درگيري‌هاي ارتش آزاد سوريه و نيروهاي امنيتي اين كشور ديروز در چند كیلومتري مركز قدرت بشار اسد به اوج رسيد.ناآرامي‌هاي ده ماهه سوريه كه با اعتراض مسالمت‌آميز مردم سوريه آغاز شد با خشونت نيروهاي امنيتي اين كشور و تن ندادن اسد به اصلاحات اساسي و زودهنگام، رفته‌رفته رنگ و بوي خون بيش‌تري به سوريه مي‌دهد و احتمال وقوع جنگ داخلي را قوت مي‌بخشد. معترضان كه راهكار مسالمت‌آميزشان راه به جايي نبرده است، اكنون رويكرد خشونت را روي ميز خود بررسي مي‌كنند.

 

 

در پي نزاعي خونين در سقبا صورت گرفت

 

خشونتي كه كشتار‌ها را افزايش مي‌دهد و قطار بحران سوريه را به مقصد نامعلوم هدايت مي‌كند.در همين راستا ديروز (دوشنبه)، منابع خبري سوريه گزارش كردند كه واحدهاي ارتش اين كشور توانسته‌اند شهرك سقبا، واقع در حومه دمشق، پايتخت را، از مخالفان مسلح حكومت پاكسازي كنند و بر اين منطقه مسلط شوند. تسلطي كه در نتيجه درگيري ارتش آزاد سوريه و نيروهاي امنيتي حاصل شد و به كشته شدن ده‌ها تن انجاميد.

 

سقبا در حاشيه شرقي دمشق واقع است و روز يكشنبه گزارش شد كه صدها تن از نفرات ارتش سوريه با پشتيباني واحدهاي زرهي براي بازپس گرفتن اين شهر از مخالفان مسلح وارد اين شهرك شده‌اند. به گفته فعالان سياسي سوري، واحدهاي زرهي ارتش بخش‌هايي از اين شهرك را زير آتش سنگين گرفته‌اند و در جريان گلوله‌باران مناطق شهري، ده‌ها نفر كشته شده‌اند.

 

اين شهرك طي روزهاي اخير از محل‌هاي تمركز نفرات «ارتش آزاد سوريه» بود كه عمدتا از نظامياني تشكيل شده كه به علت مخالفت با نحوه برخورد حكومت با معترضان، ترك خدمت كرده و هدف خود را حمايت از اعتراضات مردم اعلام داشته‌اند. شهرك سقبا از نزديك‌ترين نقاط به پايتخت بود كه نفرات ارتش آزاد سوريه بر آن مسلط شده بودند و بعيد به نظر مي‌رسيد كه حكومت سوريه چنين تهديدي را در نزديكي پايتخت تحمل كند.

 

شاهدان عيني در سقبا گفته‌اند كه در اثر حملات ارتش به نقاط مختلف اين شهرك، شماري از ساختمان‌ها آتش گرفته است و صداي انفجار به گوش مي‌رسيده است. به گفته آنان، به نظر مي‌رسد كه نفرات ارتش آزاد سوريه، كه به اسلحه سبك مسلح هستند، در برابر حملات سنگين نيروهاي ارتشي مقاومت چنداني از خود نشان نداده و پراكنده شده‌اند. گفته شده است كه اين افراد به احتمال زياد منطقه را ترك نكرده‌اند و با درآميختن با ساكنان محلي، همچنان در انتظار سازماندهي مجدد،

 

در منطقه حضور دارند يا براي شركت در عمليات عليه حكومت، به نقاط ديگر سوريه خواهند رفت. سقبا شاهد برگزاري اعتراضات گسترده عليه حكومت بشار اسد بوده است. اگرچه گزارش‌هاي رسيده حاكي از موفقيت ارتش سوريه در باز پس‌گيري بخش عمده‌اي از مناطق تحت تسلط مخالفان مسلح در اين منطقه است، اما بروز درگيري مسلحانه در نقطه‌اي نزديك به پايتخت مي‌تواند نشانه نگران‌كننده‌اي از گسترش ناآرامي در سوريه و افزايش خطر بروز يك جنگ داخلي تمام عيار در اين كشور باشد.

