آن را مديريت كرد و محدوديت تبديل اسعار از بين رفت و با مداخله بانك مركزي فاصله قيمت‌ها كاهش يافت اما از نيمه‌سال 90 اين شكاف ارزي بيش‌تر شد.

 

وزير اموراقتصادي و دارايي افزود:‌گر چه بانك مركزي ارز زيادي به بازار عرضه كرد ولي نتوانست بر اين شكاف ارزي فائق آيد، بنابراين پيشنهاد كرد كه نياز اصلي كشور را پشتيباني كند با نرخ 1400 تومان نرخ را در بازار كنترل كند ولي اين سياست در ماه‌ها و هفته‌هاي اخير از دست رفت.

 

 

تشكيل كارگروه ويژه ارزي

سخنگوي اقتصادي دولت تصريح كرد: بر اين اساس، تقاضاي زياد ولي كاذب براي ارز ايجاد شد و در دو هفته اخير با توجه به درخواست بانك مركزي از دولت، دولت به بانك مركزي كمك كرد. بر اين اساس از نيمه‌دوم دي‌ماه سال جاري كارگروه ويژه‌اي با حضور رئيس‌جمهور، رئيس كل بانك مركزي، وزراي اقتصادي و ساير وزرا تشكيل شد و با توجه به مجموع مطالعاتي كه سال گذشته در بازار ارز به‌دليل تشابه اتفاقات صورت گرفته انجام شد، سريعا به جمع‌بندي رسيديم و سياست‌هاي لازم را اتخاذ كرديم.

 

الگوهاي تجارت و ارزي با هم انطباق ندارند

وي با بيان اين‌كه الگوي تجارت و الگوي ارزي كشور با هم انطباق لازم را ندارند، تصريح كرد: در كميته‌اي با مديريت بانك مركزي و عضويت وزارت صنعت و گمرك قرار شد كه چرخه تجاري و ارزي با يكديگر منطبق شوند. وي با تاكيد بر اين‌كه ارز به اندازه كافي در كشور وجود داشت، افزود: بانك مركزي براي نخستين‌بار امسال بيش از واردات ارز عرضه كرد، تقاضا واقعي بود ولي نرخ ارز كنترل نمي‌شد.

 

ارزها يا احتكار مي‌شدند يا به خارج مي‌رفتند

حسيني خاطرنشان كرد: بر اين اساس، متوجه شديم كه برخي از ارزها يا از كشور خارج شده‌اند يا احتكار ارز در كشور صورت گرفته است. بنابراين راهكاري براي آن اتخاذ شد؛ بر اين اساس كه بانك مركزي ميزان ارزي كه به بانك‌ها ارايه مي‌كرد را مي‌داند و همچنين بانك‌ها ميزان ارزي كه به صرافي‌ها و به بازار اصلي و فرعي ارايه مي‌شد را ارزيابي مي‌كردند، بنابراين ميزان ارز عرضه شده قابل رصد و پيگيري است.

 

نقل و انتقال ارز فقط از طريق الكترونيكي

وزير اقتصاد با بيان اين‌كه در كميته‌اي ويژه فرآيند تقاضاي واقعي ارز ساماندهي مي‌شود، تصريح كرد: از اين به‌بعد نقل و انتقال ارز در كشور به‌صورت فيزيكي موضوعيت ندارد و اين كار بايد از طريق حساب‌هاي الكترونيكي انجام شود تا در ورود و خروج ارز كنترل‌هاي لازم صورت گيرد. مجموع اين اقدامات منجر به اين خواهد شد كه تقاضاي واقعي ارز پوشش داده شود.

 

بايد سريع‌تر وارد مي‌شديم

در ماجراي ارز و سكه وزير امور اقتصادي و دارايي گفت: قبول دارم كه ما بايد در ماجراي بازار ارز و سكه سريع‌تر وارد مي‌شديم اما فرضا بانك مركزي يا سخنگوي اقتصادي دولت دير اقدام كند آيا بايد يك سايت داراي نفع اين خبر كذب را بزند و آيا يك خبرگزاري نسبتا رسمي اين خبر را منتشر كند؟،

 

بايد فضاي كشور را درك كنيم. حسيني ادامه داد: صرافي‌ها از طريق سيستم بانكي نياز ارزي را تامين مي‌كنند زيرا بانك مركزي ذخاير ارزي مناسبي دارد بر اين اساس بر روي بازار ارز متمركز شديم و سياست عرضه ارز با عرضه فراوان براي كنترل نرخ كاذب را كنار گذاشتيم. بنابراين عرضه مديريت و دست دلالان قطع شد.