موضوع تحريم نفتي ايران كه از سوي اتحاديه اروپا از تاريخ ابتداي جولاي (11 تيرماه سال 91) اعمال مي‌شود بار ديگر به صدر خبرهاي حوزه انرژي دنيا تبديل شد. پس از آن‌كه نمايندگان مجلس ايران به دنبال تهيه طرح قطع صادرات نفت به اروپا بودند روز گذشته رويترز در گزارشي مدعي شد ايران به صورت يك طرفه ادامه صادرات نفت به انگلستان، ايتاليا، اسپانيا، يونان، هلند و فرانسه را متوقف كرده است.

 

 

| گروه اقتصادي- مهرداد ميهن‌دوست|

 

ايران به دنبال قراردادهاي بلندمدت است

 

البته پس از انتشار اين گزارش منابع آگاه از داخل ايران اين موضوع را تكذيب كرده و آن را تنها هشداري به غرب دانستند تا اين كشور در قراردادهاي بعدي از موضع بالاتري برخورد كند. سيدحميد حسيني، رئيس اتحاديه صادركنندگان نفت از مخالفان قطع صادرات نفت به اروپاست. وي به «ملت ما» گفت:

 

بر اساس اطلاعاتي كه ما داريم اين گزارش تاييد نمي‌شود و تنها صادرات نفت به فرانسه و هلند قطع شده است كه مجموع نفت صادراتي ايران به اين دو كشور روزانه 40 هزار بشكه است و اين رقم نمي‌تواند چندان تاثيري بر توليد نفت ايران بگذارد. حسيني در ادامه گفت: شركت نفت شركت معتبري است كه صد سال در بازار بين‌المللي حضور داشته و نبايد به اين راحتي با اعتبار خود بازي كند.

 

تغيير زمان قرارداد

رئيس اتحاديه صادركنندگان فرآورده‌هاي نفتي تاكيد كرد: در حال حاضر قرارداد فروش نفت ايران به اروپايي‌ها 3 ماهه و 6 ماهه است كه اين امر دست آنها را در عدم تمديد و تحريم باز مي‌گذارد. تا آنجا كه ما اطلاع داريم پيشنهاد ايران اين بوده است كه قراردادها از كوتاه‌مدت به بلندمدت تبديل شود و حركت اخير ايران كه رويترز به اشتباه آن را منتشر كرده اخطار به كشورهاي اروپايي بوده است.

 

حسيني همچنين اظهار كرد: از سوي ديگر اين مسئله مي‌تواند بر مبناي استراتژي تاثير بر بازار صورت گرفته باشد كه اگر قيمت نفت تا سطح 120 دلار افزايش يافته باشد به نظر مي‌رسد تا حدودي با موفقيت همراه بوده است. وي با تاكيد بر اين‌كه نبايد با دست خودمان بازارهاي هدف را محدود كنيم گفت:

 

وابستگي فروش نفت ايران به چين و هند به هيچ‌وجه كار درستي نيست و در درازمدت مي‌تواند به ضرر ايران شود. در شرايط فعلي بايد با يافتن بازارهاي بيش‌تر اثر قطع صادرات به اروپا را خنثي كنيم. به گفته رئيس اتحاديه صادركنندگان فرآورده‌هاي نفتي مشكل فعلي در حوزه انرژي مربوط به مسئله نفتكش‌ها و عدم همكاري شركت‌هاي معتبر است كه بايد هرچه سريعتر براي آن چاره‌انديشي كرد.

 

نقدي بر تهاتر نفت و كالا

چندي پيش وزير نفت ايران در برابر پرسش‌هاي متعدد رسانه‌ها درباره آينده بازار انرژي دنيا از تهاتر نفت و كالا به عنوان يكي از راه‌هاي دور زدن تحريم‌ها گفته بود. در اين رابطه اكبر تركان به «ملت ما» گفت: انجام تهاتر در اقتصاد ايران، بحث بي‌سابقه و جديدي محسوب نمي‌شود. حقيقت امر اين است كه تاريخ 30 ساله جمهوري اسلامي نيز چنين مسائلي را پيش‌تر به خود ديده و ما در زمان جنگ، در مقاطعي از اين طريق روزگار مي‌گذرانديم.

 

در آن زمان هم بنا به دلايلي، نفت خام را در ازاي واردات كالا مي‌فروختيم اما در اين زمينه نكته‌اي كه بسيار حائز اهميت است، عواقب مثبت و منفي ماجرا است. در حقيقت بايد تاكيد داشته باشيم كه اين نوع مبادله، براي اداره كشور خالي از فايده هم نيست اما در مقابل خطر خريد كالاهاي كم‌ارزش و بنجل را به دنبال دارد.

 

معاون سابق وزير نفت ادامه داد: ما در زمان جنگ، در مقطعي پنير و كره از بلغارستان مي‌آورديم و نتيجه اين اتفاق هم اين شد كه كارخانه‌هاي توليد پنير و كره ما راه نيفتاد و اين روال ادامه داشت تا زماني‌كه قانون فوق دستخوش تغييرات شد. به همين خاطر است كه تهاتر در شرايط كنوني افزون بر خطر حركت به سمت خريد كالاهاي بنجل، مي‌تواند وضع توليدكنندگان داخلي را هم با دشواري مواجه كند.

