پسر جوان جلوتر از همسرش از مزون عروس بيرون مي‌آيد و نگاهش اين را مي‌گويد كه باز هم نا اميد شده است. دختر جوان زير لب مي‌گويد:« همش يه شبه مگه آدم چند بار ازدواج می کنه؟! دوستام و فاميلام چي ميگن!؟». پسر كه نگاه معترض همسرش را مي‌بيند ته دلش آهي مي‌كشد و با اصرار همسربه مزون برمي‌گردد و لباس عروسي را كه 300 هزارتومان كرايه يك شب آن است رزرو مي‌كند... اين همه داستان نيست تمام اين صحنه در خريدهاي ديگر عروسي و رزرو كردن‌هاي ديگر تكرار مي‌شود و اين تكرار ادامه دارد...

 

 

| مرضیه محمدي|

نگاهي به ازدواج‌هاي چند صد ميليوني

اين روزها عروسي خيلي‌ها تنها براي يك جشن عروسي گرفته نمي‌شود در پس هر مراسم عروسي هزينه‌ها و گاهي فراز و نشيب هاي خود ساخته‌اي است كه گاهي به ميزان چشمگيري از شيريني اين شب مي‌كاهد. سال‌هاست از عروسي‌هايي كه در حياط و پاركينگ خانه ها برگزار می شد، مي‌گذرد.

 

اين روزها عروسي‌هاي كم خرج و به گفته برخي سطح پايين در تالارها و باشگاه‌ها برگزار مي‌شوند كه روزي اوج انتظار عروس و دامادها بوده است. در خيابان ميرداماد به يكي از مزون‌هاي عروس سري مي‌زنم قيمت لباس عروس براي يك شب كرايه از 600 هزار تومان است تا 4 ميليون تومان ! هزينه‌اي كه برخي با داشتن آن مي‌توانند يك شب عروسي را به‌راحتي برگزار كنند. از فروشنده در رابطه با علت گران بودن لباس‌ها سوال مي‌كنم كه او در پاسخ مي‌گويد:

 

لباس‌هاي 4 ميليوني مستقيم از انگليس آمده‌اند و لباس‌هاي ديگر هم به مراتب به نسبت نوع پارچه، ميزان كارشدگي روي پارچه و دوخت آن متفاوت است. او ادامه مي‌دهد: اين هزينه تنها براي لباس است و رزرو تور و تاج قيمت‌هاي ديگري دارد. اين در حالي است كه قيمت لباس عروس در نقاط مركزي و جنوبي‌تر شهر قيمتي مناسب‌تر به همراه دارد. اين تنها نمونه‌اي از ميزان هزينه برخي از شهروندان براي برپايي مراسم‌ عروسي مجلل است.

 

با احتساب هزينه‌هاي باغ يا تالار، غذا، فيلمبرداري و هزار خورده خرج ديگر، يك مراسم عروسي به 40 تا 100 ميليون تومان به بالا هم مي‌رسد. از اين هم كه بگذريم برخي از خانواده‌ها كه به دنبال برگزاري مراسم عروسي بزرگ و اسم و رسم‌دار هستند در پي توافق با برخي از شركت‌هاي هواپيمايي در ليست پروازها، مسافرين خانوادگي را جاي مي‌دهند و ويزاهاي بعضاً فاميلي در ميان ليست آنها به چشم مي‌خورد.

 

 

دعوت به امارات و دوبي براي يك شب عروسي

به گفته يكي از كانترهاي پروازهاي خارجي اين مسافران خانوادگي و فاميلي، مسافراني هستند كه توسط يك خانواده براي برگزاري مراسم عروسي به كشورهايي مانند امارات و تركيه دعوت مي‌شوند و هزينه مسافرت آنها نيز بر عهده ميزبان است. همچنين اين عروسي‌ها با هزينه‌هاي بسيار بالا در حالي برگزار مي‌شود كه خانواده عروس و داماد تعدادي از ميهمان‌هاي ويژه خود را براي شركت در مراسم با پروازهاي اختصاصي به كشور مورد نظر مي‌برند.

