وقوع ناآرامي‌هاي گسترده در سنگال و زدو خورد ميان منتقدان و ماموران حكومتي در داكار پايتخت اين كشور، گمانه‌هايي را مطرح كرد كه دامنه انقلاب‌هاي عربي به اين كشور اسلامي، غرب آفريقا رسيده است. اين اعتراضات در پي آن شعله ور شد كه عبدالله واد رئيس‌جمهور 85 ساله سنگال براي سومين بار قصد كانديداتوري در انتخابات رياست‌جمهوري كرد. اين در حالي است كه قانون اساسي چنين اجازه را به آقاي رئيس‌جمهور نمي‌دهد.

 

 

| سميه دژ|

 

تحلیل نا  آرامی های سنگال در گفتگوی « ملت ما »  با جعفر قنادباشی

 

 

در هر صورت اين اقدام خشم بسياري از مردم سنگال را بر انگيخت و آنها به نماد ميدان التحرير قاهره در ميدان اوبه ليسك داكار تجمع كردند. «ملت ما» در گفت‌وگو با جعفر قناد باشي، كارشناس مسائل آفريقا آخرين تحولات سنگال و بافت سياسي _ اجتماعي اين كشور را مورد تحليل و واكاوي قرار داده است.

 

با اعلام خبر نامزدي عبدالله واد براي دور بعدي رياست‌جمهوري سنگال موجي از نا آرامي اين كشور را فرا گرفته است. ريشه اين نا آرامي‌ها از كجا است وآيا درگيري‌هايي به اين شكل در اين كشور سابقه داشته است؟

چند سالي است كه اعتراضاتي به شيوه حكومت و زمامداري در سنگال صورت گرفته است. اين اعتراضات به فساد در بدنه حكومت و سوءاستفاده از روابط خانوادگي و قبيله‌اي است و با نارضايتي‌هاي حزبي همراه شده ودر حال حاضر چهره بيروني آن نمايان شده است. همچين حدودا يك سال پيش افزايش قيمت غذايي و انرژي در جهان سوم موجب افزايش ناآرامي در داكار شد و موج گسترده‌اي از تظاهرات را در سنگال به راه انداخت.

عبدالله واد در دوره اول رياست‌جمهوريش موفق ظاهر شد و از محبوبيت لازم برخوردار بود. اما تغييرات به وجود آمده در قانون اساسي سنگال به اين ناآرامي‌ها دامن زد. قانون اساسي سنگال بر اساس قانون اساسي فرانسه نوشته شده است كه در آن رئيس‌جمهور 7سال مي‌تواند فعاليت كند. اما به محض تغيير در قانون اساسي فرانسه، قانون اساسي سنگال نيز تغيير كردو دوره رياست‌جمهوري سنگال به 5 سال كاهش پيدا كرد. عبدالله واد معتقد است كه بايد آغاز رياست جموريش از زمان تغيير در قانون اساسي محسوب شودو اين امر موجب خشم سنگالي‌ها شده است.

 

ساختار سياسي و بافت اجتماعي سنگال چگونه است؟

ساختار سنگال قومي نژادي است. به‌طور كلي سه قوم ساختار سياسي سنگال را تعيين مي‌كنند و دولت نمي‌تواند بدون در نظرگرفتن اين سه قوم، سياست‌هاي اصلي خود را به اجرا در آورد. اكثر مردم از قوم ولوف هستند و فولاني و پولار از ديگر اقوام سنگال هستند. قبايل وولوف و فولاني از قبايل بزرگي هستند كه شمال آفريقا و حتي شمال نيجريه را در بر مي‌گيرند. رئيس جمهور سابق سنگال كه پيش از عبدالله واد توانست به‌مدت 19سال بر مسند قدرت باقي بماند با استفاده از قوميت گرايي بقاي خود را براي مدتي طولاني حفظ كرد.

