نقش‌آفريني قطر در بحران سوريه روز به روز پررنگ‌تر شده و شكل جدي‌تري به خود مي‌گيرد. پس از آن‌كه هفته گذشته امير قطر خواهان لشكر كشي كشورهاي عربي به سوريه شد اكنون نيز شيخ حمد بن خليفه آل ثاني تكرار سناريوي ليبي در سوريه را خواستار شده است. به گزارش روزنامه فايننشيال تايمز، برخي تحليلگران معتقدند كه شيخ حمد بن خليفه آل ثاني، امير قطر درباره سوريه ديگر چشم اميد به اتحاديه عرب ندوخته و خود با استفاده از ديگر راهكارها در اين زمينه دست به كار شده است.

 

 

همزمان با انتقاد جوامع بين‌المللي از قطعنامه پيشنهادي  روسيه

 

اين روزنامه در ادامه نوشت: ممكن است امير قطر به حمايت از «ارتش آزاد سوريه» كه با نظام حاكم مخالف است، روي آورد، چنين اقداماتي تكرار سناريوي قطر در ليبي را به دنبال خواهد داشت چرا كه دوحه از ليبيايي‌هايي كه با نظام معمر قذافي، رهبر سابق اين كشور مبارزه مي‌كردند، حمايت مالي و نظامي كرده بود. فايننشيال تايمزهمچنين گزارش داد:

 

اما مسئله سوريه متفاوت است و تكرار اين سناريو در سوريه توسط قطر بسيار خطرناك خواهد بود. سخنان اخير امير قطر درباره اعزام نيروهاي عربي به سوريه ممكن است با هدف مداخله نظامي در اين كشور بيان شده باشد هرچند كه اين مداخله در شرايط كنوني از سوي غرب و كشورهاي عربي بعيد است.

 

 

اين روزنامه در ادامه نوشت: سياست قطر درباره سوريه نتايج مختلف و متضادي به دنبال داشته، ممكن است فشارهاي دوحه بر اتحاديه عرب براي اتخاذ اقدامات سخت‌تر عليه نظام سوريه باعث شود كه نظام اين كشور اقدامات انتقام‌جويانه عليه قطر اتخاذ كند. قطري‌ها به خوبي از اين خطرات اطلاع دارند

 

اما معتقدند كه مسئله سوريه به نقطه‌اي بي‌بازگشت رسيده است. روزنامه فايننشيال تايمز، همچنين گزارش داد: چنانچه نظام اسد باقي بماند، قطري‌ها دچار ناكامي و شكست مي‌شوند. هفته گذشته نيز امير قطر خواهان اعزام نيرو توسط كشورهاي عربي براي متوقف كردن سركوب غيرنظاميان در سوريه شده بود.

 

امير قطر كه كشورش سال گذشته يكي از حاميان ناتو در سرنگوني حكومت قذافي بود، نخستين مقام عربي بود كه چنين درخواستي را مطرح كرد. امير قطر، در گفت‌وگويي با برنامه «۶۰ دقيقه» كانال خبري سي بي‌ اس گفته بود: «بايد با اعزام نيرو، كشتار در سوريه را متوقف كرد.» وي در پاسخ به اين سوال كه آيا مداخله در سوريه مطابق با منافع كشورهاي عربي است گفت: «در چنين موقعيتي براي متوقف كردن كشتارها، بايد نيروهايي به آن كشور اعزام شوند.»

 

 

انتقاد مسكو از  اتحاديه عرب

از سوي ديگر روسيه با رد طرح اعزام نيروهاي نظامي اتحاديه عرب به سوريه اعلام كرد كه مسكو عقيده دارد اين امر جزو اختيارات اتحاديه عرب نيست. به گزارش سانا گنادي گاتيلف، معاون وزير امور خارجه روسيه در يك كنفرانس خبري در مسكو با مخالفت با طرح اعزام نيروهاي نظامي كشورهاي عضو اتحاديه عرب به سوريه گفت:

 

مسكو اعتقاد دارد كه چنين مسئله‌اي رخ نخواهد داد و اتحاديه عرب نيز چنين حقي ندارد چرا كه تا آنجايي كه ما اطلاع داريم مسئله دخالت نظامي كشورهاي عضو در يك كشور ديگر در اساسنامه اين اتحاديه نيامده است. وي گفت: فرستادن نيروهاي نظامي به سوريه هيچ نتيجه مثبتي در بر ندارد و يقينا به حل‌وفصل مسائل موجود در اين كشور نمي‌انجامد.