 

نكته جالب توجه در اين ميان اين است كه تنها هزينه رفت و آمد براي هر يك از ميهمانان در اين عروسي‌ها حدود 500 هزار تومان برآورد مي‌شود كه با حسابي سرانگشتي براي 20 نفر از ميهمانان در حدود 10 ميليون تومان هزينه خواهد شد. اين در حالي است كه هزينه سالن‌هاي عروسي به همراه غذا در دوبي به 300 ميليون تومان نيز مي‌رسد. گاهي مواقع زوجين به حدي مسائل مادي و هزينه‌هاي مراسم عروسي برايشان مهم مي‌شود كه يادشان مي‌رود براي چه هدفي تصميم به زندگي مشترك گرفتند.

 

پروفسور باهر در اين باره به «ملت ما» مي‌گويد: نه تنها معيارهاي ازدواج در حال حاضر تغيير كرده‌اند بلكه اين تغييرات، تمام آيين‌ها و سنت آغاز يك زندگي مشترك را در برگفته است تا حدي كه معيار يك مراسم ساده شب عروسي به مجلل‌ترين جشن با هزينه‌هاي ميلياردي تبديل شده است. اين موضوع كه بيش‌تر ناشي از چشم و هم چشمي است به عنوان معياري نابهنجار در جامعه شناخته شده است. او ادامه مي‌دهد:

 

چشم و هم چشمي به اين معناست كه فرد به بلوغ فكري كامل نرسيده است. در واقع چنين فردي ضعف دروني خود را با ظواهر بيروني جبران مي‌كند، اما در نهايت هيچ‌گاه راضي نمي‌شود. اين پديده رواني ناشي از تب نياز به جلب‌توجه شدن است. هنگامي كه انسان باور به خود را از دست مي‌دهد معمولا رو به سوي چشم و هم چشمي مي‌آورد. باهر در رابطه با افزايش مراسم‌هايي كه با اين نوع تجملات برگزار مي‌شود معتقد است:

 

اين نوع خانواده‌ها دو دسته‌اند. يك دسته خانواده‌هايي هستند كه پول هنگفتي داشته و نمي‌دانند آن را چگونه هزينه كنند و در واقع مديريت مطلوبي بر داشته‌هاي خود ندارند و هزينه زيادي از دارايي خود را صرف مراسم‌ مختلف مي‌كنند. دسته‌اي ديگر از خانواده‌ها در جامعه هستند كه پول آنچناني ندارند اما خود را به اجبار در قرض مي‌اندازند تا خود را متمول نشان داده و عروسي‌هايي با هزينه‌هاي هنگفت به راه مي‌اندازند.

 

در هر دودسته از خانواده‌ها نوعي الگوبرداري از اين نوع مراسم وجود دارد به اين معنا كه خانواده‌ها و اقوام اين دست افراد وقتي در اين مراسم‌ شركت مي‌كنند براي آن‌كه خود را كوچك‌تر از ديگران جلوه ندهند آنها هم در مراسم‌ عروسي بعدي پديده چشم و هم چشمي را به راه مي‌اندازند. اين جامعه شناس و آسيب شناس در ادامه مي‌گويد:

 

اين موضوع كه هركسي بگويد من پول دارم و هرگونه بخواهم آن را هزينه مي‌كنم معضلي شده است كه اين نوع مشكلات ناشي از آن است در حالي كه بايد به اين نكته اشاره كرد هركس كه مال و منال دارد حق ندارد هرگونه كه مي‌خواهد و بدون توجه به اطرافيان زندگي كند ما براي احقاق حق خود حق نداريم با تجملات مراسم به راه بيندازيم.

