|  رويا كاكاوند  |رئيس سازمان حفاظت محيط زيست روز گذشته با نماينده ويژه دبيركل سازمان ملل در امور عراق درباره پديده گردو غبار در منطقه و مسائل مربوط به آن ديدار كرد. در اين ديدار محمد جواد محمدي‌زاده با اشاره به اين‌كه حاصل حوادث در منطقه به 50 سال پيش ميرسد افزود: بخشي از مشكل پديده گرد و غبار مربوط به جنگ عراق با ايران و كويت است و بخش ديگر آن به دليل برنامه‌هاي توسعه‌اي برخي از كشور‌ها است كه فقط به نياز‌هاي خود توجه داشتند.

 

رئيس سازمان حفاظت محيط زيست با تاكيد بر مشكلات ناشي از پديده تغييرات آب و هوا اظهار داشت: دماي اين منطقه متاثر از گرمايش جهاني 2 درجه افزايش يافته است و ميزان بارش آن حدود 60-30 ميلي متر در سال كاهش يافته است. محمدي‌زاده نخستين مشكل در منطقه را  به دليل تغييرات آب و هوا بحث خشكسالي، ‌تغييرات اكوسيستم، خشك شدن تالابها و پديده ريزگرد‌ها عنوان كرد و افزود: عمران، ‌آباداني و برنامه توسعه‌اي كه كشور‌هاي منطقه اجرا كردند و اثرات آن بر كشور‌هاي منطقه گذاشته است. احداث 130سد در شمال تركيه باعث شده است كه آب ورودي به رودخانه‌هاي سوريه، اردن، عراق كاهش يابد.

ارتباط آب با ريزگردها

او با اشاره به اين‌كه مسائل محيط زيست مربوط به كل بشريت هستند اظهار داشت: رودخانه دجله و فرات در گذشته پر آب بود كه ورودي خليج فارس عرضي رودخانه به 30 متر را پر مي‌كردند در حالي كه امروز در نقاط كم باران رودخانه به عرض 15 متر را بيش‌تر پر نمي‌كند. در واقع اگر آب وجود داشت هيچ‌وقت ريزگرد توليد نمي‌شد. محمدي‌زاده در بخش ديگر سخنان خود گفت: صدام براي مقابله با نيروهاي مسلح ايران، مسير رودخانه‌ها و تالابها را تغيير داد و با تغيير اكوسيستم فيزيك منطقه را تغيير داد. همچنين مشكلات دولت عراق بعد از جنگ در حوزه امنيت آن‌قدر زياد بوده كه هنوز  نتوانسته تاكنون به وضع قبل برگردد.

 

رئيس سازمان حفاظت محيط زيست با اشاره به خشك كردن تالاب هور العظيم اظهار داشت: اين امر باعث شده است تا يك ميليون و 800 هزار هكتار كانون بحراني توليد ريز گرد در عراق ايجاد شود. 500 هزار هكتار در اراضي جنوب شرق سوريه مواجه با پديده گرد و غبار است تقريباً در همين ميزان در كشور اردن با پديده ريز گرد روبه‌رو است. جنوب كشور تركيه نيز حدود 200 هزار هكتار اراضي توليد ريزگرد وجود دارد. معاون رئيس‌جمهوري خاطرنشان كرد:

 

به غير از توليد گرد و غبار از كانون‌هاي محلي، بيش از 5 ميليون هكتار كانون‌هاي بحراني ريزگرد در منطقه وجود دارد كه ميزان ذارت گرد و غبار در اين مناطق به 10 هزار ppm و بعضا تا 30 هزار ppm مي رسد. اين همين خاكي است كه چند سانتي‌متر آن چند قرن طول مي‌كشد ايجاد شود.   رئيس سازمان حفاظت محيط زيست با تاكيد بر اين‌كه دو سوم جغرافياي كشور ايران متاثر از پديده گرد و غبار است، اظهار داشت: كمتر از 5 در صد منشأ اين موضوع در ايران است.

 

محمدي‌زاده با اعلام اين‌كه حدود 17 كشور در اين منطقه متاثر از پديده گرد و غبار است، ‌اظهار داشت: كشور‌هاي ديگري مثل كويت، افغانستان، قطر، عمارت و غيره متاثر اين موضوع هستند. حل مسئله گرد و غبار نيازمند اداره جدي منطقه‌اي است و در درجه اول كشورهاي منطقه بايد بپذيرند منابع آبي را به صورت يكپارچه مديريت كنند. ظرفيت‌هاي هواشناسي منطقه بايد تقويت شود و كشت محصولات خردمندانه و روش‌هاي آبي بر اساس روش‌هاي نوين و برتر باشد تا مصرف آب پايين بيايد و تالابها پر از آب شوند.

