رويا كاكاوند ـ  راه رفتن ميان ابرها رويا نيست. مي‌توان اين تجربه زيبا را با تمام وجود حس و تجربه كرد. لازم نيست حتي به آسمان برويد كافي است در حالي كه پاهايتان روي زمين است در ميان ابرها قدم بزنيد در حالي كه خيسي مه مانند قطرات شبنم روي پوست و لباستان مي‌نشيند. اين روياي دوري نيست مي‌توانيد همين‌جا در كشور خودمان تجربه‌اش كنيد، كافي است سري به جنگل ابر بزنيد. در 50 كيلومتري شاهرود جنگلي است به وسعت 35 هزار هكتار. يكي از دست نخورده‌ترين و بكرترين جنگل‌هاي دنيا كه ابرها به ديدنش مي‌آيند.

 

اين جنگل كه در ضلع جنوبي سلسله جبال البرز و شمال شهر شاهرود قرار گرفته در ارتفاعي است كه ابرها آنقدر پايين مي‌آيند كه جنگل و جاندارانش را دربرمي‌گيرند. اما ظاهرا بكر بودن اين جنگل دارد روزهاي پاياني خود را مي‌گذراند. ماشين‌آلات راه‌سازي كه چندين سال است در ابتداي جنگل منتظرند حالا با مجوزی که سازمان محيط‌زيست بعد از سال‌ها مخالفت، صادر كرده است تيغه‌هايشان را براي بريدن درختان و كندن زمين تيز مي‌كنند.

 

سازمان محيط‌زيست مجوز ساخت جاده جنگل ابر را صادر كرد

از حوالي سال 1384 بود كه سر و صداهاي ساخت و عبور جاده‌اي از ميان جنگل ابر شنيده شد. صحبت‌هايی كه با مخالفت‌هاي بسياري همراه بود هم از سوي كارشناسان، فعالان و دوستداران محيط زيست و هم از سوي مسئولان اين حوزه. همين مخالفت‌ها بود كه ساخت اين جاده را تا امروز به تعويق انداخته و فرصتي ايجاد كرد كه اين جنگل زيبا و بكر روزهاي بيش‌تري براي نفس كشيدن بدون معرض داشته باشد. اين مخالفت‌ها تا همين چندي پيش نيز ادامه داشت. نيمه‌هاي ارديبهشت همين امسال بود كه محمداصغر فاضل، معاون طبيعي و تنوع زيستي سازمان حفاظت محيط زيست گفت:

 

در بازديدي كه از منطقه داشتم با وجود شايعاتي مبني‌بر شروع عمليات جاده‌سازي در منطقه هيچ‌گونه نشانه‌اي مبني‌بر فعاليت پيمانكار در اين زمينه ديده نشد و از نماينده ويژه دولت كه استاندار گلستان است درخواست كرده‌ايم تا با تشكيل جلسه كميته ويژه جاده ابر اين موضوع را مورد بررسي قرار دهد. در هر صورت موضع سازمان محيط زيست درباره جنگل ابر اصرار بر مطالعات بيش‌تر، دقت و بررسي گزينه‌هاي متعدد ديگري است كه در منطقه وجود دارد و هيچ‌گونه مجوزي از سوي سازمان محيط زيست مبني‌بر احداث، تعريض يا هر گونه فعاليت عمراني در مجموعه جنگل ابر صادر نشده است.

 

اما يك ماه و نيم پس از اين سخنان معاون سازمان محيط زيست، محمدجواد محمدي‌زاده، رئيس سازمان حفاظت محيط‌زيست اعلام كرد: براي احداث جاده جنگل ابر هيچ مشكلي وجود ندارد و سازمان حفاظت محيط‌زيست بر اجراي آن نظارت كامل دارد. وي تاكيد كرد: احداث جاده جنگل ابر مصوب دولت است و نقشه احداث آن به تاييد سازمان حفاظت محيط‌زيست رسيده است. عمليات اجرايي آن آغاز و قسمتي از كنار گذر جاده ساخته شده است اما اين توقع وجود دارد كه وزارت راه و شهرسازي سرعت اجراي پروژه را بيش‌تر كند تا امكان ارتباط دو بخش به وسيله يك جاده روستايي و درجه يك فراهم شود.

