همه‌ساله در آستانه نوروز اظهارنظر دوستداران محيط‌زيست درباره نگهداري يا تحريم استفاده از ماهي قرمز در سفره هفت سين آغاز مي‌شود. در اين ميان برخي كارشناسان همچنان معتقدند بارعايت نكات ابتدايي بهداشتي مي‌توان رنگ و لعاب سفره هفت‌سين را با اين‌گونه زيبا حفظ كرد.

 

مهر -

 

به گزارش مهر، اين ماجرا از آنجا شروع شد كه حدود 7 سال پيش خبري مبني بر آلودگي بالاي ماهي قرمز در رسانه‌هاي كشور مطرح شد و درنتيجه به دليل اين‌كه همه ايرانيان با اين حيوان خانگي در ارتباط هستند، بحث بيماري‌زايي و خطرناك بودن ماهي قرمز حساسيت‌هاي بسياري را برانگيخت.  در حقيقت در اين سال‌ها متخصصان بسياري دست زدن به ماهى توسط افراد در هنگام جابه‌جايي، بويژه توسط كودكان را  باعث آسيب ديدن پوشش سطحى ماهى دانسته‌اند.

 

اين اقدام ماهى را نسبت به باكتري‌ها و انگل‌هاى آب حساس و آسيب‌پذير مى ‌كند و باعث بروز گرانولوم پوستى مى‌‌شود.  اما به اعتقاد بسياري از كارشناسان و متخصصان مسئله خطرناك بودن ماهي قرمز رد و مشخص شده كه بيماري‌زا بودن ماهي قرمز مانند ديگر موجودات زنده است و حتي در مقايسه با انسان و ديگر حيوانات به مراتب كمتر است.

 

اين افراد نداشتن تماس مستقيم دست با ماهي با استفاده از دستكش يا شست‌وشوي دست‌ها با آب و صابون پس از تماس با ماهي قرمز را راه‌حل جلوگيري از بيماري‌زا بودن نگهداري از ماهي قرمز در منازل عنوان كرده‌اند.  در اين ميان تعداد زيادي از دوستداران حيوانات و محيط‌زيست هم كه از مرگ و مير بالاي ماهيان قرمز ناراحت بودند براي حمايت از اين مخلوقات زيباي خداوند تلاش براي حذف ماهي قرمز از سفره هفت سين را آغاز كردند.

 

در اين رابطه عبدالرضا باقري، كارشناس محيط‌زيست با اشاره به اين‌كه همه ساله ميليون‌ها قطعه ماهي قرمز در ايام نوروز تنها به‌خاطر رنگ و لعاب سفره هفت سين مي‌ميرند، گفته است: بياييد با حيوانات مهربان باشيم و سال جديد را با قتل عام ماهي‌هاي قرمز و لاك‌پشت‌هاي آبي گوش قرمز آغاز نكنيم.

 

حسين عبيري گلپايگاني، فعال محيط‌زيست هم گفته است: اگر تعداد خانوار‌هاي ايراني 15 ميليون باشد و هر خانواده به‌طور متوسط 3 عدد ماهي قرمز براي سفره هفت سين خود تهيه كند در پايان نوروز چيزي حدود 45 ميليون قطعه ماهي قرمز ازبين مي‌رود. ايرانيان با اجتناب از خريدن ماهي قرمز براي سفره‌هاي هفت سين مي‌توانند از تلف شدن اين تعداد ماهي و تجارت آن جلوگيري كنند.

 

اما سپهر سليمي كه حذف ماهي قرمز در سفره هفت سين را غير ممكن مي‌داند گفته است: ماهي قرمز سه مرحله توليد، توزيع و نگهداري در خانه‌ها را پشت سر مي‌گذارد و بزرگ‌ترين دليل تلفات ماهيان عملكرد نادرست در مرحله توليد و توزيع است كه با يك نظارت اصولي از طريق ادارات شيلات و دامپزشكي مي‌توان اين فرايند تلفات را كنترل كرد.

 

مدير انجمن دوستداران حيوانات و محيط‌زيست اضافه كرده است: در صورتي كه ماهي سالم توليد شود مي‌توان اميدوار بود كه تلفات ماهيان به حداقل برسد. همچنين اگر مردم بياموزند كه در هنگام انتخاب ماهي به برخي از نكات ظاهري توجه كنند و بدانند كه ماهي سالم حداقل از لحاظ ظاهري بدون آسيب‌ديدگي، شاداب و سرحال است در اين صورت ميزان مرگ و مير ماهي در منازل به طرز شگفت انگيزي كاهش مي‌يابد.

