ناصر كرمي:شاخص پايداري محيطي هر سال توسط سازمان‌هاي مختلفي اعلام مي‌ شود و اين نهادها بر مبناي ديدگاه خودشان اين شاخص را اعلام مي‌كنند اما آن شاخصي كه اخيرا بيان شده است توسط دانشگاه ييل امريكا بيان شده كه كار مانيتورينگ محيط‌زيست جهاني را انجام مي‌دهد و از معتبرترين شيوه‌هاي سنجش شاخص‌هاي محيطي در دنيا را دارا است. سياست‌گذاري‌هاي دولتي در بحث محيط‌زيست بسيار اثرگذار است.

ما يك نزول قابل‌توجهي در وضع محيط زيست كشورمان داشته‌ايم. يكي از دلايل اين نزول شرايط اقليمي كشورمان است و از آنجايي كه كشور ما خشك است بنابراين زيست بوم شكننده‌اي داريم و با خشكسالي قهقرا و تخريب شديدي مواجه هستيم.از سوي ديگر مسائل مديريت محيطي هم تاثير زيادي در بالا يا پايين بودن وضع طبيعي خواهد داشت. كشور ما در فرسايش خاك مقام اول را دارد و از نظر جنگل زدايي و بيابان زايي جزو 6 كشور اول هستيم. 90 درصد حيات وحش كشورمان را طي 30 الي 40 سال از دست داده‌ايم.

همه اينها موثر است روي اين‌كه ما را در شاخص محيطي در رده‌هاي خيلي پايين بفرستد. اين نزول فقط مربوط به شرايط محيط زيست نيست و نگاه فرهنگي را براي ما ايجاب مي‌كند. كشورهايي مثل سوئيس، نروژ، دانمارك كه در رده‌هاي بالاتر قرار دارند در اين زمينه با ثبات‌ترين و مرفه‌ترين كشورهاي دنيا هستند و بهترين شاخص‌هاي رفاهي را در دنيا دارند. نزول 36 پله‌اي محيط زيست در كشور ما در نگاه كشورهاي رده اولي محيط‌زيست موضوع محيطي نمي‌دانند و آن را معلول عوامل ديگر اقتصادي و اجتماعي و... مي‌دانند.

نزول در هر بعدي بر ذهنيت مردم دنيا روي ما به‌شدت اثرگذار است. وضع محيط زيست كشورمان با توجه به همه راهكارها و اقداماتي كه انجام شده است اما روندي نگران‌كننده دارد و اين‌گونه تصور مي‌شود كه بحث محيط‌زيست به‌گونه‌اي غيركارشناسي و غيرمديريتي از اولويت‌ها در برنامه‌ريزي‌ها خارج شده است و به موضوعي حاشيه‌اي مبدل شده است.

اين روزها در فضايي پوپوليستي قرار گرفته‌ايم كه متاسفانه تامين حداقل‌هاي زندگي در اولويت برنامه‌ريزي‌ها قرار گرفته است و متاسفانه اغلب در اين شرايط براي تامين نيازهاي به‌وجود آمده از طبيعت خرج مي‌كنند كه اكثرا منابعي تجديد ناشدني هستند. در داخل كشور، طي سال‌هاي اخير گزارش وضع محيط‌زيست ايران از سوي مراجع مسئول منتشر نشده و گزارش‌هاي جهاني افت و سقوط شاخص‌هاي ايران را در اين زمينه بيان مي‌كند. اخبار و گزارش‌هاي دولتي و مستقل از وضع محيط‌زيست نگران‌كننده بوده است:

از خشك‌شدن تالاب‌ها و درياچه‌هايي مانند پارك ملي اروميه تا ادامه تخريب و بهره‌برداري از جنگل‌ها و آلودگي هواي شهرهاي بزرگ كه نشانگر فقدان برنامه و سياست‌هاي مشخص است؛ از معضل كاهش سطح آب‌هاي زيرزميني تا نابودي حيات وحش و تخريب مناطق حفاظت شده؛ از عدم تحمل نقد و تضعيف فرصت‌ها براي سازمان‌هاي مردم نهاد تا ضعف‌هاي ساختاري و مديريتي و ناكارآمدي دستگاه‌هاي اجرايي و بالاخره ضعف اعتقاد برخي از مسئولان و صاحب‌منصبان به موضوع محيط‌زيست

و عدم پرداخت جدي به معضلاتي كه روز به روز در شكل پيچيده‌تري نمايان مي‌شود. اين در حالي است كه مديريت صحيح محيط‌زيست يكي از مولفه‌هاي مهم حكمراني مطلوب به‌شمار مي‌رود. در اين خصوص البته از دستگاه‌هاي قانون‌گذاري و نظارتي مانند مجلس شوراي اسلامي و قوه قضاييه نيز انتظار مي‌رود هر يك رسالت خويش را ايفا نمايند.

نگراني به‌حدي رسيده است كه تا يك يا دو سال آينده چيزي به‌نام محيط‌زيست باقي نخواهد ماند. محيط‌زيست در حال حاضر از يك مطالبه ملي و عمومي خارج شده است و نهادهاي مدني و تشكل‌هاي غيردولتي كه بتوانند آن را مطالبه كنند هم وجود ندارد. اين وضع خيلي بغرنج و پيچيده‌ شده است.

* اقليم شناس