 

وي اظهار كرد: قبل از اين وزارت راه و شهرسازي پيشنهادي را درباره احداث جاده جنگل ابر ارايه كرده بود كه مورد توافق سازمان‌هاي حفاظت محيط‌زيست و جنگل‌ها نبود اما دولت با تصويب مصوبه‌اي به استاندار گلستان نمايندگي داد تا با كمك سازمان‌ها و دستگاه‌هاي مرتبط نقايص و مشكلات را برطرف كند كه منجر به تهيه نقشه‌اي شد كه مورد توافق همه بود. در اين نقشه جديد تمام ملاحظات سازمان‌هاي حفاظت محيط زيست و جنگل‌ها لحاظ شد و با ابلاغ آن به وزارت راه و شهرسازي عمليات اجرايي آن آغاز شد.

زمين‌خواران پيروز شدند

جاده ابر در حالي ساخته مي‌شود كه هيچ ضرورتي ندارد و چندين جاده دسترسي ديگر مانند جاده آزاد شهر در اين منطقه وجود دارد كه سمنان، دامغان و شاهرود را به استان گلستان متصل مي‌كند. كاظم نصرتي نصرآبادي، كارشناس ارشد جنگلداري ضمن بيان اين مطلب درباره علت واقعي ساخت اين جاده در دل جنگل مي‌گويد: در واقع اين جاده صرفا زير فشار دلالان زمين و بورس بازان براي ويلا‌سازي و... ساخته مي‌شود.

 

بهروز دهزاد، اكولوژيست نيز ضمن تاييد اين مطلب مي‌گويد: متاسفانه عامل اصلي ايجاد اين جاده دلال‌هايي زمين هستند كه مي‌خواهند با احداث جاده قيمت زمين‌هايي را كه ارزان خريده‌اند بالا ببرند و بعد با تكه تكه كردن زمين‌ها و ساختمان‌سازي و ويلاسازي جنگل را بفروشند و سود ببرند، به هر حال هر جا پول باشد قدرت هم هست.

 

جنگل ابر پس از عبور جاده

جنگل ابر، جنگلي بكر است كه از دوره سوم زمين‌شناسي بر جاي مانده و داراي درختان سرخدار است كه قدمتي 4هزار ساله دارند. در اين جنگل 500 هكتار درخت سرخدار به چشم مي‌خورد كه به لحاظ وسعت، مشابه چنداني در جهان ندارد. از اين درختان اسانسي به نام«تاكسول» به دست مي‌آيد كه در درمان انواع سرطان‌ها كاربرد دارد. گونه‌هاي درختي بلوط در اشكوب فوقاني، گونه‌هاي ممرز در حاشيه دره‌ها، درختان توسكا، وليك و ازگيل وحشي نيز در زير اشكوب‌ها قرار دارند كه احداث جاده ابر، جان همه اين درختان را نشانه رفته است.

 

از سوي ديگر اكوتن اين ناحيه داراي اهميت است؛ يعني مرز ميان‌بند بين دو اكوسيستم منطقه نيمه‌بياباني و جنگلي است. به‌طوري كه مي‌توان در جنگل‌هاي اين ناحيه درختان سوزني‌برگ را در كنار درختان پهن‌برگ ديد كه اين امر در گونه‌هاي جانوري هم تاثيرگذار بوده است. همچنين جغرافياي خاص منطقه كه دو منطقه كم ارتفاع و بلند را در كنار هم قرار داده است داراي اهميت است؛ چرا كه همان‌گونه كه شاهديم موجب تشكيل اقيانوس ابر در اين منطقه مي‌شود كه پديده كم نظيري در دنيا محسوب مي‌شود.