 

پدرش از يكي از اقوام و مادرش از قومي ديگر بود و همچنين همسر خود را از قوم سوم انتخاب كرد. همه قبايل خود را در دولت شريك ميدانستند و وي از اين طريق توانست حمايت سه قوم سنگال را به‌طور همزمان داشته باشد. از لحاظ نژادي نيز سنگال به دو دسته سفيدپوست در شمال و سياه پوست در جنوب سنگال تقسيم مي‌شود.

انقلاب‌هاي اخير خاورميانه منجر به بركناري حكومت‌هاي ديكتاتوري و روي كار آمدن نظام‌هاي اسلامي در منطقه شد. حال با توجه به اين‌كه 92 درصد مردم سنگال مسلمان هستند، آيا مي‌توان اين نارآمي‌ها را به رسيدن موج بيداري اسلامي به اين كشور تعبير كرد؟

محافل مذهبي بسياري در سنگال وجود دارند كه با تاثير از بيداري اسلامي، علاقه‌مند به تحرك در عرصه سياسي هستند. دانشكده‌ها و برخي از گروه‌هاي مختلف كه به شيعه نزديكترند، به اسلام سياسي نيز نزديكترند.سنگال بخشي از تمدن اسلامي است كه مدت‌ها دچار انحطاط شده و دوباره در حال احياست. مدت20 سال است نويسندگان غربي مي نويسند كه در تمدن اسلامي بيداري صورت خواهد گرفت و سنگال بخشي از اين تمدن اسلامي است.

 

تمدن اسلامي از مرزها فراتر رفته است و بدنه بزرگ آن از سمتي به اندونزي و از سمت ديگر به سنگال ميرسد، ولي اين‌كه پرچم اسلام بالا رفته باشد و معترضان در پي آن ‌الله اكبر گويان به سمت بيداري اسلامي پيش روند، بايد بگويم كه اينچنين نيست. به عنوان مثال در مصر حزب آزادي مصر با شعار «راه‌حل اسلام است» در حال ادامه مسير هستند ولي در سنگال به اين شكل نيست.

 

در جنوب سنگال سياه پوستان در حال شورش و ايجاد ناامني هستند، آيا اين شورش‌ها به دنبال نارضايتي مردم از دستگاه حكومتي است يا مسير جداگانه ديگري را دنبال مي‌كند؟

بطن جامعه سنگال به صورت قبيله ايست كه اكثرا از تيره سياه پوستانند. با اين حال سياه پوستان جنوب سنگال كه شورش‌هاي كازامانس را رهبري مي‌كنند، كاملا متفاوت هستند. آنها گروه‌هاي جدايي طلبي هستند مانند گروه باسك در ايتاليا. آنها خواستار جدايي از بدنه حكومت هستند و با انفجار بمب و ايجاد ناآرامي، موجب تضعيف دولت مي‌شوند.

 

شورش كازامانس، شورشي مرزي و جدايي طلبانه است كه قدرت‌هاي منطقه‌اي و خارجي از آن استفاده مي‌كنند. اروپا در كشورهايي مثل سنگال، موريتاني و كشورهاي غرب آفريقا اسلام را اين‌گونه ترسيم كرده است كه كشورهاي اسلامي برده داري مي‌كرده و از سياه پوستان به عنوان برده استفاده مي‌كرده‌اند، در حالي كه كشور سنگال خود دروازه برده داري بوده است.

 

جزيره‌اي در سنگال است كه سياه پوستان امريكا، امريكاي لاتين، كوبا و امريكاي مركزي را در آن به معرض فروش مي گذاشتند. در واقع در ميان سياه پوستان سنگال نوعي اسلام گريزي به وجود آمده است. در ضمن اين‌كه خودشان مسلمانند اما تصور آنها از اسلام عربي كه درتحولات شمال آفريقا اتفاق افتاده است اسلام برده‌داري است.