اين مقام وزارت امور خارجه روسيه درباره پيش‌نويس قطعنامه كشورش درباره تحولات سوريه نيز گفت: ما از تلاش‌هاي برخي كشورهاي غربي براي اصلاح بندهايي از پيش‌نويس قطعنامه روسيه متاسفيم و عقيده داريم كه اين امر براي از بين بردن ابعاد مثبت اين قطعنامه صورت مي‌گيرد. وي در ادامه گفت:

 

ما نمي‌توانيم اين اصلاحات را قبول كنيم و مسكو عقيده دارد كه قطعنامه شوراي امنيت درباره سوريه بايد متعادل باشد. گاتيلف ادامه داد: كشورهاي غربي دو عبارت «توقف خشونت‌ها از سوي دو طرف» و نيز «حل‌وفصل مسائل سوريه بدون استفاده از زور» را از پيش‌نويس قطعنامه روسيه حذف كرده‌اند و اين امر باعث شده كه ما در مواضع و صداقت كشورهاي غربي در اين خصوص شك كنيم.

 

از سوي ديگر نبيل العربي، دبيركل اتحاديه عرب پس از بازگشت از كشورهاي بحرين و عمان عنوان داشت: وضع سوريه پيچيده شده است و ماموريت اصلي ناظران اتحاديه عرب اين است كه وضع را آرام نگه دارند و كميته وزارتي اتحاديه عرب درباره سوريه روز شنبه براي بررسي اوضاع در اين كشور جلسه‌اي را تشكيل مي‌دهد و در اين جلسه گزارش محمد مصطفي الدابي، رئيس ناظران اتحاديه عرب در سوريه مورد بحث و بررسي قرار خواهد گرفت.

 

وي در ادامه عنوان داشت: در سفر خود به عمان و بحرين نظرات مقامات اين كشور را درباره تحولات منطقه و جهان عرب شنيدم و اقداماتي را كه دولت بحرين درباره تحولات اخير در اين كشور رخ داده را نيز پيگيري كردم. نبيل العربي درباره كنفرانس آينده سران كشورهاي عضو اتحاديه عرب نيز گفت:

 

يك هيئت از اتحاديه عرب در پايان ماه ميلادي جاري عازم بغداد خواهد شد تا اقدامات لازم را براي برگزاري اين نشست در عراق انجام دهد. همچنين يك منبع از اتحاديه عرب اعلام كرد كه با توجه به تماس‌هايي كه طي هفته اخير اتحاديه عرب با مقامات سوريه داشته دمشق به احتمال زياد با تمديد ماموريت ناظران اتحاديه عرب در اين كشور مخالفت نمي‌كند

 

اما قبول نخواهد كرد كه اختيارات اين هيئت در سوريه گسترش يابد. وي در ادامه گفت: همچنين پيش‌بيني مي‌شود كه سوريه با افزايش تعداد ناظران اتحاديه موافقت كند اما از اين‌كه آنها ماموريت كميته حقيقت‌ياب را به عهده بگيرند يا از مناطق نظامي بازديد كنند، ممانعت خواهد كرد.

واكنش جوامع بين‌المللي به  قطعنامه  روسيه

در همين حال سوزان رايس، نماينده امريكا در سازمان ملل با انتقاد از مواضع روسيه درباره تحولات سوريه از ادامه قاچاق اسلحه به اين كشور ابراز نگراني كرد و تلاش‌هاي روسيه را درباره تصويب قطعنامه‌اي براي ممانعت از صدور اسلحه به اين كشور مورد انتقاد قرار داد. نماينده امريكا در سازمان ملل درباره پيش‌نويس قطعنامه روسيه نيز گفت:

 

مسكو بايد در اين خصوص جديت خود را با قبول برخي اصلاحات در بندهاي اين قطعنامه كه اعضاي شوراي امنيت خواهان آن هستند، نشان دهد. فرانسه نيز با ناكافي خواندن پيش‌نويس قطعنامه روسيه به شوراي امنيت آن را بسيار دور از واقعيت موجود در سوريه خواند. رومان نادال، معاون سخنگوي وزارت امور خارجه فرانسه در سخناني عنوان داشت:

 

پيش‌نويس قطعنامه روسيه درباره مسائل سوريه بسيار از آنچه كه در اين كشور در جريان است به دور است و شوراي امنيت بايد هر چه زودتر درباره توقف خشونت‌ها در سوريه وارد عمل شود و ما نيز در اين خصوص با جديت هر چه تمام‌تر اين مسئله را پيگيري مي‌كنيم. ويليام هيگ، وزير امور خارجه انگليس نيز در جمع نمايندگان پارلمان اين كشور گفت:

