حميد صالحي* :باراك اوباما نخستين راهبرد دفاعي امريكا را پس از ماه‌ها كشمكش درباره كاهش بودجه نظامي به‌طور رسمي با حضور وزير دفاع اين كشور اعلام كرد. راهبرد دفاعي امريكا بر ارتش كوچك و چابك و انعطاف‌پذير تاكيد دارد تا بتواند توان رهبري امريكا را براي قرن 21 حفظ كند. اين سند راهبردي از اهداف پيشين دفاعي امريكا كه براي دو جنگ همزمان، تعريف شده بود، فاصله گرفته است.

 

 

اين خط‌مشي از ارتش امريكا مي‌خواهد كه موازنه قوا را به سمت اقيانوس آرام و خاورميانه سوق دهد و همزمان آمادگي خود براي مقابله با تروريسم را حفظ كند.طي چهار دهه گذشته راهبرد نظامي امريكا بر اقدام همزمان در دو جبهه جنگ متعارف بود.

 

اين راهبرد هزينه بسيار زيادي بر دولت امريكا تحميل مي‌كرد. اصلي‌ترين مسئله‌ براي راهبرد دفاعي جديد امريكا چگونگي حفظ توان و قدرت نظامي اين كشور و كاهش بودجه نظامي است. مهم‌ترين تغييري كه در راهبرد دفاعي امريكا در حال انجام است، تغيير در راهبرد جنگ همزمان در دو منطقه است.

 

خط مشي اين سند‌ بر اين اساس استوار است كه ايالات متحده بايد توانايي خود را براي پيروزي در يك جنگ حفظ كند و همزمان اين ظرفيت را داشته باشد تا مانع رسيدن دشمن به اهداف خود در يك منازعه دوم شود. هوارد مك كوئن رئيس كميته نيروهاي مسلح مجلس نمايندگان اين راهبرد را «عقب‌نشيني از جهان در قالب راهبردي جديد عنوان كرد.»

 

جمهوري‌خواهان آن را راهبردي از موضع چپ‌هاي امريكايي مي‌دانند. امريكا سياست كوچك‌سازي نيروهاي مسلح خود را در راستاي سياست كاهش كسري بودجه كه بايد تا 2015 به تعادل برسد، شروع كرده است. اوباما در ماه آگوست 2011 با كنگره به توافق رسيد كه 489 ميليارد دلار در طول يك دهه آينده از هزينه‌هاي وزارت دفاع بكاهد.

 

كاهش بودجه پنتاگون جدا از تاثيراتي كه بر راهبرد نظامي امريكا در جهان دارد، موجب كاهش توان صنايع نظامي در ايجاد شغل در جامعه شده و صندوق‌هاي بازنشستگي را در انجام و ظايف خود در ارايه خدمات به بازنشستگان  با مشكل روبه‌رو خواهد كرد. چيزي كه دولت اوباما به‌شدت به آن نياز دارد و درصدد است

 

كه در سال انتخابات، از ميزان بيكاري در جامعه بكاهد.دولت اوباما سعي مي‌كند كاهش بودجه نيروهاي مسلح اين كشور را با تمركز بر حوزه‌هاي جغرافيايي حياتي مثل منطقه آسيا-اقيانوس آرام و مديترانه از يك سو و تاكيد بر جنگ‌افزارهاي پيشرفته در نيروي دريايي و نيروي هوايي از سوي ديگر انجام دهد.

 

در سند راهبرد دفاعي جديد امريكا ضمن تاكيد بر مبارزه با تروريسم در جهان بر تهديدات دو كشور چين و ايران تمركز شده است. منطقه اروپا در حوزه جغرافيايي و نيروي زميني در حوزه نيروهاي نظامي اهميت قبلي خود را نزد سياستمداران و استراتژيست‌هاي امريكايي از دست داده‌اند.

 

با وجود اين، اروپا و سازمان پيمان آتلانتيك شمالي (ناتو) در سند راهبرد دفاعي امريكا جايگاه محوري خود را حفظ كرده است، از نظر استراتژيست‌هاي امريكايي ايران تهديدي جدي در منطقه خليج فارس و چين تهديد اصلي در منطقه پاسفيك است.

