شاهين شايان آراني:بازار اساسا پديده‌اي است كه «عرضه و تقاضا» در آن نقش مهمي ايفا مي‌كند اما در پاره‌اي مواقع كه كالايي داراي بازار جهاني باشد، قيمت بين‌المللي نيز در اين زمينه صاحب تاثير موثري مي‌شود. درباره بازار طلا مي‌توان گفت كه عامل هميشگي ياد شده داراي تاثير رواني است و نقش عامل مبنا بر عهده مورد دوم يعني همان بازار جهاني است.

 

البته بايد تاكيد شود كه گاه متاثر از انتظارات تورمي بالا و نقدينگي زياد، ممكن است كه گونه‌اي از نگراني نسبت به عدم وجود فرصت‌هاي سرمايه‌گذاري هم ايجاد شود كه در آن صورت شاهد خواهيم بود كه فعالان اقتصادي نسبت به آينده، نگاه روشني نخواهند داشت و اين مي‌تواند روي تقاضا براي خريد طلا تاثير داشته باشد و ميزان آن را افزايش دهد. نتيجه اين تقاضاي اضافي افزايش قيمت طلا است كه در اكثر مواقع چنين پديده‌اي قيمت طلا را از استاندارد‌هاي جهاني بالاتر برده و نوعي حباب را ايجاد مي‌كند و طبيعي است كه در چنين حالتي، عامل رواني فعاليت و نقشي پررنگ پيدا مي‌كند.

 

درباره ارز نيز ماجرا تقريبا حالت مشابهي دارد. در حقيقت، نرخ برابري دلار به ريال، نرخ متعادل جهاني مبتني بر تورم نسبي دو كشور است كه عامل اصلي تعيين نرخ برابري محسوب مي‌شود و مبنا قرار مي‌گيرد. اما از سويي ديگر نيز در صورت وجود ابهام نسبت به دورنماي اقتصادي، افزايش نقدينگي در دست مردم و شدت تحريم‌ها در حكم يك عامل رواني تحريك‌كننده نرخ برابري، انگيزه جامعه و مردم را به سمت خريد دلار سوق خواهد داد و اين موضوع باعث ايجاد پديده حباب‌گونه در نرخ برابري دلار خواهد شد.

 

در چنين شرايطي اما نقش و وظيفه دولت‌ها چيست؟ آيا هدايت كردن سرمايه به بانك‌ها خوب است؟ آيا بورس مي‌تواند اين فضا را مديريت كند؟ حقيقت موضوع اين است كه در چند سال گذشته يك اشتباه بزرگ در نظام بانكي ما رخ داده و در جريان آن، نرخ سود بانكي بدون هماهنگي با نرخ تورم كاهش يافت. طبيعي است كه وقتي نرخ سود بانكي با فرض اين‌كه كاهش تورم كمتر و كمتر شود، اين موضوع باعث بسياري از مشكلات و رانت‌هاي اقتصادي مي‌شود و نقدينگي را از بانك‌ها خارج مي‌كند.

 

از اين رو وقتي بانك سود متناسب با تورم به آنها نمي‌دهد، مردم منابع خود را از بانك‌ها بيرون مي‌كشند و به دنبال فضاي ديگري براي سرمايه‌گذاري خواهند گشت. در اين حالت به نظر مي‌رسد كه بهترين جا يا بورس يا ساخت و ساز كه البته هريك دانش و ريسك خاص خود را دارد و دقيقا به همين خاطر هم هست كه در حالت مشابه در كشور ما خريد طلا و ارز طرفداران زيادي پيدا كرد.

 

به واقع بايد توجه داشت كه با رويكرد كنوني، نرخ ارز و طلا را نمي‌توان در دراز مدت كنترل كرد و سياست‌گذاري‌ها بايد به گونه‌اي باشد كه فضاي اقتصادي كشور از طريق رعايت قاعده‌هاي اقتصادي و هدايت منابع نقدينگي به سمت فضاهاي مولد، مديريت شود.

 

*كارشناس اقتصادي

 

< قبلی		بعدی >