موضوع دفن بهداشتي زباله‌ها به‌ويژه زباله‌هاي بيمارستاني به موضوعي كهنه تبديل شده است. زباله‌هاي بيمارستاني اكنون توسط شهرداري جمع‌آوري و در منطقه حاشيه شهر تهران(كهريزك) دفن مي‌شود اما ظاهرا تا زباله‌هاي عفوني براي دفن به اين منطقه برسند هزاران آسيب و بيماري را در اين مدت منتقل كرده و اثرات نا مطلوبي در پي خواهند داشت. هر ساله در ابتداي سال بحث زباله‌هاي بيمارستاني مطرح شده و بدون هيچ نتيجه‌اي رسيدگي به آن به سال ديگر موكول مي‌شود.

 

|مرضيه محمدي|

در صورت مجهز نشدن به سيستم امحاي زباله

به نظر مي‌رسد يكي از دلايلي كه باعث مي‌شود مسئولان مربوطه از دفن مكانيزه زباله‌هاي بيمارستاني اجتناب كنند هزينه آن است. گويا ترجيح داده مي‌شود مشكلات و بيماري‌هاي ناشي از زباله‌هاي عفوني در شهر باقي بماند اما هزينه‌اي بابت امحاي اين نوع زباله‌ها پرداخت نشود. تا امروز تنها سطل‌هاي مكانيزه جمع‌آوري زباله شهرداري است كه سرنگ‌هاي خوني، پانسمان‌هاي عفوني را در خود جاي داده است.

 

زباله‌هايي كه هر لحظه ماندن آن در سطل‌هاي زباله مي‌تواند تهديدي باشد براي آنها كه شب و روز در سطل‌ها زباله گردي مي‌كنند يا كارگراني كه زباله‌ها را جابه‌جا مي‌كنند. هرچند دستگاه‌هاي بي‌خطر ساز زباله در بيمارستان‌ها وجود دارد اما نمي‌توان به آنها براي نابودي و بي‌خطر‌سازي زباله‌هاي عفوني اطمينان كرد.

 

3كيلو زباله در ازاي هر تخت

آخرين تحقيقات انجام شده نشان مي‌دهد كه در ازاي هرتخت بيمارستاني، 3 كيلوگرم زباله توليد مي‌شود و 700 بيمارستان فعال در كشور روزانه 240 تن زباله توليد مي‌كنند. به گفته كارشناسان بهداشتي خطر زباله‌هاي بيمارستاني به دليل عفونت‌هاي موجود در آنها بيش از ساير زباله‌ها ارزيابي مي‌شود آنها معتقدند خطر عفونت و آلودگي اين نوع زباله‌ها حتي 50 سال پس از دفن هم به قوت خود باقي است. بنابراين رسيدگي به امحاي اين نوع زباله‌ها از اهميت ويژه‌اي برخوردار است.

 

پيش از اين گفته مي‌شد وجود دستگاه‌هاي اتوكلاو در بيمارستان‌ها براي دفع آلودگي اين نوع زباله‌ها كافي است در حالي كه اتوكلاو تنها براي از بين بردن عفونت اين زباله‌ها است و تاثيري بر ساير زباله‌هاي بيمارستاني ندارد. اين در حالي است تنها 55 درصد زباله‌هاي بيمارستاني عفوني است و بقيه آن زباله‌هاي ديگر را در برمي‌گيرد.

 

اولتيماتوم وزارت بهداشت به بيمارستان‌ها

اما به دنبال حركت لاك‌پشتي وزارت بهداشت براي رسيدگي به اين معضل، بالاخره امسال با خبر الزام بيمارستان‌ها به تجهيزات دستگاه‌هاي مكانيزه دفن زباله‌ها مواجه شديم. در پي اين خبر كه از سوي وزيربهداشت و درمان مطرح شد همه بيمارستان‌ها ملزم هستند تا نيمه اول سال جاري به دستگاه امحاي زباله تجهيز شوند در غير اين صورت در رتبه‌بندي ارزشيابي دچار تنزل خواهند شد

 

و يك درجه از امتياز آن مركز درماني كسر خواهد شد. اين خبر از سوي وزارت بهداشت خبري خوشحال‌كننده است. اگر مانند گذشته تاخيري در اجراي آن ايجاد نشود مي‌توان اميدوار بود كه از چندماه ديگر خبري از زباله‌هاي عفوني در سطح شهر نيست چراكه اين نوع زباله‌ها به محض توليد در خود بيمارستان‌ها مورد امحا قرار مي‌گيرند.

 

هنوز بخش عمده زباله‌هاي بيمارستاني در سراسر كشور بدون رعايت مسائل زيست‌محيطي دفن مي‌شوند و اين امر تهديد جدي براي آلودگي خاك، هوا و آب‌هاي زيرزميني است.

ايران در سيستم دفن زباله عقب است

كاظم نصرتي كارشناس محيط زيست دراين رابطه به«ملت ما» مي‌گويد: سيستم دفن زباله در كشور ما خيلي عقب‌تر از ساير كشور‌ها است چراكه هنوز از سيستم‌هاي ابتدايي براي دفن زباله‌ها استفاده مي‌شود. او ادامه داد: ما هنوز با زباله‌هايي مواجه مي‌شويم كه در سطح مناطق مختلف كشور رها مي‌شوند و هيچ متولي ندارند يكي از اين مناطق كه در حقيقت شناسنامه و تابلوي ايران به حساب مي‌آيد شمال كشور است كه هر ساله با انواع زباله‌ها در جنگل‌ها روبه‌رو مي‌شويم .

