علي بيگدلي:بسته پيشنهادي كشورهاي عربي و اروپايي درباره بحران سوريه اين هفته در شوراي امنيت بررسي خواهد شد. طرحي كه از بشار اسد مي‌خواهد از قدرت كناره‌گيري كند و مسئوليت را به جانشينش واگذار كندو به نظر مي‌رسد روسيه مجددا آن را وتو كند. با اين وجود در مرحله كنوني دفاع روسيه از بشار اسد او را نجات نمي‌دهد و تغييري در بحران كنوني اين كشور به وجود نمي‌آورد. البته سوابق روسيه نشان مي‌دهد كه اين كشور خود را فداي كشور و حاكميت ديگري نمي‌كند.

 

 

وفاداري روسيه به سوريه نيز به دليل نقاط اختلاف اين كشور با غرب است. روسيه نمي‌خواهد سوريه و ديگر هم پيمانانش در منطقه مانند كشورهاي شمال آفريقا در جرگه غرب قرار گيرد. پنهان ماجرا اين است كه غربي‌ها روسيه را به بازي نمي‌گيرند و اين مشكل اساسي روسيه است.

 

روسيه با استقرار سپر موشكي ناتو در تركيه بيش‌تر نگران شده است و هراس دارد كه كانون‌هاي قدرت را از دست دهد و به همين دليل است كه از اسد حمايت مي‌كند. اما روسيه نمي‌تواند ناجي بشار اسد باشد و دفاعش از سوريه راه به جايي نمي‌برد. حمايت روسيه از بشار اسد، حمايتي مشروط و ژستي سياسي است.

 

روسيه با اين كار مي‌خواهد از كشور‌هاي غربي پوئن و امتياز بگيرد. غربي‌ها با بي‌اعتنايي نسبت به روسيه اين كشور را رنجانده‌اند و اكنون بهترين موقعيت براي روسيه است تا خود را همبازي غرب كند. در اين ميان بشاراسد وجه المصالحه قرار گرفته است. در صورت جدي‌تر شدن پرونده سوريه در مجامع بين‌المللي و اگر روسيه در موقعيت و تنگناي انتخاب قرار گيرد قطعا از ميان سوريه و غرب، غرب را انتخاب مي‌كند.

 

روسيه اكنون مي‌خواهد از فرصت به وجود آمده استفاده كند. اين كشور با آوردن ناوهاي هواپيمابر خود به بندر طرطوس سوريه مانور قدرت نظامي مي‌دهد تا از غرب امتياز بگيرد نه اين‌كه با ورود بحران سوريه به فاز بين‌المللي به نفع اين كشور وارد كارزار شود.البته روسيه پتانسيلي نيست كه غرب را در تنگنا قرار دهد. روسيه پيش از اين با حمله به عراق و افغانستان هم مخالف بود اما امريكا بي‌توجه به خواست و نظر روسيه به اين كشور‌ها حمله كرد.

 

در ليبي نيز در زمان حاكميت سرهنگ قذافي، اروپا چاه‌هاي نفت ليبي را استخراج مي‌كرد اما روسيه به بازي گرفته نمي‌شد و در اين ميان سهمي نداشت.در شوراي امنيت نيز حتي اگر روسيه قطعنامه اخيرعليه سوريه را وتو كند باز هم راه‌هايي براي پايان دادن به بحران سوريه توسط مجامع بين‌المللي وجود دارد. بحران سوريه رفته رفته به سمت راهكارهاي غير سياسي مي‌رود. گزارش اتحاديه عرب مي‌تواند به كمك نهاد‌هاي جهاني بيايد.

 

اگرچه گزارش اخير اتحاديه عرب به شوراي امنيت، نكات مبهم زيادي داشته و محكم نبود، اما با ادامه ماموريت اتحاديه عرب و اقناع نشدن مخالفان اسد، كشتار‌ها افزايش پيدا مي‌كند و فرصتي برا ي اتحاديه عرب به وجود مي‌آيد. اكنون مخالفان بشار اسد روز به روز قوي‌تر مي‌شوند و حاضر به كناره‌گيري از مطالبات و خواسته‌هايشان نيستند. در اين شرايط كشتار‌ها افزايش پيدا مي‌كنند و اتحاديه عرب تحت فشار افكار عمومي عرب مجبور مي‌شود گزارش محكم‌تري را ارايه كند.

 

اين اتحاديه مي‌تواند گزارشي از نسل كشي حاكميت سوريه و كشتار عليه بشريت صادر كند. در اين حال شوراي امنيت اعلام خواهد كرد كه سوريه مرتكب نسل كشي شده است و بعيد خواهد بود كه در اين شرايط روسيه با قطعنامه عليه سوريه موافقت نكند. اما حتي اگر روسيه موافق قطعنامه عليه سوريه نباشد و آن را وتو كند، بر اساس اصل 7 منشور ملل، بدون اين‌كه موافقت روسيه ملاك باشد گزينه نظامي مي‌تواند روي ميز قرار گيرد.

 

* كارشناس مسائل بين‌الملل واستاد دانشگاه شهيد بهشتي

< قبلی		بعدی >