گروه اجتماعي بسياري از عوارض واقعي ناشي از قرار گرفتن در معرض امواج مغناطيسي مشخص نيست. بنابراين نبايد به اين فاصله‌هاي ايمني و حريم‌ها كه به عنوان استاندارد در نظر گرفته مي‌شود دل خوش كرد. هر الكترون به علت ذات خداداديش در اطراف خود دو ميدان ايجاد مي‌كند. يك ميدان الكتريكي و يك ميدان مغناطيسي. هم ميدان الكتريكي و هم ميدان مغناطيسي داراي انرژي هستند و اگر بدن انسان در اين ميدان‌هاي انرژي قرار بگيرد با توجه به‌مدت زمان قرارگيري و ميزان انرژي، تحت تاثير قرار مي‌گيرد.

 

 

عوارض امواج مغناطيسي مشخص نيست

 

بدن انسان تا حدي مي‌تواند در برابر انرژي‌ها مقاومت كند اما اگر اين ميزان زياد‌تر از توان تحمل بدن باشد آسيب‌زا خواهد بود.  كار‌شناس بهداشت مركز سلامت محيط وزارت بهداشت و درمان با بيان اين‌كه هر وسيله‌ برقي كه ايجاد ميدان مغناطيسي الكتريكي كند مي‌تواند در بدن انسان تاثيرگذار باشد، مي‌گويد:

 

شدت ميدان در سيم‌پيچ‌ها يا بوبين‌ها به علت جمع شدن مقدار زيادي سيم بيش‌تر از ساير وسايل است كه نمونه آن در وسايل برقي همچون سشوار و ماشين لباسشوئي قابل مشاهده است. ميدان‌هاي قوي الكترومغناطيسي در ولتاژهاي بالا مانند كابل‌هاي فشار قوي نيز بيش‌تر است به‌ويژه اگر اين كابل‌‌ها داراي جريان‌هاي يكهزار ولت به بالا باشد اين در حالي است كه جريان برق در كابل‌هاي فشار قوي كه در سطح شهر مشاهده مي‌كنيم گاهي به ۶۳ هزار ولت مي‌رسد.

 

 

حريم‌هاي امن

علي گوراني، كار‌شناس بهداشت مركز سلامت محيط وزارت بهداشت و درمان حريم‌هاي امن براي جلوگيري از قرار گرفتن در معرض جريان‌هاي مغناطيسي از هزار ولت به بالا تعريف مي‌شود و بايد مورد توجه قرار گيرد. در بحث سلامت در برابر تشعشعات چه مغناطيسي و امثال آن گفته مي‌شود اگر مي‌خواهيم سلامتمان را در برابر تشعشعات حفظ كنيم بايد تا جايي كه امكان دارد خود را در معرض آن قرار ندهيم.

 

اهميت اين مطلب به آن دليل است كه بنا بر اعلام سازمان بهداشت جهاني هنوز به‌طور دقيق معلوم نيست كه عوارض واقعي ناشي از قرار گرفتن در معرض امواج مغناطيسي چيست، بنابراين نبايد به اين فاصله‌هاي ايمني و حريم‌ها دل خوش كرد. بايد سعي كنيم اصلا در معرض اين امواج قرار نگيريم. استانداردهاي لازم براي حريم‌هاي امواج مغناطيسي در كشورهاي مختلف، متفاوت است. اما تاكيد سازمان بهداشت جهاني اين است كه تا جايي كه امكان دارد در معرض پرتو قرار نگيرند.

 

تاثير زمان، فاصله، مانع و حفاظ در پرتوگيري

معيارهاي زمان، فاصله و مانع در ميزان پرتوگيري افراد حائز اهميت است، بنابر استانداردهاي سازمان بهداشت جهاني، افراد تا جايي كه امكان دارد بايد كمتر در معرض تشعشعات قرار گيرند همچنين بايد تا حد ممكن از منابع مولد فاصله گرفته شود.  او مي‌افزايد: ايجاد حفاظ در برابر امواج و تشعشعات نيز عامل مهم ديگري در كاهش خطرات ناشي از آن ا‌ست

 

كه در كشور ما كمتر به‌كار رفته ولي در آينده به‌طور قطع بيش‌تر مورد توجه قرار خواهد گرفت. با افزايش ميزان استفاده از انرژي‌هاي پاك، ميزان قرار گرفتن انسان در برابر تشعشعات افزايش مي‌يابد. بنابراين بايد طوري زندگي كنيم كه از اين تشعشعات كمترين آسيب را ببينيم. با وارد شدن در دنياي هوشمند تمام امورات زندگي به دست سيستم هوشمند الكترونيكي سپرده مي‌شود. بنابراين مردم بايد براي مواجهه با اثرات سوءآن آماده باشند.