 

سياه‌پوستان جنوب سنگال از كدام قبيله هستند؟ آيا اين اختلافات نژادي موجب ايجاد تنش شده است؟

بانتو تمام سياهان غرب آفريقا را در بر مي‌گيرد. مركز تولد بانتو در جنوب غرب آفريقاست كه با سياه‌پوستان سوداني كه از نژاد حاميتيك هستند متفاوتند. اينها دو نژاد متفاوتند، يكي از سياهان بانتويي كه از جنوب مانند كشورهايي مثل نيجريه، وغنا آمده‌اند. از نژادهاي وسيع حاميتيك، بانتو تشكيل شده است و در شمال سنگال مردم سفيدپوستند.

سنگال درست مثل سودان مرز بين سفيدپوستان و سياه‌پوستان است و از لحاظ مذهبي مرز بين مسحيت و اسلام است. حائل بودن بين جهان مسيحيت و جهان اسلام تنش‌هايي را در اين كشور ايجاد مي‌كند. بنابر اين تنش‌هاي مذهبي و نژادي موجب تنش در اين كشور شده است.

 

آيا ساختار سنگال قبيله ايست؟

ساختار سنگال قبيله‌اي نيست، بلكه ساختار مدرني است. يكي از دموكراسي‌هاي مهم آفريقا سنگال است. رئيس‌جمهور پيش از عبدالله واد پايه گذار سوسياليزم سنگالي و آفريقايي بود. در تقسيم بندي‌هاي جهاني از آن به عنوان كشور داراي دموكراسي و مدرن ياد مي‌شود. اما پشت اين دموكراسي قوميت تاثيرگذار است.

 

تاكنون شاهد هيچ كودتايي در سنگال نبوده‌ايم. چگونه اين قوميت‌گرايي موجب بروز كودتا نشده است؟

كودتا در زمان جنگ سرد دست به دست شدن كشورها در دست قدرتمندان بود. پس از تمام شدن جنگ سرد رقابت ميان فرانسه و امريكا بود، كودتا درآفريقا به گونه ايست كه نظاميان وابسته به قدرت‌هاي خارجي هستند و چراغ سبزي را از قدرت‌هاي خارجي دريافت مي‌كنند. در سنگال جابه‌جايي قدرت صورت نگرفته است و انحصارا تحت سلطه فرانسه بوده است.

 

 

آيا تا پيش از اين انتخابات سنگال آزادانه برگزار مي‌شده است وبا توجه به بحران كنوني در اين مورد انتخابات آتي در شرايط و فضايي سالم برگزار مي‌شود؟

پيش از اين انتخابات در شرايط سالمي برگزار مي‌شد و گفته مي‌شود سالم‌ترين انتخابات تاكنون در سنگال بوده است ولي در حال حاضر رقباي عبدالله واد از اين نگرانند كه وي براي ابقا در سمت رياست‌جمهوري در آن خللي ايجاد كند يا اين‌كه اسلام‌گرايان در روند آن تغيير ايجاد كنند. چرا كه سنگال از پتانسيل لازم براي تبديل به يك حكومت اسلامي برخوردار است و اين مي‌تواند اسلام‌گرايان را به جنبش و تكاپو وادارد.پيش‌بيني مي‌كنم كه ظرف 20 سال آينده حكومت اسلامي به معناي واقعي در سنگال تشكيل شود.

 

 

به‌نظر شما اين ناآرامي‌ها تاكجا پيش خواهد رفت و در كوتاه‌مدت و دراز مدت چه نتيجه‌اي را در بر خواهد داشت؟

مشكلات سياسي و قومي و قبيله‌اي در اين ناآرامي‌ها نهفته است و مشكلات اقتصادي ناشي از فساد دولتي نيز مزيد بر علت شده است. وقتي مشكلات اقتصادي بستر ناآرامي‌ها باشد، هيچ‌كدام از كشورهاي دنيا نمي‌توانند به يك‌باره مشكلات را حل كرده و شرايط را آرام كنند. مردم دولت را عامل مشكلات اقتصادي مي دانند. دولت سنگال از پتانسيل لازم براي حل مشكلات اقتصادي برخوردار نيست، بنابراين انتظار مي رود كه ناآرامي‌ها در مقياس گسترده‌تري ادامه يابد.

< قبلی		بعدی >