 

تظاهرات اعتراضي گسترده در سوريه حدود ده ماه پيش و با درخواست از بشار اسد، رئيس‌جمهوري، براي اصلاحات سياسي و مبارزه با فساد حكومتي آغاز شد اما واكنش خشونت‌آميز ارتش اين كشور را در پي آورد. طي اين مدت، خواست معترضان به كناره‌گيري بشار اسد و سقوط رژيم در اين كشور تغيير يافته و در حالي كه منابع بين‌المللي از كشته شدن بيش از پنج هزار تن در اين مدت خبر داده‌اند، اعتراضات مسالمت‌آميز به تدريج با خشونت متقابل همراه شده است.

 

 

احتمال گسترش خشونت‌ها

در ماه‌هاي اخير، مناطق مختلفي از سوريه به مراكز تجمع نيروهاي مسلح مخالف حكومت تبديل شده و به همين دليل هم هدف تهاجم سنگين ارتش قرار گرفته كه تلفات سنگيني را در ميان غيرنظاميان برجاي گذاشته است. اگرچه نفرات «ارتش آزاد سوريه» معمولا در برابر حملات واحدهاي ارتش، پراكنده مي‌شوند، اما به نظر مي‌رسد كه به‌زودي محور مقاومت مسلحانه ديگري را در همين نقاط يا نقاط ديگر شكل دهند.

 

به گفته ناظران، با افزايش خشونت‌ها و ادامه اعتراضات، همراه با انتقاد تعداد بيش‌تري از كشورهاي جهان از برخورد حكومت بشار اسد با معترضان، بر تعداد نظامياني كه ترك خدمت مي‌كنند و دامنه عمليات «ارتش آزاد» نيز افزوده مي‌شود.ارتش آزاد سوريه در مواردي از حمله به واحدهاي نظامي و امنيتي و تلفات ماموران حكومتي خبر داده است.

 

طي دو روز گذشته، تلويزيون دولتي سوريه تصاويري از تشييع جنازه بيش از پنجاه نظامي و مامور امنيتي اين كشور را پخش كرد كه، به گفته منابع حكومتي، در برخورد با مخالفان مسلح «به شهادت» رسيده بودند. با پيوستن نظاميان به مخالفان افزايش شمار نظامياني كه صفوف ارتش را ترك مي‌كنند احتمال گسترش درگيري نظامي افزايش يافته است.

 

منابع خبري دولتي همچنين مخالفان مسلح را به بمب‌گذاري و حمله به غيرنظاميان متهم كرده و تصاويري از كساني را نشان داده‌اند كه به گفته آنها، در اين بمب‌گذاري‌ها كشته و زخمي شده‌اند. در حالي كه حكومت سوريه راه‌حل پيشنهادي اتحاديه عرب براي كناره‌گيري بشار اسد و برگزاري انتخابات آزاد را رد كرد، ناظران نسبت به آينده تحولات در اين كشور ابراز نگراني عميق كرده‌اند.

 

با گسترش اعتراضات و گرايش معترضان به واكنش متقابل نسبت به عمليات خشونت‌آميز نيروهاي دولتي، احتمال افزايش شمار تلفات غيرنظامي و همچنين، تشديد اقدامات امنيتي عليه معترضان بيش‌تر شده است. برخي از مخالفان تاكيد داشته‌اند كه زمان اعتراضات مسالمت‌آميز به سر آمده و لازم است براي مقابله با حكومت، عمليات نظامي گسترش يابد.

 

در عين حال، اين نظر نيز مطرح شده كه ممكن در صورت تشديد عمليات نظامي مخالفان، ارتش سوريه نيز به شكلي گسترده‌تر وارد عمل شود. به گفته ناظران، با وجود برخورد خشونت‌آميز حكومت بشار اسد با معترضان، رئيس‌جمهوري سوريه احتمالا به دليل ملاحظات بين‌المللي، تاكنون از تمامي امكانات نظامي خود براي سركوب مخالفان استفاده نكرده است و عمليات ارتش، با وجود تلفات سنگيني كه برجاي گذاشته، كاملا محدود بوده است.

 

در نتيجه، اين احتمال مطرح شده است كه هرگاه رهبران حكومت موقعيت خود را در خطر جدي ببينند، بعيد نيست كه براي حفظ اين موقعيت واحدهاي زبده و وفادار ارتش را به‌طور كامل عليه شهروندان معترض به كار گيرند و با قبول تلفات سنگين چنين عملياتي، درصدد حفظ قدرت برآيند. با توجه به اين‌كه جامعه بين‌المللي تمايل چنداني به اقدام نظامي در حمايت از معترضان سوري از خود نشان نمي‌دهد، ممكن است رهبران سوريه تبعات بين‌المللي برخورد گسترده نظامي با مخالفان را قابل قبول بدانند.