 

او در رابطه با نحوه جلوگيري از اثرات چشم و هم چشمي در جامعه معتقد است: زماني كه افراد واقعيات زندگي و توانايي‌هاي فردي خود را قبول داشته باشند كمتر به نظرات ديگران درباره خود توجه مي‌كنند و مي‌خواهند اطرافيان، آنها را همان‌طور بپذيرند كه در واقعيت هستند. همچنين وقتي افراد بيش از حد در پي كسب اطلاع از نظرات ديگران نسبت به خود باشند تلاش مي‌كنند

 

تا همان‌طور كه ديگران دوست دارند در مقابل آنها ظاهر شوند و از همين طريق نظر مثبت آنها را نسبت به خود جلب كرده و مورد تاييد آنها واقع شوند. در اين صورت است كه اين افراد از واقعيات شخصيتي و توانايي‌هاي خود غافل شده و معيار خود را تاييد ديگران قرار مي‌دهند.

 

هزينه‌هاي ازدواج سر به فلك مي‌كشد

دكتر مجيد ابهري محقق و استاد دانشگاه درباره افزايش هزينه‌هاي ازدواج مي‌گويد: افزايش هزينه‌هاي ازدواج و گرايش به تشريفات باعث شده كه جوانان اعم از دختران و پسران كمتر به اين مقوله عاطفي و حياتي فكر كنند. اين آسيب شناس اجتماعي در ادامه مي‌افزايد: چشم و هم چشمي‌ها در برگزاري مراسم، خريدهاي اوليه ازدواج از قبيل زيور آلات، تزئين سفره عقد، تعيين مهريه سنگين، خريد لباسهاي گرانقيمت و مسائل حاشيه‌اي بسيار پر هزينه مانند فيلمبرداري و عكاسي و...

 

يا حتي پذيرايي‌هاي گرانقيمت از ميهمانان از جمله مواردي است كه باعث مي‌شود هزينه‌هاي ازدواج سر به فلك بكشد. به گفته ابهري، از سوي ديگر فشار بر خانواده عروس توسط دختر براي تهيه جهيزيه بسيار سنگين و گران بودن هزينه تامين مسكن علاوه بر تمام مشكلات گفته شده باعث كاهش آمار ازدواج و بالا رفتن آسيبهاي رفتاري و اجتماعي در جامعه مي‌شود.

 

اين محقق و استاد دانشگاه به گزارش و بررسي كه در 6 ماهه دوم سال گذشته توسط گروه پژوهشي آسيبهاي اجتماعي دانشگاه شهيد بهشتي درباره هزينه‌هاي ازدواج انجام شده است اشاره كرده و مي‌گويد: در اين بررسيها مشخص شد كه تشريفات، افزايش هزينه‌هاي ازدواج و هزينه‌هاي سربار آن باعث كاهش 70 درصدي تمايل به ازدواج در ميان جوانان ايراني شده است. ابهري با اشاره به اين‌كه در بررسي هايمان در سال گذشته سه نوع هزينه را محاسبه كرديم مي‌افزايد:

 

تا 10 ميليون تومان متوسط هزينه‌هاي عروسي جز هزينه مسكن و جهيزيه، 10 تا 50 ميليون تومان همراه با هزينه رهن خانه و جهيزيه و مبلغ سوم نيز از 50 ميليون تومان به بالا همراه با تشريفات بيش‌تر بود. اين متخصص علوم رفتاري در ادامه تصريح مي‌كند: محاسبات ما سال 87، 15 تا 20 ميليون تومان براي رهن مسكن محاسبه شده بود كه البته اين مبلغ در سال 88 20 تا 25 ميليون تومان در نظر گرفته مي‌شد

 

و در اين سال‌ها به مراتب بر ميزان آن افزوده شده است به گفته ابهري همچنين براساس اين بررسي تنها 5 تا 10 درصد جوانان حاضر به برگزاري ازدواج بدون هزينه‌هاي تشريفات بودند و 90 درصد جوانان نيز بدون مراسم عروسي حاضر به ازدواج نبوده و عنوان كردند كه مگر چند بار مي‌خواهند ازدواج كنند به همين دليل برگزاري مراسم را ضروري مي‌دانستند.