 

شوراي امنيت بايد مدت‌ها پيش درباره مسائل سوريه قطعنامه‌اي صادر مي‌كرد و ما نسبت به مواضع روسيه در اين خصوص خوش‌بين نيستيم. مقام ارشد وزارت خارجه انگليس ادامه داد: زماني كه در ماه اكتبر تلاش كرديم عليه سوريه قطعنامه‌اي تصويب كنيم با وتو روسيه و چين روبه‌رو شديم اما ما به مذاكرات خود را با روسيه ادامه مي‌دهيم و عقيده داريم كه اگر اتحاديه عرب به‌طور مستقيم به شوراي امنيت مراجعه كند اين امر به مسئله كمك بسياري خواهد كرد.

 

ميشل سليمان، رئيس‌جمهور لبنان نيز با ابراز اميدواري از موفقيت طرح اتحاديه عرب براي حل‌وفصل سياسي مسائل سوريه گفت: در يك كشور دمكراتيك بايد قدرت بين گروه‌هاي مختلف كشور دست به دست شود و همه ملت و گروه‌هاي موجود در روند سياسي شركت كنند و اين چيزي است كه سوريه نيز از آن مستثني نيست.

 

مورا كونلي، سفير امريكا در لبنان نيز با ابراز نگراني از تاثيرگذاري تحولات سوريه بر امنيت لبنان گفت: ما تحولات سياسي و امنيتي لبنان را مورد بررسي قرار داده‌ايم و واشنگتن از احتمال تاثيرگذاري تحولات سوريه بر امنيت لبنان بسيار نگران است. از سوي ديگر ديده‌بان حقوق بشر سوريه اعلام كرد كه مقامات اين كشور «نجاتي طياره» از فعالان مطرح حقوقي و سياسي سوريه را كه از ماه مه بازداشت شده بود را آزاد كردند.

 

از سوي ديگر، شاهزاده خالد بن سعود، معاون وزير خارجه عربستان به روزنامه فرامنطقه‌اي الحياه گفت: ما قصد نداريم سفارت‌مان را در دمشق ببنديم. وي خاطرنشان كرد: هيچ تصميمي درحال حاضر براي اين مسئله نداريم و آنچه كه تاكنون انجام داد‌ه‌ايم كاهش تعداد ديپلمات‌هاي عربستاني فعال در سوريه است.

 

بي طرفي فلسطين در مسئله سوريه

عضو ارشد حماس اعلام كرد كه اين جنبش در مسئله سوريه ميانجي گري نمي‌كند و تنها به طرف‌هاي موجود در اين كشور توصيه‌هايي كرده است. اسامه حمدان، عضو دفتر سياسي جنبش مقاومت اسلامي فلسطين (حماس) و مسئول روابط بين‌الملل اين جنبش در گفت‌وگو با شبكه الجزيره، اعلام كرد كه حماس در مسئله سوريه ميانجي‌گري نمي‌كند و حامل هيچ پيامي به رهبران سوريه نبوده است.

 

وي در ادامه گفت: حماس تنها به طرف‌هاي موجود در سوريه توصيه‌هايي ارايه كرده و عقيده دارد كه مسئله سوريه بايد به صورت سياسي حل‌وفصل شود. عضو ارشد حماس با تاكيد بر ضرورت عدم دخالت در امور داخلي سوريه تصريح كرد: دخالت در امور داخلي سوريه وضع را بدتر مي‌كند و بر رنج‌هاي ملت سوريه خواهد افزود. مسئول روابط بين‌الملل جنبش حماس درباره مسئله خروج مقامات اين جنبش از سوريه گفت: حماس درخواستي مبني بر ترك سوريه يا انتقال دفاترش به كشوري ديگر از سوي مقامات اين كشور دريافت نكرد.

اسامه حمدان درباره روابط حماس و اردن نيز گفت: ما خواهان روابط خوب با همه كشورهاي عربي هستيم، اردن نيز يكي از كشورهاي عربي است و ما تلاش داريم روابط خود را با اردن گسترش دهيم. وي ادامه داد: وجود حماس در اردن نه تنها طرح «كشور جايگزين» را تقويت نمي‌كند بلكه عدم اجراي اين طرح را تضمين خواهد كرد و نشان مي‌دهد كه بايد همگان به سرزمين فلسطين به عنوان وطن ملت فلسطين نگاه كنند.

< قبلی		بعدی >