به هفته‌هاي پاياني سال كه نزديك مي‌شويم در كنار اخبار بازار نوروزي و گزارش‌هاي سالانه نهادها و سازمان‌هاي مختلف يكي ديگر از خبرهايي كه گفتنش رسم و ديدنش عادت شده است اخبار مربوط به كشف و انهدام انبار‌هاي مواد محترقه و هشدارهاي مختلف آتش نشاني و پزشكي و انتظامي است. سال‌ها است كه در پي تدابير نادرست، چهارشنبه‌سوري از حالت سنتي و ديرينه خود خارج شده و حال و هواي ديگري گرفته است.

 

 

|   رويا كاكاوند  |

 

در پي اظهارات احمدي مقدم درباره برخوردهاي چهارشنبه‌سوري عنوان شد

 

ديگر از بته‌هاي خاري كه چند دقيقه‌اي‌گر مي‌گرفتند، آن قدر كه افراد خانواده از رويش بپرند و بگويند زردي من از تو سرخي تو از من و بعد به آرامي خاموش مي‌شد تا خانواده به باقي برنامه‌هاي شاد خود برسد، خبري نيست.

 

در پي سياست‌هاي نادرستي كه چند دهه اخير درباره اين جشن بزرگ ايراني اتخاذ شد كم‌كم جاي خارها را لاستيك و بنزين و ترقه و نارنجك‌هايي گرفتند كه خاطره چهارشنبه‌سوري هر سال را به فجايعي دلخراش مي‌آميزند. هر سال هم براي جلوگيري از اين فجايع حلقه سختگيري‌ها تنگ‌تر و در پي آن هم حوادث شديدتر و بيش‌تر مي‌شود.

 

امسال نيز سردار اسماعيل احمدي مقدم، فرمانده پليس كشور چند روزي مانده به روز چهارشنبه‌سوري در هشداري جدي اعلام كرد: مخالف تخليه هيجان و جشن و سرور مردم نيستيم، اما با هرگونه پايكوبي و ايجاد كارناوال شادي برخورد مي‌شود. برخورد و گفتاري كه از نظر جامعه شناسان و صاحبنظران نه تنها كارآمد نيست كه حتي مي‌تواند موجب تهييج جوانان و نوجوانان نيز شود.

 

محمدمهدي رحمتي، جامعه‌شناس درباره اظهارات احمدي مقدم مبني بر برخورد با كاروان‌هاي شادي مي‌گويد: ناكارآمدترين ابزار و شيوه براي خورد با ناهنجاري‌ها به‌ويژه ناهنجاري‌هاي فرهنگي برخورد پليسي است.

جشن چهارشنبه‌سوري كج‌روي نيست

يك اصل اساسي در جامعه‌شناسي وجود دارد كه بايد ديد يك كج روي يا ناهنجاري از چه حوزه‌اي بر مي‌خيزد و در اين مورد به‌ويژه بايد ديد آيا اصلا با كج‌روي مواجهيم يا نه.  رحمتي مي‌افزايد: جشن چهارشنبه‌سوري نه تنها يك كج روي نيست بلكه يكي از آيين و رسوم قديمي ايراني است. به همين دليل خود مسئولان نيز با اين موضوع برخورد حذفي ندارند و تنها با جنبه‌هاي ناهنجار و منفي آن مشكل دارند.

 

البته من با اين‌كه اصلا ابزار پليسي نباشد موافق نيستم فقط مي‌گويم چندان كارآمد نيست و بعد از استفاده از شيوه‌ها و ابزار فرهنگي، آموزشي و اجتماعي بايد آخرين ابزاري باشد كه از آن استفاده مي‌كنيم.

 

چرا كه با اين روش نه تنها مشكلي حل نمي‌شود بلكه چنين اظهارنظرهايي از سوي قوه مجريه با مخاطبيني كه بيش‌ترشان نوجوانان و جوانان هستند كه آستانه تحمل پاييني دارند، اثر معكوس دارد. او با اشاره به اين‌كه اين نوع شيوه بيان، گروه منفعل را هم وارد ميدان مي‌كند گفت: اين نوع بيان افراد ناهنجار را بازنمي دارد. در واقع اين روش مانند اين است كه با انبر آتش نيمه روشن را هم بزنيم.

 

به اين ترتيب نه تنها آتش خاموش نمي‌شود بلكه شعله به جاهاي ديگر نيز كشيده خواهد شد. بنابراين بايد به‌خاطر داشته باشيم كه اين مسئله يك مسئله نظامي و انتظامي نيست بلكه مسئله‌اي فرهنگي است و برخورد فرهنگي را مي‌طلبد. مصطفي اقليما، رئيس انجمن علمي مددكاري ايران نيز در اين زمينه مي‌گويد:

 

كارناوال‌هاي شادي معمولا توسط شهرداري‌ها، نهادها و سازمان‌هاي غير دولتي راه‌اندازي مي‌شود. بنابراين تا زماني كه جرمي مشهود رخ ندهد يا شاكي خصوصي وجود نداشته باشد پليس نمي تواند وارد عمل شود. نيروي انتظامي با ماليات‌هايي كه از افراد جامعه دريافت مي‌شود اداره مي‌شود بنابراين بايد به نفع مردم و در راستاي رفاه آنها و بر اساس قانون عمل كند.