طرح‌هاي تثبيت شن‌هاي روان و مديريت اراضي بايد طراحي درستي انجام شود

محمدي‌زاده با اشاره به اين‌كه ايران در بين كشور‌هاي منطقه به‌خاطر اقدامات ارزنده در تثبيت شن‌هاي روان ممتاز است افزود: جمهوري اسلامي ايران قراردادي براي تثبيت شن‌هاي روان با كشور عراق منعقد كرده است كه بر اساس اين قرارداد از يك هزار و 800 هزار هكتار كانون‌هاي بحران در عراق، ‌يك ميليون هكتار توسط ايران ظرف مدت 5 سال با تامين اعتبار يك ميليون و 200 هزار دلاري از سوي دولت عراق انجام مي‌شود. ايران كليه تجهيزات مورد نياز اجراي اين طرح از جمله مالچ‌های نفتي و غيرنفتي را تهيه كرده و آماده اجراي اين پروژه است.

 

محمدي‌زاده در بخش ديگري از سخنان خود به مشكلات اجراي اين پروژه توسط ايران اشاره كرد و گفت: عدم تامين اعتبارات مالي و امنيت كارشناسان اعزامي به كشور عراق از موانع پيشرفت اين پروژه است و از سازمان ملل و مراجع بين‌المللي خواست تا در صورت امكان منابع مالي اين پروژه را تامين نمايند تا دولت عراق علاقه‌مندي بيش‌تري به اين امر نشان دهد.   محمدي‌زاده با اعلام اين‌كه سالانه 500 هزار هكتار دركوير مركزي و حاشيه كوير ايران براي تثبيت شن‌هاي روان اقدام مي‌شود، اظهار داشت: ظرفيت‌هاي بسيار خوبي در كشور ايران براي تثبيت شن‌هاي روان در عراق وجود دارد.

 

او با اشاره به اين‌كه اروند رودخانه مشترك ايران و عراق است و كشور عراق هيچ دسترسي به خليج فارس و درياي آزاد ندارد مگر از طريق اروند رود، خاطرنشان كرد: به دليل به گل نشستن كشتي‌ها در كف اروند، مسير رودخانه اروند تغيير كرده و بايستي كشتي‌ها تخليه شود و دوباره از آنها استفاده شود.

راهبردهاي ميان مدت و كوتاه‌مدت

نماينده ويژه سازمان ملل در امور عراق در اين ديدار گفت: مشكلات زيست محيطي كشور عراق راهبرد ميان مدت و هم كوتاه‌مدت را مي‌طلبد. او با اشاره به اين‌كه عراق داراي جمعيت جوان است و بحث محيط زيست ارتباط مستقيمي با نسل جوان دارد اظهار داشت: بايد با اين مشكلات به بهترين نحوه برخورد شود.

 

نماينده ويژه سازمان ملل در امور عراق خاطرنشان كرد: با وجود همه مطالعات امكان سنجي انجام شده هنوز راه‌حل ملموسي براي حل اين مشكلات وجود ندارد. عراق بيش از همه با پديده گرد و غبار دست و پنجه نرم مي‌كند و تا زمانيكه در كشور عراق مشكل امنيت وجود داشته باشد نمي‌توانند مسائل محيط زيست را اولويت خود قرار دهند مي‌بايست قبل از همه مشكل امنيت عراق حل شود.

 

در اين ديدار محمدي‌زاده در پاسخ به سوال نماينده ويژه سازمان ملل در امور عراق درباره پيشنهاد مشخص ايران براي برون رفت از شرايط فعلي عراق گفت: ايران مي‌تواند در توانمندسازي نيروهاي عراقي از طريق آموزش و معرفي گونه‌هاي گياهي مناسب جهت كاشت در شرايط كنوني با كشور عراق همكاري كند.

 

همچنين مقدار زيادي نخل‌هاي خرما در اثر جنگ از بين رفته است كه ايران مي‌تواند گونه‌هاي خوبي در اختيار عراق  قرار دهد و اين امر در اشتغالزايي و درآمد كشور عراق نيز مفيد است. ايران با در دست داشتن اطلاعات و داده‌هاي هواشناسي مي‌تواند در چگونگي توزيع آب در بين تالابها و مديريت آن به عراق كمك نمايد تا كمترين گرد و غبار توليد شود.

 

محمدي‌زاده در پايان اين ديدار ايجاد يك ساختار اداري در عالي‌ترين سطح اجرايي براي حل پديده گرد و غبار در عراق را  پيشنهاد كرد و افزود: اين ساختار با همكاري بانك جهاني، بانك توسعه اسلامي، برنامه محيط زيست سازمان ملل، برنامه عمران سازمان ملل ايجاد شود و با برنامه‌هاي كوتاه‌مدت و ميان مدت اين مسئله را حل کرده و همه منابع براي حل اين مشكل به اين ساختار اداري اختصاص يابد.

 

< قبلی		بعدی >