وقتي در سال 1280شمسي امتياز بهره‏‌برداري از نفت ايران به يك انگليسي به نام دارسي واگذار شد كمتر كسي مي‌دانست كه اين غريبه در زمين‌هاي مسجدسليمان به دنبال چه مي‌ گردد اما اكنون كه آن را به طعنه طلاي سياه مي‌نامند و هر روز شاهد افزايش قيمت آن در بازار‌هاي جهاني هستيم در مي‌يابيم كه دارسي در جنوب ايران چه گنجي را جست‌وجو مي‌كرد. در حال حاضر نفت به عنوان يكي از استراتژيك‌ترين كالاها در جهان شناخته مي‌شود و هر روز در مهم‌ترين بازار‌هاي دنيا عده بسياري چشم به نوسانات قيمت آن دارند.

 

 

گروه اقتصادي- حسام مهدوي-

 

نفت ايران گرانقيمت‌ترين نفت جهان شد

روز گذشته خريداران آسيايي در حالي براي هر بشكه نفت خام سبك ايران بيش از 123 دلار و 81 سنت پرداخت كرده‌اند كه قيمت نفت سبك ايران حدود 49/1 دلار بالاتر از نفت برنت درياي شمال در بازارهاي آسيايي معامله شده است.با وجود جدي شدن بحران اقتصادي در منطقه يورو و به‌ويژه افزايش نگراني‌ها نسبت به وضع اقتصادي يونان و اتريش، بهاي نفت خام در بازارهاي جهاني افزايش يافت. بر اين اساس، قيمت جهاني طلاي سياه پس از تجربه كاهش بيش از 2 دلاري قيمت در روزهاي اخير در معاملات روز جاري با افزايشي 51 سنتي همراه شده است.

 

ديروز قيمت هر بشكه نفت سبك امريكا (دبليو.تي.آي) در بازار نيويورك براي تحويل در ماه آوريل با 51 سنت افزايش بيش از 21/105 دلار معامله شده است، همچنين قيمت هر بشكه نفت برنت درياي شمال در بازار لندن نيز با 34 سنت افزايش حدود 122 دلار و 32 سنت به خريداران تحويل شده است. اين در حالي است كه با تشديد تحريم و فشارهاي بين‌المللي عليه صنعت نفت ايران، قيمت نفت امريكا از 75 دلار در ماه اكتبر به بيش از 100 دلار در هر بشكه رسيده است.

 

از سوي ديگر، روز گذشته مديريت امور بين‌الملل شركت ملي نفت ايران با انتشار گزارشي درباره آخرين وضع قيمت فروش نفت خام سبك و سنگين صادراتي ايران، اعلام كرد: ششم ماه مارس سال جاري ميلادي بهاي نفت خام سبك صادراتي ايران در بازارهاي آسيايي بيش از 123 دلار و 81 سنت معامله شده است.از اين رو همزمان با افزايش 65 سنتي بهاي نفت خام سبك ايران در معاملات آسيايي نسبت به روز ماقبل، قيمت نفت خام ايران حدود يك دلار و 49 سنت بالاتر از نفت برنت درياي شمال معامله شده است.

 

گزارش مهر حاكيست: همچنين نفت خام سبك ايران ششم مارس 2012 ميلادي براي عرضه در بازارهاي شمال غرب اروپا، حوزه مديترانه و آفريقاي جنوبي به ترتيب به 121 دلار و 47 سنت، 119 دلار و 41 سنت و 121 دلار و 16 سنت به مشتريان خارجي تحويل داده شده است. ميانگين قيمت نفت خام سبك صادراتي ايران از ابتداي ماه مارس 2012 ميلادي تاكنون حدود 122 دلار و 49 سنت به مشتريان خارجي تحويل داده شده است.

 

در همين حال، بهاي نفت خام سنگين ايران هم در يك هفته گذشته با افزايش چند دلاري در بازارهاي چهار گوشه جهان معامله شده است به‌طوري‌كه نفت خام سنگين ايران با بهاي 122 دلار و 29 سنت به مشتريان آسيايي فروخته شده است. قيمت نفت خام سنگين ايران براي عرضه در بازارهاي شمال غرب اروپا، حوزه مديترانه و آفريقا به ترتيب با 120 دلار و 12 سنت، 118 دلار و يك سنت و 119 دلار و 81 سنت معامله شده است.