 

نصرتي معتقد است: انواع مختلف زباله‌ها خطر آلودگي آبهاي زيرزميني را با خود به همراه دارد كه البته زباله‌هاي بيمارستاني از جمله آنها است. به گفته كارشناسان علاوه بر وجود مواد عفونت زا در اين‌گونه زباله‌ها وجود انواع مواد شيميايي سمي هم مي‌تواند خطرزا باشد. مواد زايد شيميايي شامل جامدات، مايعات و گازهاي زايد است كه به وفور در بيمارستان‌ها وجود دارد، در بخش‌هاي تشخيص و آزمايشگاه‌ها ماحصل نظافت و ضدعفوني بيمارستان، وسايل و ابزار تنظيف و ضدعفوني به انضمام داروها و وسايل دور ريختني اتاق عمل بخش ديگري از اين فضولات را تشكيل مي‌دهند كه بايد اين مواد به درستي امحا شود.

 

ليلا طاهري آزاد كارشناس محيط‌زيست معتقد است: زباله‌هاي بيمارستاني از انواع مواد زائد جامد خطرناكي هستند كه براي بهداشت جامعه داراي اهميت ويژه‌اي است و شامل دو بخش سمي و غيرسمي هستند. براساس برآوردهاي انجام شده، در بيمارستان‌ها در مجموع از 630 نوع ماده شيميايي استفاده مي‌شود كه از اين تعداد حدود 300 نوع آن غيرسمي و 300 مورد آن سمي و خطرناك است. زباله‌هاي اين مراكز از زباله‌هاي ساير موسسات شهري متمايز بوده و جزو مواد زائد خطرناك طبقه‌بندي مي‌شوند.

 

او با بيان اين‌كه مطالعات نشان مي‌دهد ‪ ۷۵‬تا۸۰ ‬درصد زباله‌ها در مراكز پزشكي، زباله‌هاى شهرى يا ازنظر ساختارى مشابه زباله‌هاى شهرى هستند، مي‌گويد: فقط 20 ‬تا ۲۵ ‬درصداين زباله‌ها كه عفونت‌زا و بيمارى‌زا هستند، نياز به فرآورى دارند. اين نوع زباله‌ها از آنجا كه همراه با ديگر زباله‌ها جمع‌آورى و دفع مي‌شود خطرات بسيارى را به همراه دارد.

 

مهم‌ترين خطر زباله‌هاى بيمارستانى آلوده‌سازى محيط با عوامل پاتوژن و باكتري‌هاست و مشكلات از بين بردن اين زباله‌ها نيز در مرحله اول با پتانسيل آلوده‌سازى بيولوژيك آنها مرتبط است. شهر تهران به دليل تمركز مراكز درمانى و بهداشتى كلان كشور، روزانه حجم انبوهى از زباله‌هاى عادى و عفونى بيمارستانى را به خود مي‌بيند كه با وجود مشكلات بهداشتى اين زباله‌ها، هنوز راه‌حل موثري براى آن پيدا نشده است.

 

اين كارشناس محيط‌زيست مي‌افزايد: دفع غيربهداشتي و غيرمسئولانه اين‌گونه زائدات بيمارستان‌ها و مراكز درماني علاوه بر ايجاد مشكلات زيست‌محيطي سلامتي ساكنين شهر تهران را تهديد كرده و خطر انتشار بيماري‌هاي خطرناك را در جامعه افزايش و در نهايت هزينه‌هاي اقتصادي غيرمستقيم زيادي به جامعه تحميل مي‌كند.

 

پيش از اين موضوع شيوع بيماري‌هايي از جمله وبا كه ناشي از زباله‌هاي بيمارستاني است نظرات زيادي را به خود جلب كرده و صاحبنظران مواضع متفاوتي در رابطه با آن گرفتند.

زباله، تهديدی به سلامت انسان

نوشين مرداني استاد دانشگاه در حوزه محيط‌زيست و آب و خاك مي‌گويد: زايدات مراكز درماني و بهداشتي، كه بيش‌تر در بيمارستان‌ها، آزمايشگاه‌ها و درمانگاه‌ها توليد مي‌شوند، به علت آلوده بودن و همچنين زيان‌هاي ناشي از عدم مديريت بهداشتي، باعث ازدياد و اشاعه انواع بيماري‌هاي خطرناك و مسري شده و تهديدي جدي براي سلامت انسان و محيط زيست است.

 

امروزه براي دفع نهايي مواد زائد بهداشتي فقط از دو روش زباله‌سوزي و دفن بهداشتي استفاده مي‌شود. اين دو روش سال‌هاست كه مورد استفاده قرار گرفته است. تكنيك‌هاي تصفيه مقدماتي به دليل مشكلات زيست‌محيطي زباله سوزي و دفن در زمين اخيراً به بازار عرضه شده‌اند.

< قبلی		بعدی >