به گفته سليمي، بسياري از ماهيان آكواريومي، به مراتب حساس‌تر از ماهي قرمز هستند ولي سال‌هاي سال در آكواريوم زنده مي‌مانند و در نهايت به مرگ طبيعي مي‌ميرند كه يكي از مهم‌ترين دلايل اين مسئله، حساسيت افراد در هنگام خريد ماهي است.  به هر حال به نظر مي‌رسد ماهيان قرمز عمدتا به علت نگهدارى در ظروف نامناسب، تغذيه نادرست و عدم توجه به عواملي مانند دما، ميزان اكسيژن، اسيديته، آمونياك و نيتريت‌ آب تلف مى ‌شوند.

 

البته غير از عوامل ياد شده، گروهي ديگري از بيماري‌هاي ماهيان قرمز توسط عوامل زنده ويروسي، باكتريايي، قارچي و انگلي به وجود مي‌آيند كه مشورت با دامپزشك مي‌تواند به عنوان راهكاري براي جلوگيري از تلف شدن اين‌گونه در كنار نگهداري آن در منزل مطرح شود.  گذشته از بحث بيماري‌زا بودن و تلفات ماهي قرمز عده‌اي از كارشناسان معتقدند اساساً گذاشتن ماهي قرمز در سفره هفت سين رسمي چيني است و نبايد مورد استفاده ايرانيان قرار گيرد.

 

به گفته عبدالرضا باقري ۸۰ سال پيش به همراه ورودچاي به ايران ماهي قرمز نيز كه سمبل عيد چيني ست به سفره‌هاي هفت سين نوروز ما وارد شد غافل از اين‌كه در عيد چيني ماهي قرمز را رها مي‌كنند تا زندگي جريان يابد ولي ما ماهي قرمز را اسير تنگ بلورين مي‌كنيم تا همزمان با رشد سبزه‌هاي سفره‌هايمان و باروري زمين هر روز او را به مرگ نزديك و نزديك‌تر كنيم.

 

اين كارشناس محيط‌زيست مي‌گويد: در هيچ كدام از مراسم سنتي نوروز ماهي قرمز جايگاهي ندارد و در ميان رسوم زرتشتي در سفره عيد، انار يا سيب سرخ به نشانه باروري و عشق درون ظرف آب رها مي‌شود تا عشق و باروري همچنان پاينده بماند.  اما سليمي گفته است: حتي به فرض صحت چنين ادعايي بسياري از آداب و رسوم ايرانيان طي سال‌هاي گذشته از فرهنگ‌هاي ديگر آمده و بسياري از رسوم ايرانيان نيز در فرهنگ‌هاي ديگر رسوخ كرده است

 

بنابراين به نظر نمي‌رسد مشكلي براي استفاده از ماهي قرمز در سفره هفت سين ايرانيان حتي اگر در سال‌هاي گذشته يك فرهنگ چيني بوده داشته باشد.  البته بسياري از كارشناسان محيط‌زيست هشدار داده‌اند كه با حذف ماهي قرمز، حيوانات ديگري جايگزين آن مي‌شود كه البته حضور لاك‌پشت‌هاي آبي و سمندر در سفره هفت سين و بازار داغ فروش نوروزي آنها شايد نشان‌دهنده صحت اين هشدار‌ها و اشتباه حساب نشده برخي از دوستداران حيوانات درباره مقابله نادرست با ماهي قرمز است.

 

به هرحال بهتر است هموطنان عزيزمان در هنگام خريد و نگهداري ماهي قرمز نكات بهداشتي را رعايت كرده و با خريد ماهيان سالم از مراكز بهداشتي هم به سفره هفت سين خود رنگ و لعاب دهند و هم از عواقبي مانند بيماري‌ها و تلفات گسترده اين‌گونه زيبا جلوگيري كنند.  همچنين از آنجايي كه اين ماهي قادر به تحمل آب كم اكسيژن است و توانايي بقا و توليد مثل در آبگيرهاي كوچك را دارد.

 

به اين ترتيب بايد گفت رقابت غذايي و مكاني ماهي قرمز با ماهيان بومي باعث كندي تغذيه و توليد مثل ماهيان بومي مي‌شود، زيرا اين ماهي، بسيار مقاوم و فرصت‌طلب است.

 

 

 

 

 

< قبلی		بعدی >