 

عربستان نمي‌تواند جايگزين نفت ايران شود

يك كار‌شناس اقتصادي معتقد است كه عربستان در زمان حمله عراق به كويت توانست بخشي از نفت مورد نياز جهان را تامين كند، اما در شرايط فعلي پالايشگاه‌هاي اروپايي بيش‌ترين آسيب را خواهند ديد. محمدعلي خطيب، كار‌شناس مسائل اقتصادي در گفت‌وگو با ايلنا تاكيد كرد كه تحريم نفتي ايران كه از سوي كشورهاي اروپايي صورت گرفته در صورتي بي‌تاثير مي‌شود كه ايران كشورهاي ديگر را جايگزين كشورهاي تحريم‌كننده كند. وي ادامه داد: مي‌توان گفت تا حدي مشكل موجود، انتقال وجه است كه در صورت جايگزيني كشورهاي ديگر مي‌توان تحريم را دور زد.

 

اين كار‌شناس اقتصادي تاكيد كرد: شايد به ظاهر عربستان و ابوظبي بتوانند نفتي را كه ايران به كشورهاي اروپايي صادر مي‌كرد، جايگزين كنند تا قدري از تاثيرات تحريم براي كشورهاي فوق كاسته شود اما در ‌‌نهايت تحريم كشورهاي اروپايي، فرآورده‌هاي نفتي ايران را نشانه گرفته است كه بر اين اساس پالايشگاه‌هاي اروپايي نمي‌توانند به نفتي به غير از نفت ايران سازگار باشند. وي ميزان توان توليد عربستان را ۳ ميليون بيش‌تر از توليد فعلي دانست و گفت: عربستان در زمان حمله عراق به كويت نيز توانست بخشي از نفت مورد نياز جهان را تامين كند اما در شرايط فعلي پالايشگاه‌هاي اروپايي بيش‌ترين آسيب را خواهند ديد.

تحريم نفتي ايران و افزايش قيمت نفت

روز 12 اسفند ماه جاري وزارت انرژي امريكا اعلام كرد در صورت قطع صادرات نفت ايران شكاف بين عرضه و تقاضاي سوخت در بازارهاي جهاني به‌شدت افزايش خواهد يافت. به گزارش بلومبرگ، وزارت انرژي امريكا افزود: پس از خروج ايران از بازار جهاني انرژي، شكاف بين عرضه و تقاضاي سوخت به بيش از 3 ميليون بشكه در روز خواهد رسيد و بازارهاي جهاني انرژي با كمبود 3 ميليون بشكه‌اي عرضه روبه‌رو خواهد شد. اين رقم هم‌اكنون 500 هزار بشكه در روز است. افزايش اين شكاف نيز به رشد فزاينده قيمت سوخت منجر مي‌شود.

 

اين گزارش حاكي است، «تروور هاوسر» كارشناس ارشد انرژي تاكيد كرد: اين گزارش نشانگر شرايط حساس و بحراني بازار جهاني انرژي است. اگر ذخاير جهاني انرژي يا ظرفيت مازاد توليد نفت اوپك افزايش پيدا نكند بازار انرژي نمي‌تواند در برابر قطع صادرات نفت ايران مقاومت كند، در واقع بازار نفت تحمل كاهش بيش‌تر عرضه و توليد را نخواهد داشت. بر اين اساس ظرفيت مازاد توليد نفت اوپك طي دو ماه نخست 2012 نسبت به‌مدت مشابه سال قبل بيش از 33 درصد كاهش داشته است.

 

ظرفيت مازاد توليد نفت اوپك از 7/3 ميليون بشكه در روز در دو ماه نخست 2011 به كمتر از 5/2 ميليون در روز كاهش يافته است. تحليلگران انرژي بر اين باورند كه اگر مقام‌هاي دولت امريكا به اين جمع‌بندي برسند كه شرايط كنوني بازار نفت تحمل قطع صادرات ايران را نخواهد داشت ممكن است تحريم‌هاي نفتي ايران را به تاخير بيندازند. بر اساس آمارهاي اوپك ميزان توليد نفت ايران طي ماه گذشته به كمتر از 45/3 ميليون بشكه در روز رسيده است كه اين پايين‌ترين رقم از سپتامبر 2002 ميلادي به شمار مي‌رود.