 

 

توقف موقتي فعاليت ناظران اتحاديه عرب

در حالي كه رئيس هيئت ناظران اتحاديه عرب تاكيد كرد كه قرار نيست ناظران اين اتحاديه از سوريه خارج شوند، معاون دبيركل اتحاديه عرب از برگزاري نشستي در سطح وزراي خارجه در روز يكشنبه خبر داد. محمد مصطفي الدابي، رئيس هيئت ناظران اتحاديه عرب در سوريه در تماس تلفني با روزنامه فرامنطقه‌اي الشرق الاوسط عنوان داشت: ناظران اين اتحاديه همچنان در سوريه باقي مي‌مانند و از اين كشور خارج نمي‌شوند.

 

وي در ادامه افزود: در حال حاضر مشكل ما اقدامات ميداني در سوريه است چرا كه اين مسئله براي ما خطرناك شده است. الدابي همچنين عنوان داشت: ناظران اتحاديه عرب تنها براي چند روز حضور ميداني خود را در شهرهاي مختلف سوريه متوقف كردند چرا كه شرايط وخيم شده است. وي در ادامه افزود:

 

هيچ تصميمي درباره خارج كردن ناظران اتحاديه عرب از سوريه گرفته نشده و ما به توافقنامه امضا شده با دولت سوريه پايبند هستيم. الدابي همچنين در گفت‌وگو با روزنامه اماراتي دارالخليج عنوان داشت: شرايط اعضاي ناظران اتحاديه عرب خوب است و در حال حاضر براي اجراي دستور نبيل العربي در دمشق حضور دارند توقف فعاليت اين ناظران موقت است و منتظريم ببينيم نشست روز يكشنبه وزيران خارجه اين اتحاديه به كجا مي‌رسد.

 

وي در ادامه افزود: تصميم توقف فعاليت ناظران اتحاديه عرب به دنبال فتواي صادر شده از سوي الشيخ عدنان العرعور، مخالف سوري است كه در عربستان حضور دارد. اين فتوا درباره مهدورالدم بودن اعضاي هيئت ناظران اتحاديه عرب مطرح شد در واقع اين فتوا تهديدي براي امنيت و سلامت ناظران اتحاديه عرب به شمار مي‌آيد. الدابي همچنين عنوان داشت:

 

اگر در نشست اتحاديه عرب پيشرفتي حاصل شد آماده‌ايم تا در مناطق درگيري در سوريه مستقر شويم اما اگر به نتيجه مثبتي دست نيافتند ناظران سريعا به كشورهاي خود باز مي‌گردند. دولت سوريه پايبندي خود را نسبت به حمايت كامل از ناظران اعلام كرده است. از سوي ديگر نبيل العربي، دبيركل اتحاديه عرب در گفت‌وگو با خبرنگاران در قاهره عنوان داشت:

 

تلاش مي‌كنم در جريان نشست آتي در نيويورك به همراه نمايندگان كشورهاي عضو شوراي امنيت از طريق رايزني با مسئولان روسيه و چين موضع اين دو كشور را در قبال مسئله سوريه تغيير دهم. وي در ادامه افزود: قرار است چندين نشست با نمايندگان كشورهاي عضو شوراي امنيت با هدف حمايت آنها از طرح اتحاديه عرب در قبال سوريه برگزار شود.

 

نبيل العربي به همراه حمد بن جاسم آل ثاني، نخست‌وزير قطر براي شركت در اين نشست و ارايه طرح اتحاديه عرب درباره سوريه به شوراي امنيت عازم نيويورك شدند. احمد بن حلي، معاون دبيركل اتحاديه عرب نيز عنوان داشت: وزراي خارجه اين اتحاديه روز يكشنبه با برگزاري نشستي در قاهره مسئله حضور ناظران اين اتحاديه را در سوريه بررسي مي‌كنند.

 

از سوي ديگر، بان كي مون، دبيركل سازمان ملل عنوان داشت: از بشار اسد رئيس‌جمهوري سوريه مي‌خواهيم تا هر چه سريعتر به خشونت‌ها در اين كشور پايان دهد. وي در ادامه افزود: رهبران سوريه بايد با اقدامات فوري و جدي هرچه سريعتر خشونت را در اين كشور متوقف كنند.

< قبلی		بعدی >