 

اين استاد دانشگاه در ادامه با اشاره به اين‌كه مشكلات اقتصادي، هزينه‌هاي زياد مراسم ازدواج، گرفتن وام و... باعث مي‌شود تا زندگي با تنش فكري و رفتاري، اضطراب و بدهي شروع شود مي‌گويد: براساس بررسي‌هاي انجام شده در حال حاضر حداقل 30 ميليون تومان براي شروع زندگي يك زوج براي تامين مخارج عروسي و مسكن لازم است.

 

مرحله گذار ازدواج سنتي به مدرن

دكتر نعمتي روانشناس اجتماعي در رابطه با تغييرات اساسي در زندگي‌هاي امروزه به «ملت ما» مي‌گويد: در گذشته هرچه جامعه كوچك‌تر و بسته‌تر بود، شيوه انتخاب همسر ساده‌تر و دوام و بقاي زناشويي بيش‌تر بود. به همراه گسترش جوامع و توسعه شهرنشيني و افزايش تحصيلات به تدريج از سهم ازدواج‌هاي سنتي كاسته شده و جامعه به طرف ازدواج‌هاي مدرن حركت كرد ولي اين تحول به يك‌باره بيانگر يك ازدواج مدرن نيست، به عنوان مثال انتخاب همسر توسط دختر و پسر انجام مي‌شد و ساير موارد را خانواده‌ها انجام مي‌دادند.

 

يا اين‌كه انتخاب همسر توسط والدين بود و ساير موارد به زوجين واگذار مي‌شد به همين دليل از ديد جامعه‌شناسي اين مرحله را «مرحله گذار» مي‌نامند.در اين مرحله نه تنها نحوه انتخاب همسر متفاوت شده است بلكه جوانب ازدواج مثل نحوه برگزاري مراسم عروسي هم شامل حال اين تحولات شده است. اين تحولات به مرور زمان ايستادگي و پايداري خانواده‌ها را كم كرده و نوعي انحطاط وارد زندگي مي‌كند كه البته بدون مديريت مي‌تواند لطمه‌هاي جبران‌ناپذيري به كانون خانواده‌ها وارد نمايد.

 

بسياري از مسائل و مشكلاتي كه براي زوجين جوان پيش مي‌آيد ناشي از دوگانگي ازدواج‌ها در ايران است كه بخشي از آن سنتي و بخشي مدرن است.  در ازدواج‌هاي مدرن كه در غرب بيش‌تر رايج است كليه مسئوليت و عواقب زندگي خانوادگي متوجه زوجين بوده و ميزان مشاجرات و اختلافات ناشي از خانواده‌ها به حداقل رسيده است.

 

هر چند كه رقم بالاي طلاق در غرب بيش‌تر به علت بحث‌هاي احساسي است. بايد گفت در حال حاضر در جامعه ما دوگانگي در ازدواج‌ها مهم‌ترين مسئله اجتماعي است به‌طوري كه به مرور زمان نه تنها از سطح ازدواج‌هاي سنتي كم نكرده بلكه خانواده‌ها به دليل كمرنگ شدن حضور خود در يكي از مراحل ازدواج در ساير مراحل مي‌خواهند سهم زيادتري داشته باشند.

 

دكتر نعمتي معتقد است: بسياري از جوانان متقاضي ازدواج مدرن هستند زيرا خود همسرشان را انتخاب مي‌كنند ولي تنوع فرهنگي، ضعف شناخت از يكديگر و صرفا شناخت‌هاي ظاهري و تكيه كردن به يك سري از معيارهاي كمي باعث شده است ازدواج‌هاي مدرن در جامعه ما آسيب‌پذير باشند.

 

< قبلی		بعدی >