 

وي تاكيد كرد: به‌طور خاص در صنعت نفت تا همين چند سال قبل، بيش‌تر كالاها و تجهيزات را جز كمپرسورها و اقلام پيچيده، در داخل كشور توليد مي‌كرديم اما در حال حاضر شاهد هستيم كه براي مثال در فازهاي 15 و 16 پارس جنوبي، حتي سازه‌هاي فلزي را هم از خارج مي‌آورند. تركان همچنين گفت:

 

اينها همه مشكلاتي هست كه با در پيش گرفتن روال تهاتر ممكن است تشديد شود و به همين خاطر هم تكليف قانون برنامه چهارم اين بود كه قيمت ارز بر اساس تورم داخلي و تورم خارجي شركاي همكار اصلاح شود اما در عمل شاهد بوديم كه اين اتفاق نيفتاد و قيمت‌ها ثابت ماند و به همين دليل هم تجارت در چنين فضايي تورم‌هاي انباشته زيادي را به كشور تحميل كرده است.

حركت اروپايي‌ها مثل گله چهارپا است

سيد مهدي حسيني، معاون سابق بين‌الملل وزير نفت نيز درباره تحريم نفتي ايران به «ملت ما» گفت: تحريمي كه اتحاديه اروپا به تصويب رساند از يك سو شبيه تحريم يكجانبه امريكا در سال 1995 و 96 است اما در آن سال‌ها اروپا و ژاپن در برابر اين تحريم يك جانبه ايستادند و ما از اين تحريم سود برديم و توانستيم اتحادي را در برابر امريكا ايجاد كنيم.

 

وي ادامه داد: در آن ماجرا سياست هويج و چماق به شكل ديگري اجرا شد و هويج اجراي قراردادهاي نفتي ايران با اروپا و ژاپن بود اما امروز قضيه فرق دارد. امروز اروپا در كنار امريكا ايستاده و ژاپن و كره‌جنوبي هم براي ما خط و نشان مي‌كشند. چيني‌ها هم در مقاطع مختلف نشان داده‌اند وقتي پاي به خطر افتادن منافعشان در ميان باشد به‌راحتي به ايران پشت مي‌كنند و در جبهه مقابل قرار مي‌گيرند.

 

حسيني برخلاف ديدگاه رسمي در ايران گفت: با اين حال برخي مسئولان ايراني عنوان مي‌كنند كه اروپا آن‌قدر به نفت ايران وابسته است كه نمي‌تواند به‌راحتي نياز خود را روي منابع ديگر سوئيچ كند اما تجربه تاريخي و وقايع اين روزها خلاف گفته را ثابت مي‌كند. اروپايي‌ها از ابزار كافي براي جايگزيني نفت ايران برخوردارند.

 

وي با اشاره به اين‌كه جنگ عراق و كويت نشان داد كه در صورت خروج يك توليد‌كننده عمده نفت دو اهرم براي كنترل بازار وجود دارد گفت: اهرم اول استفاده از ظرفيت‌هاي مازاد عربستان، امارات و ليبي است. اهرم دوم نيز ذخاير استراتژيك كشورهاي تحريم‌كننده است. در حال حاضر برآورد كلي اين است كه اروپايي‌ها براي 80 تا 90 روز ذخيره نفت خام دارند كه در موارد كمبود عرضه در زمان مناسب نفت را با قيمت پايين خريداري مي‌كنند تا سطح ذخاير خود را افزايش دهند.

 

حسيني خاطرنشان كرد: در بازار نفت وقتي يك كشور از جمع توليد‌كنندگان كنار گذاشته مي‌شود بقيه كشورها سعي مي‌كنند سهم خود را از بازارهاي جديد افزايش دهند كما اين‌كه خود ما هم در دوره‌هاي مختلف از اين فرصت استفاده كرده و بازارهاي جديد به دست آورده‌ايم. بنابراين تحريم نفت ايران به لحاظ تكنيكي امكان‌پذير است.

 

وي با تشبيه حركت اتحاديه اروپا به حركت گله چهارپايان گفت: وقتي نخستين آنها از مكاني عبور مي‌كنند بقيه هم به دنبال آن حركت مي‌كنند. بايد منتظر باشيم كه در 6 ماه پيش رو ژاپن و كره جنوبي هم به اين ائتلاف بپيوندند. هندي‌ها هم اگرچه به صورت زيگزاگي بين ايران و امريكا حركت مي‌كنند اما در مواقع خاص طرف امريكا را مي‌گيرند. در نتيجه به مرور زمان بازارهاي بزرگ نفتي ما از دست مي‌رود.

 

درباره اعضاي اتحاديه اروپا هم اسپانيا و يونان بيش‌ترين وابستگي را به نفت ايران دارند كه پيوستن اين دو كشور به ساير اعضا نشان مي‌دهد براي جايگزيني نفت ما فكر اساسي كرده‌اند. گفتني است تا لحظه تنظيم اين گزارش (ساعت 20) وزارت نفت هيچ واكنشي به اين خبر نشان نداده و هنوز به‌طور رسمي آن را تاييد يا تكذيب نكرده است.

< قبلی		بعدی >