 

ناهنجاري‌هاي چهارشنبه‌سوري نتيجه دخالت‌هاي غيرقانوني است

آنچه اكنون به شكل ناهنجاري در برگزاري مراسم چهارشنبه‌سوري شاهد آن هستيم نتيجه دخالت‌هاي غيرقانوني و نابجا در برگزاري اين مراسم طي دهه‌هاي گذشته است.در حالي كه اين جشن روزي است كه مردم تمام دلخوري‌ها و ناراحتي‌هاي خود را كنار مي‌گذارند و با جمع شدن دور هم به شادي مي‌پردازند.

 

مصطفي اقليما در ادامه با اشاره به حوادث ناگواري كه در اين شب رخ مي‌دهد، مي‌گويد: در اين شب اگر كسي جرمي مرتكب شد يا آسيبي به كسي رساند پليس بايد وارد عمل شود ولي نه اين‌كه حق شادي مردم نقض شود. از سوي ديگر چنين اتفاق‌هاي ناگواري در هر كشور ديگري هم ممكن است رخ دهد و راهش برخورد پليسي نيست.

 

براي مثال در جشن‌هاي سال نوي امسال در پاريس 50 خودرو به آتش كشيده شد. پليس هم تنها كاري كه كرد دستگيري مجرمان بود چرا كه معتقد بودند در اين شب 12 ميليون نفر شادي كرده‌اند و با تخليه فشارهاي زندگي به آرامش رسيده‌اند.

ابزار استاندارد جايگزين ابزار خطرناك دست ساز شود

اگر مواد محترقه و ترقه‌هاي موجود در بازار خطرناك و آسيب رسان است. پس بايد جمع‌آوري شوند، اما نه اين‌كه ما همه‌چيز را از جوانان و نوجوانان بگيريم و هيچ جايگزيني ندهيم. دولت بايد خودش وارد كار شود و ابزار آتش بازي استاندارد و امن با قيمت ارزان بسازد و در اختيار مردم قرار دهد يا اگر نمي‌تواند، با قيمت مناسب ابزار استاندارد را وارد كند تا بچه ها در كمال امنيت به تخليه هيجان‌هاي خود بپردازند و شادي كنند.

 

اقليما ضمن بيا ن مطلب فوق مي‌افزايد: در تمام دنيا دولت‌ها ميلياردها دلار هزينه مي‌كنند براي برگزاري كارناوال‌ها تا مردم شادي كنند و به اين ترتيب فشارهاي ناشي از سختي‌هاي زندگي و ناراحتي‌هايشان كم شود، در حالي كه ما به شكل سنتي اين جشن و مراسم را داريم.  رحمتي نيز با تاكيد بر طراحي راهكارهاي فرهنگي براي به حداقل رساندن آسيب‌هاي كج روي‌هاي اين مراسم گفت:

 

با مسئله فرهنگي بايد برخورد فرهنگي شود. مسئله اي كه مي‌بينيم در بسياري مواقع مغفول مانده است. ما مي‌ دانيم بايد شادي داشته باشيم. علما، مسئولان و روساي امور نيز با شادي كردن مردم مخالف نيستند اما چون الگو و ابزار مناسب نداريم با اين كج روي‌ها مواجه مي‌شويم.

 

او اظهار مي‌دارد: اگر فرمانده پليس كشور در اين كج روي‌ها اشكال مي‌بينند حق دارند. اما بايد به‌خاطر داشته باشند راه‌حل برخورد پليسي نيست بلكه ما بايد الگوي فرهنگي مناسب و ابزار استاندارد شادي را براي مردم فراهم كنيم.

 

چرا كه هرچقدر حضور پليس را در جامعه بيش‌تر كنيم نه تنها به امنيت كمك نكرده‌ايم بلكه اين تصور را به وجود آورده‌ايم كه امنيت كم شده است در حالي كه مي‌توان از راه‌حل‌هاي فرهنگي‌تري بهره برد. به عنوان مثال چند سال پيش خود نيروي انتظامي مراكز ويژه‌اي براي شادي كردن و برگزاري مراسم چهارشنبه سوري در نقاط مختلف شهر آماده كرد، نتيجه آن شد كه بر اساس آمار خود نيروي انتظامي آسيب‌ها و مشكلات به شكل معني داري كاهش يافت.

بعدی >