 

افزون بر زيبايي طبيعي و اقيانوس ابرهاي در دسترس، مشخصات كم‌نظيري مانند وجود گونه‌هاي متفاوت گياهان چوبي به همراه گونه‌هاي گياهي بسيار نادري مانند راش، بلوط، توسكا، نارون، گيلاس وحشي، بارانك، سرخدار، نمدار و مانند آنها اين قابليت را پديد آورده كه اين اراضي همچون موزه‌اي زنده براي جذب گردشگران داخلي و خارجي مورد استفاده قرار بگيرد.

 

وجود ۸۵ نوع گونه گياهان چوبي به همراه گونه‌هاي گياهي نادر مانند نارون، بارانك، سرخدار و مانند آنها جنگل ابر را به موزه‌اي طبيعي تبديل كرده است. آب و هواي خاص اين جنگل، درختان متفاوتي را در خود پرورش داده كه برخي از اين درخت‌ها با شكل خاص خود روي زمين خزيده‌اند و منظره زيبايي پديد آورده‌اند. جنگل ابر يكي از بانك‌هاي گياهان دارويي سرشار در كشور شناسايي شده است.

 

راهسازي و ايجاد جاده‌هاي دسترسي نيز يكي از اركان توسعه است و چون مي‌تواند رفاه را به همراه بياورد معمولا امري مثبت تلقي مي‌شود مگر مواردي كه اثرات منفي آن بيش‌تر از اثرات مثبتش باشد. درباره جنگل ابر نيز به گفته كارشناسان، فعالان و مسئولان محيط‌زيست اثرات منفي ايجاد اين جاده در جنگلي مانند جنگل ابر بيش‌تر از نكات مثبتي است كه به همراه دارد. كاظم نصرتي نصرآبادي، كارشناس ارشد جنگلداري در اين زمينه مي‌گويد: جنگل ابر منطقه‌اي بكر و دست نخورده است كه جزو ذخيره گاه‌هاي زيست كره محسوب مي‌شود.

 

ساخت جاده در چنين جنگلي اكوسيستم منطقه را به هم زده و موجب تخريب زيستگاه مي‌شود.  وي ادامه مي‌دهد: ايجاد هر جاده‌اي در يك اكوسيستم تعادل منطقه را به هم مي‌زند. مناطق طبيعي خود داراي تعادلي هستند و مجموعه اكوسيستم‌هاي منطقه همپوشاني دارند، يعني مشكلات و نواقص يكديگر را رفع كرده و تعادل نهايي را برقرار مي‌كنند اما گذر يك جاده از دل اين منطقه ارتباط دو طرف جاده را قطع كرده و تعادل اكوسيستم را به هم مي‌ريزد و در نتيجه فشار زيادي را به منطقه وارد مي‌كند.

 

بهروز دهزاد، اكولوژيست نيز در اين زمينه مي‌گويد: گذر جاده از جنگل ابر يعني نابودي كامل زيستگاه. ايجاد جاده در دل اين زيستگاه باعث آمد و شد وسايل نقليه مي‌شود و در نتيجه سر و صداي ايجاد شده موجب وحشت جانواران مي‌شود. از سوي ديگر زيبايي منطقه موجب مي‌شود كه دسترسي به جنگل بيش‌تر شده و افراد بيش‌تري به اين جنگل كشيده شوند و اتومبيل‌ها در كنار جاده بايستند كه اين خود آلودگي‌هاي زيست محيطي بيش‌تري را به ارمغان مي‌آورد.

 

وي ادامه مي‌دهد: از سوي ديگر اين راهي مي‌شود براي اين‌كه درختان بيش‌تري در جنگل قطع شوند، علاوه بر اين‌كه ايجاد جاده تسلسل و به هم پيوستگي اكوسيستم را از بين برده و موجب مي‌شود رابطه جانوران با محيط‌هاي تغذيه و استراحت و جفت يابي شان قطع شود و در نتيجه ادامه حيات طبيعي آنها به مشكلات جدي مواجه شود.

 

< قبلی		بعدی >