 

 

نبود آموزش وضع را پيچيده‌تر مي‌كند

گورانی مشكلي اصلي در كاربرد وسايل الكترونيكي در كشور را نبود آموزش درست و نحوه استفاده از آنها دانسته و اظهار مي‌دارد: مشكلي كه در كشور ما وجود دارد، آموزشي است، يعني ابتدا تكنولوژي مي‌آيد و سپس آموزش استفاده از آن از راه مي‌رسد. به عنوان مثال تلفن همراه آمد و جاي خود را در ميان كاربران ايراني پيدا كرد اما هنوز ما عوارض استفاده از آن را به مردم ياد نداده‌ايم در حالي كه در تمام منابع علمي دنيا، از گوشي موبايل به عنوان عاملي سرطان زا ياد مي‌شود.

 

انتظار مي‌رود كساني كه در ميدان‌هاي الكترو مغناطيسي به‌مدت طولاني قرار مي‌گيرند، مشكلاتي از قبيل سرطان برايشان ايجاد شود، تمام مراجع علمي هم بر اين امر صحه گذاشته‌اند. كاهش خطرات ناشي از عبور كابل‌هاي فشار قوي به‌شدت نيازمند آموزش، وضع و اجراي قوانين است، اينها به زيرساخت‌ها و نحوه ساخت و ساز و شهرسازي ما بر مي‌گردد بار‌ها ديده شده كه نخست سيم‌كشي كابل انجام و سپس خانه و محلات مسكوني ساخته شده است.

 

وزارت نيرو كاري كند

برابر قانون، متولي اين امر وزارت نيروست و بايستي حريم‌هاي ايمني دكل‌ها رعايت و حريم‌ها نيز تعريف شود. اما متاسفانه گرچه معيارهايي مشخص در اين زمينه داريم اما حتي برخي از مدارس در اين حريم‌ها ساخته‌مي‌شود. گوراني درباره انتقال خطوط فشار قوي از تونل‌هاي زيرزميني كه هم‌اكنون در تونل نيايش استفاده شده است، مي‌گويد:

 

عبور كابل‌هاي فشار قوي از تونل‌هاي زيرزميني خوب است اما با توجه به اين نكته نيز ضروري است كه در همين تونل‌ها نيز بايد كابل‌ها از «حفاظ» يا «شيلر» برخوردار باشد. توجه به اين نكته ضروريست كه گرچه آلودگي امواج همچون آلودگي هوا قابل لمس نيست اما خطرات ناشي از آن كمتر نيست.

 

بنابراين در كشور ما كه به سمت صنعتي شدن پيش مي‌رود بايد از ابزارهايي براي تشخيص تشعشعات ناشي از كاربرد دستگاه‌هاي الكترومغناطيسي استفاده شود. تشخيص ميزان تشعشعات وسايل مختلف الكتريكي كه مردم در زندگي روزمره با آن در ارتباطند بسيار جدي است بايد بحث سنجش و اندازه‌گيري تشعشع اين وسايل در محل زندگي افراد جاي خود را پيدا كند.

 

اين كار‌شناس بهداشت محيط توضيح مي‌دهد: براي مثال مردم چندين سال است كه از ماكروفر در آشپزخانه‌ها استفاده مي‌كنند اما نمي‌دانند كه در آن نوسان ۳۰۰ مگاهرتز به‌كار رفته است يعني ۳۰۰ بار در ثانيه نوسان و ايجاد يك ميدان مغناطيسي قوي.

 

خطر نشت تشعشع از ماكروفر

چنانچه ماكروفر نشتي داشته باشد مي‌تواند افراد خانواده را در معرض تشعشع قرار دهد. البته اين وسيله در روزهاي نخست استفاده سالم است اما به‌تدريج اتصالات اين وسيله جا باز مي‌كند و نشت اتفاق مي‌افتد. چنين وسايلي به‌طور مرتب بايد از نظر نشتي اتصالات كنترل و مورد سنجش قرار گيرند و مردم هزينه اين سنجش را جزو هزينه‌هاي زندگي بگنجانند و فكر نكنند پول اضافي مي‌دهند.

 

گوراني در پاسخ به اين پرسش كه آيا در كشور ما افرادي يا مشاغلي براي سنجش تشعشعات وجود دارند نيز مي‌گويد: قاعدتا چون بازار آن وجود نداشته و مردم لزوم آن را درك نكرده‌اند اين سنجش‌ها در كشور ما انجام نشده است. نكته آخري كه بايد مورد توجه قرار گيرد اين است كه مردم بايد در اين موارد آموزش ببينند، يكي از عوامل پيشرفت كشورهاي توسعه‌يافته توجه به امر آموزش در زمينه مختلف است. در ساده‌ترين رفتار‌هايمان به آموزش نياز داريم تا آسيب‌هاي ناشي از زندگي ناسالم را كم كنيم.

< قبلی		بعدی >