 

برگ برنده‌اي براي ايران

روز سه‌شنبه نيز مجيد ناصري‌نژاد، عضو كميسيون انرژي مجلس با بيان اين‌كه افزايش قيمت نفت خام صادراتي ايران فرصتي ويژه براي كشور به شمار مي‌آيد، تاكيد كرد: در صورتي كه درآمدهاي نفتي در توليد، سرمايه‌گذاري شود و سياست‌ها در اقتصاد خارجي مناسب اتخاذ شود، افزايش قيمت نفت براي ايران برگ برنده‌اي است كه حتي مي‌توان با استفاده از آن قيمت جهاني نفت را هم تعيين كرد.

 

مجيد ناصري‌نژاد درباره افزايش قيمت نفت خام ايران، گفت: اگر دولت به‌موقع راهكاري مناسب در سياست‌هاي اقتصادي بين‌المللي و هزينه‌اي خود داشته باشد، مي‌تواند از اين افزايش قيمت نفت به عنوان فرصتي ويژه بهره بگيرد. نماينده مردم شادگان در مجلس شوراي اسلامي با انتقاد از اين‌كه درآمدهاي حاصل از فروش نفت به درستي و مناسب هزينه نشده است، افزود: در طول سال‌هاي اخير ايران همواره افزايش قيمت نفت جهاني را تجربه كرده ولي از اين فرصت به خوبي استفاده نكرده است.

 

وي با بيان اين‌كه وام‌هاي زودبازده و سود كم اكثراً به جاي سرمايه‌گذاري به نقدينگي در جامعه انجاميده است، ادامه داد: متاسفانه دولت به سرمايه‌گذاري در بخش توليدي كشور توجهي نكرده و فقط به جامعه پول تزريق كرده است. اين نماينده مردم در مجلس هشتم سرمايه‌گذاري‌ها در توليد و اقتصاد كلان را ناكافي برشمرد و گفت: چنين سياستي موجب تضعيف اقشار كم‌درآمد جامعه مي‌شود.

 

ناصري‌نژاد علت افزايش قيمت نفت را تحريم‌ها و توقف صادرات نفت به چند كشور اروپايي خواند و افزود: در شرايط كنوني تمامي كشورها به نفت ايران احتياج دارند و ايران مي‌تواند براي سرنوشت نفتي جهان تعيين تكليف كند. اين عضو كميسيون انرژي مجلس هشتم افزايش قيمت نفت را فرصتي مناسب دانست كه مي‌توان از آن بهترين بهره را برد.

 

اقدام درست ايران در عدم فروش نفت

مهدي حسيني، معاون اسبق امور بين‌الملل وزارت نفت در گفت‌وگو با «ملت ما» مي‌گويد: اين براي نخستين بار است كه قيمت نفت ايران در مقابله با نفت برنت بالاتر مي‌رود و گرانتر مي‌شود البته اين موضوع دلايل مختلفي دارد كه شايد مهم‌ترين آن نگراني بازار از عدم عرضه نفت ايران به اروپا است در اصل بايد گفت اقدام ايران در عدم فروش نفت به فرانسه و انگليس حركت درست و مثبتي بود كه نتيجه آن اكنون مشاهده مي‌شود.

 

حسيني در ادامه به صحبت‌هاي اخير اوباما اشاره كرده و مي‌گويد: علاوه بر بحث عدم فروش نفت ايران به اروپا صحبت‌هاي اوباما درباره احتمال حمله نظامي عليه ايران نيز در اين خصوص موثر است چرا كه بازار به شرايط بحراني و ناامني واكنش نشان مي‌دهد و با افزايش قيمت روبه‌رو مي‌شود. وي معتقد است سخنان اوباما را از منظر ديگري مي‌توان ارزيابي كرد كه شايد وي تحت فشار لابي صهيونيست‌ها از احتمال اقدام نظامي عليه ايران خبر داده كه در اين صورت نيز باز هم واكنش بازار نسبت به اين موضوع با افزايش قيمت همراه خواهد بود.

 

معاون اسبق امور بين‌الملل وزارت نفت در ادامه مي‌گويد: البته بايد منتظر روز‌هاي آينده باشيم چرا كه تحليلگران بسياري در جهان روي اين موضوع در حال كار و تحليل هستند تا با استفاده از ابزار و فاكتور‌هاي مختلفي دارند به نتيجه مشخصي در اين خصوص دست می يابند.

 

 

 

< قبلی		بعدی >