 

حفظ ثبات در خاورميانه و رويكرد متناسب با تحولات كشورهاي عربي از محورهاي راهبرد دفاعي جديد امريكا است. همچنين در اين سند قيد شده است كه امريكا همچنان براي توقف برنامه هسته‌اي ايران و فعاليت‌هاي هسته‌اي كره شمالي تلاش خواهد كرد. اين سند با طرح ادعاهاي بي‌اساس و نخ‌نما شده عليه جمهوري اسلامي ايران مبني بر تلاش براي ساخت بمب اتمي، اعلام مي‌كند:

 

سياست امريكا بر امنيت خليج فارس و همكاري مناسب با شوراي همكاري خليج فارس (شامل شش كشور عربي) براي بازداشتن ايران از توسعه ظرفيت ساخت سلاح هسته‌اي ـ كه همواره از سوي ايران رد شده است و مقابله با سياست‌هاي اين كشور تاكيد دارد. نگراني اصلي سياستمداران امريكايي، چين است كه از كره شمالي نيز حمايت مي‌كند.

 

بحث اساسي اين است كه چگونه مي‌توان توان بازدارندگي امريكا را در برابر چين كه هر روز بر قدرت آن افزوده مي‌شود حفظ كرد؟ رابرت گيتس، وزير دفاع سابق امريكا تعادل در منطقه پاسفيك را بر امكان انجام حملات گسترده عليه چين از سواحل امريكا و مناطق دور دست استورا مي‌دانست و بر اين باور بود كه در اين حالت امريكا مي‌تواند آمادگي بيش‌تري براي پاسخ به تهديداتي داشته باشد كه منافع حياتي امريكا را در منطقه و جهان تهديد مي‌كنند.

 

از نظر راهبرد دفاعي جديد امريكا اهداف بازدارندگي را مي‌تواند با يك نيروي هسته‌اي كوچك‌تر هم به دست آورد. اين به معني موشك‌هاي قاره‌پيماي كمتر، پايگاه‌هاي موشكي كمتر، ناوهاي هواپيمابر هسته‌اي كوچك‌تر و زيردريايي‌هاي كمتر در ساير مناطق جهان است. تمركز بر بمب‌افكن‌هاي بدون‌سرنشين دورپرواز مي‌تواند هزينه‌هاي نظامي امريكا را كمتر و توان بازدارندگي آن را در برابر چين حفظ كند.

 

در همين حال اين راهبرد به امريكا اجازه مي‌دهد تا از بودجه نظامي خود در راستاي نوسازي كلاهك‌هاي هسته‌اي خود كه در جنوب شهر كانزاس است، استفاده كند. در سندي كه روز پنجشنبه علني شد، تنها به اهداف كلي امريكا اشاره شده و جزئياتي درباره ميزان كاهش نيروهاي امريكايي و ميزان دقيق بودجه بخش‌هاي نظامي منتشر نشده است.

 

با اين حال مقام‌هاي امريكايي پيش از اين گفته‌‌‌اند كه از شمار نيروهاي ارتش و تفنگداران امريكايي در طول ۱۰ سال آينده به ميزان ۱۰ تا ۱۵ درصد كاسته خواهد شد. بر اساس برخي گزارش‌ها نيروي تفنگداران دريايي اين كشور از 202000 نيرو به 186600 نفر كاهش خواهد يافت. اين كاهش در نيروهاي ستاره‌دار (فرماندهان) نيز خواهد بود. ارتش در پي كاهش تعداد فرماندهان و درياسالاران سه ستاره به فرماندهان دو ستاره است. اين كاهش در كادر ستادي پنتاگون نيز انجام مي‌شود. راهبرد دفاعي اوباما به‌شدت با انتقاد روبه‌رو شده است.

 

آرنولد پانارو، مشاور وزرات دفاع امريكا گفت: «دولت اوباما با اين سياست به دنبال تبديل كردن پنتاگون به يك شركت انتفاعي است كه گاهي اوقات يك تروريست هم مي‌كشد.» موضوع كاهش بودجه نظامي صداي نيروهاي بازنشسته ارتش و خانواده‌هاي آنها را درآورده است. آنها بر اين باورند كه سختي‌هاي زيادي را متحمل شده‌اند و اكنون كه بايد از مزاياي بازنشستگي برخوردار شوند، كاهش بودجه نظامي بر آن تاثير منفي گذاشته است.

 

در اين سند بر سرمايه‌گذاري در حوزه امنيت سايبري، گسترش سيستم‌هاي عامل مبتني بر هوش و دفاع موشكي و شكست دادن حملات الكترونيكي كشورها و گروه‌هاي تروريستي تاكيد شده است. از نظر نويسندگان راهبرد دفاعي، افزايش توان پيش‌بيني آينده مي‌تواند به حفظ قدرت نظامي امريكا در جهان و كاهش بودجه نظامي آن در شرايط كنوني منجر شود.

*عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي

< قبلی		بعدی >