خبر آنلاين ـ  در ايران نيز دروغ سيزده مانند ولنتاين پديده جديدي است و البته در سال‌هاي اخير منزلت ويژه‌اي پيدا كرده و ايراني‌ها در روز ۱۳ فروردين دروغ سيزده مي‌گويند. دروغ‌هايي كه بايد معلوم شود، دروغ است وگرنه ممكن است باعث دردسرهاي زيادي شود. امروز طبق يك سنت نه چندان قديمي دروغ گفتن رواست و مردم به اصطلاح «دروغ سيزده» مي‌گويند. بر خلاف تصور بسياري از مردم دروغ سيزده اصلاً سنت ايراني نيست و ريشه غير ايراني دارد. در واقع دروغ سيزده همان دروغ اول آوريل است كه طعم و بوي ايراني پيدا كرده است.

 

رواج دروغ سيزده در ميان ايرانيان

دروغي به تقليد از ديگران!

روز دروغ آوريل در بسياري از كشورها به عنوان يك روز ويژه با گفتن دروغ‌هايي به شوخي در اول آوريل گرامي داشته مي‌شود. در برخي از كشورها (از جمله بريتانيا، اتريش، نيوزيلند و زيمباوه) دروغ‌گويي در اين روز از صبح تا ظهر ادامه پيدا مي‌كند و شخصي كه پس از ظهر دروغي بگويد احمق آوريل (April Fool) لقب مي‌گيرد، اما در مناطق ديگر تا پايان روز ادامه دارد. گمانه‌زني‌هاي مختلفي درباره ريشه اين رسم مطرح است.

 

يكي از معروف‌ترين آنها، پيدايش دروغ آوريل را به اقدام شارل نهم پادشاه فرانسه در سال 1564 نسبت مي‌دهد كه در هنگام اصلاح تقويم گريگوري جشن‌هاي سال نو را از اول آوريل به اول ژانويه منتقل كرد. مخالفان اين اقدام، در سال بعد همچنان روز اول آوريل را به عنوان روز اول سال دانستند و به ديدن دوستان و نزديكان رفتند و براي آنها هديه بردند.

 

اما با اين همه در سال‌هاي بعد دوستان و آشنايان اين افراد را كه همچنان بر سر برپايي جشن سال نو در روز اول آوريل اصرار داشتند و تقويم جديد را به رسميت نمي‌شناختند، دست مي‌انداختند و با آنها شوخي مي‌كردند و به اصطلاح آنها را«احمق‌هاي آوريل» مي‌ناميدند. در ايران نيز دروغ سيزده مانند ولنتاين پديده جديدي است و البته در سال‌هاي اخير منزلت ويژه‌اي پيدا كرده و ايراني‌ها در روز 13 فروردين دروغ سيزده مي‌گويند. دروغ‌هايي كه بايد معلوم شود، دروغ است وگرنه ممكن است باعث دردسرهاي زيادي شود.

 

همراهي رسانه‌ها و فضاي مجازي در دروغ‌گويي!

رسانه‌ها به مناسبت دروغ سيزده يا همان دروغ آوريل بسيار فعال هستند و اين فرصت را به سادگي از دست نمي‌دهند. در واقع رسانه ها يكي از مهم‌ترين ابزارهاي دروغ آوريل هستند. انتشار اخبار جعلي البته به گونه‌اي طنز‌آميز يا پخش گزارش‌هايي با موضوعاتي نظير كشف پنگو‌ئن‌هاي پرنده يا كشت درخت‌هاي ماكاروني در سوئيس به مناسبت اين روز در شبكه‌هاي تلويزيوني جهان اتفاق افتاده است.

 

براي نمونه در روز اول آوريل سال 2009 ميلادي، حدود 28 فرستنده راديويي در آلمان در اقدامي هماهنگ خبري را پخش كردند كه حاكي از صدور پلاك ماشين به رنگ صورتي براي رانندگان وسايل نقليه بود و هر كس كه صاحب اين پلاك مي‌شد، مجاز بود تا ماشين خود را در جاي پارك ماشين ويژه‌ بانوان پارك كند. براي هر چه واقعي‌تر جلوه دادن اين خبر هم، سايت اينترنتي ويژه‌اي براي ثبت نام جهت دريافت اين پلاك‌هاي صورتي طراحي شده بود.

 

در ايران هم برخي از روزنامه‌ها از جمله روزنامه شرق در سال‌هاي پيش صفحه‌اي را به دروغ سيزده اختصاص دادند و اخبار جعلي و طنزآميز منتشر كردند. يكي از جنجالي‌ترين دروغ‌هاي سيزده در ايران خبر كج شدن و احتمال سقوط برج ميلاد بود كه روزنامه شرق در آخرين شماره خود در سال 1383 منتشر ساخت. اين شوخي توسط رسانه‌هاي اپوزيسيون جدي گرفته شد و به تحليل آن پرداختند. برخي ديگر نيز آن را به برنامه اتمي ايران نسبت دادند. همچنين قيمت ملك در مناطق اطراف برج نيز براي مدتي كاهش يافت.

 

دروغ آوريل در ميان فضاي مجازي هم جايگاه خودش را پيدا كرده است و اين فضا به خوبي توانسته ميزبان دروغ‌هاي شاخ‌دار اين روز باشد. البته درباره توانمندي اين فضا براي ميزباني اختلاف نظر هم وجود دارد. يك مردم‌شناس مي‌گويد: «حقه زدن آوريل از طريق مجازي به خوبي امكان‌پذير نيست‌، زيرا دروغ آوريل و دست انداختن يعني ديدن چهره‌ متعجب، عصباني يا خندان فردي كه گول خورده است و همه‌ اينها مستلزم بودن در موقعيتي حقيقي است و نه مجازي. »

 

عمده شبكه‌هاي مجازي مثل فيس‌بوك و سايت‌هاي بزرگ اينترنتي مثل گوگل در روزهاي گفتن دروغ سيزده يا آوريل فعال هستند. حتي سال گذشته گوگل در سرويس‌هاي مختلف خود، تبليغ ابزاري به نام Motion را كرد كه در حقيقت وجود خارجي نداشت و فقط يك دروغ در روز اول آوريل بود!

 

گوگل نام اين ابزار را Motion گذاشته بود كه كاربران با استفاده از آن ديگر نيازي به استفاده از صفحه كليد و ماوس براي تايپ نداشتند. در صفحه اينترنتي اين ابزار، دكمه‌اي كاربران را به تست كردن آن ترغيب مي‌كرد، اما وقتي روي آن كليك مي‌شد، دروغ آوريل خارجي‌ها يا سيزده ايراني‌هاي گوگل معلوم مي‌شد!به هر حال دروغ‌گويي در روز سيزده حلال شده تا اسباب خنده و شوخي فراهم شود وگرنه دروغ هميشه دروغ است!

 

 

< قبلی		بعدی >