| سارا مروت |آداب و رسوم ايراني هميشه جالب و قابل توجه تمام فرهنگ دوستان دنيا بوده است. معمولا عروسي مراسمي است كه به عنوان اعلان شروع زندگي رسمي دو نفر برگزار مي‌شود. به‌ويژه در دوران قديم كه اجراي دقيق و موبه موي اين رسوم اهميت زيادي داشت از آن جهت كه ثبت رسمي ازدواج به شكل امروزي صورت نمي‌گرفت. در ايران براي اين‌كه ازدواج دختر و پسري به رسميت شمرده و مشروع شود، در زمان فراغت از كار، جشني براي ازدواج برپا مي‌شد و قوم و قبيله دعوت مي‌شدند.

 

گذري بر آداب و رسوم عروسي بين اقوام ايراني

 

اين مراسم به اين منظور انجام مي‌گرفت كه در آينده اگر اتفاقي براي مرد خانواده مي‌افتاد و منجر به فوت او مي‌شد، قبيله شهادت به ازدواج آنها داده و فرزند اين ازدواج مشروع شمرده و وارث متوفي محسوب شود. مراسم عقد و عروسي ايراني معمولا شامل خواستگاري، نامزدي و شيريني‌خوران، تهيه جهيزيه و انجام خريد عروسي، جهازبران، پهن كردن سفره عقد و ساييدن كله‌قند، خواندن خطبه عقد، حنابندان، جشن عقد و عروسي، مراسم پاتختي و مادر زن سلام و پاگشا مي‌شود البته نبايد رسومات نسل جديدتر را مثل تهيه كيك عروسي، فيلمبرداري، تزئين ماشين عروس و رفتن به ماه عسل ناديده گرفت.

داماد سوار بر مركب شتر

بلوچ ها در مراسم عروسي آداب و سنن خاص خود را دارند آنها داماد را سوار برمركب شتر كرده و پسر بچه‌اي را جلو داماد سوار بر شتر مي‌نشانند سپس با سردادن ترانه‌هاي شادي به اسم هالي داماد را به طرف خانه عروس مي‌برند. در مراسم همه ايل شركت مي‌كنند و خود را در شادي و سرور سهيم مي‌دانند. در اين هنگام توشمال‌ها شروع به نواختن آهنگ‌هاي محلي مي‌كنند و مجلس شور و حال ديگری به خود مي‌گيرد.

تهيه سوخت براي غذا

يكي از كارهاي عروسي در بختياري فراهم آوردن «سوخت» براي تهيه غذاي عروسي است. چند روز مانده به عروسي عده‌اي از جوانان با چارپاياني براي تهيه هيزم به كوه و صحرا مي‌روند. معمولاً همه جوانان داوطلب چنين كاري هستند، زيرا مي‌دانند كه براي عروسي خودشان متقابلاً جوانان ديگر اين زحمت را متحمل مي‌شوند. معمولاً جز آوردن هيزم، دوغ، كره، ماست و كشك هم از گله‌داران دريافت و براي داماد مي‌آورند.

بازي سنتي در مراسم عروسي

در ميان اقوام لر، معمولا رسم بر اين است كه زنان فاميل دختري را براي پسر انتخاب مي‌كنند و چندين بار به خانه دختر رفت و آمد مي‌كنند تا حركات و رفتار او را در برخورد با میهمان و خانواده‌اش مورد ارزيابي قرار دهند پس از آن نوبت به آمد و شد ريش سفيدان است. يكي از آداب ويژه مردم لر كه در آيين‌هاي عروسي مردم اين ديار رايج است رقص و پايكوبي به همراه بازي‌هاي سنتي و محلي است. ساز و سماع، كمانچه و تنبك از آلات موسيقي است كه در آيين عروسي لرها از آن استفاده مي‌شود.

كمك و ياري رساندن براي شروع زندگي

در عروسي مردم گيلان به‌ويژه در مناطق روستايي پيوند دو خانواده با ياري و همكاري در كار و زندگي آغاز مي‌شود. پسران در شاليكاري، دروي شالي، كلش ريختن بام خانه‌ها، درودي گندم وساير كارهاي كشاورزي و باغداري، دامداري، نوغان داري و غيره كه بر عهده مردان است به كمك پدر نامزد خود به اصطلاح به ياوري مي‌روند و زنان نيز در پخت و پز كمك مي‌كنند.

بهار نارنج و اسپند براي استقبال

شيرازي‌ها خانه داماد و عروس را براي مراسم عروسي آذين‌بندي مي‌كنند و گلدان‌هاي سفالي كه معمولا داراي گل شمعداني است دور حوض مي‌گذارند. كف حياط فرش مي‌گسترند بعد از حضور همه مدعوين و گرم شدن مجلس به دنبال عروس مي‌روند آنها با بهارنارنج و اسپند به استقبال عروس مي‌روند.

آواي سرنا و دهل و لباس‌هاي رنگين

در عروسي كردها آواي سرنا و دهل نسيم دل‌انگيزي است كه در پهند‌شت دل كردها وزيدن مي‌گيرد. آواي سرنا و دهل با تپش قلبها همراه مي‌شود. زنان با لباس‌هاي رنگارنگ كه به بهار و خزان مي‌مانند حضور دارند. دختران نوعروس معمولا روپوش قرمزرنگي بر سر و صورت مي‌افكنند تا قابل شناسايي براي جوانان مجرد باشند، و جوانان مجرد شايد از ميان دختراني كه روسري سفيد رنگ دارند عشق خود را بيابند.

تويانه و جمع‌آوري هدايا براي شروع زندگي در عروسي ترك‌ها ابتدا با چايي از آنها پذيرايي مي‌شود و بعد كسي كه مسئول جمع‌آوري هدايا است با كاسه‌اي نقل و شكلات وارد مي‌شود ميهمان‌ها هر كدام مقداري از محتويات كاسه را بر مي‌دارند و بعد هر كدام هداياي نقدي خود را كه به گويش محلي (تويانه) گفته مي‌شود به دست او مي‌دهند ونام خود را در گوش جمع‌آوري‌كننده هدايا مي‌گويند واو نيز مبلغ و نام صاحب هديه را به شخص ديگري كه مسئول ثبت و نگهداري هدايا است مي‌گويد تا آن را در ليست خود منظور نمايد.

آيين اين جشن‌ها در طول تاريخ سينه به سينه به نسل‌هاي بعد منتقل شد و به صورت امروزي به ما رسيد. البته بماند كه در آن زمان كمتر كسي پيدا مي‌شد كه از شام و نحوه پذيرايي ميزبان ايراد بگيرد و تا صبح خيابان‌ها را بند بياورد. يا اين‌كه عروس خانمی‌ سر ميزان مهريه هي چانه بزند و هي آن را بالا ببرد و داماد هم چشمش دنبال جهيزيه بهتر باشد. همه‌چيز ساده برگزار مي‌شد. ساده اما صميمي و با مشاركت!

 

< قبلی		بعدی >