روسپيگري يكي از مسائل است كه به دليل حساسيت‌برانگيز بودن آن مورد غفلت قرار مي‌گيرد. تحقيقات دقيق درباره اين معضل اجتماعي به ندرت صورت مي‌گيرد و فقط برخي از اساتيد دانشگاه و سازمان‌هاي غير دولتي اجتماعي به آن مي‌پردازند. اما به‌راستي پديده روسپيگري در ايران چه شكل و شمايلي دارد؟

 

 

نگاهي به پديده روسپيگري و تاثيرات مخرب آن بر جامعه؛

 

به گزارش فرارو؛ اين پديده اجتماعي در برخي از كشورهاي جهان به عنوان يك شغل محسوب مي‌شود اما در ايران به دليل شرايط فرهنگي – مذهبي به عنوان جرم شناخته شده است. برخي از جامعه شناسان و تحليلگران اجتماعي برخلاف نظام حقوقي ايران اين پديده را در زمره آسيب‌هاي اجتماعي معرفي مي‌نمايند و خواهان آسيب‌شناسي جدي آن هستند. با اين وجود تاكنون هيچ آمار رسمي و گزارش دقيق درباره اشكال نمودار شدن روسپيگري در ايران منتشر نشده است.

 

چندي پيش مديركل دفتر امور آسيب‌ديدگان اجتماعي سازمان بهزيستي كشور در كنفرانس خبري خود با اذعان به اين مطلب گفت: «دسترسي به زنان روسپي با هيچ روشي براي ما ميسر نيست و هيچ‌كجا آماري هم در اين ارتباط وجود ندارد.» اظهارنظر درباره ميزان رواج روسپيگري در ايران و شكل‌هاي بروز اين پديده با توجه به حساسيت‌هاي حول اين محور، بررسي اين پديده پنهان اجتماعي را نيز سخت‌تر مي‌نمايد.

 

شايد بتوان گفت آخرين آمار و بررسي پژوهشي درباره ميزان رواج اين مسئله در تير ماه امسال منتشر شد در آن مقطع سيدكاظم رسول‌زاده طباطبايي مدير گروه روانشناسي دانشگاه تربيت مدرس گفت: «در دهه ۶۰ و ۷۰ سن روسپيگري بالاي ۳۰ سال بود اما اكنون سن روسپيگري به ۱۵ سال به بالا رسيده است.»

 

اين آمار‌ در آن مقطع زماني در شرايطي منتشر شد كه برخي‌از پژوهشگران معتقد بودند كه سن روسپيگري به ۱۲ سال يا حتي ۱۰ رسيده است، در اين ميان سعيد مدني پژوهشگر اجتماعي نيز آمار ديگري را مد نظر دارد، وي معتقد است «شايع‌ترين سن روسپي‌گري در ايران را ۱۸ تا ۲۵ سال است.»

 

تغيير اشكال روسپيگري

در كنار آمار متناقض و متفاوت كارشناسان در يك مسئله اتفاق نظر دارند آن مسئله اين است كه روسپيگري در ايران در شرايط نگران‌كننده به سر مي‌برد. يكي از اين نگراني‌ها ايجاد تغيير در شكل بروز آن است. رئيس كارگروه زنان و دختران آسيب‌ديده و در معرض آسيب در اين باره معتقد است «براساس تحقيقي كه به تازگي در شهر تهران انجام شده پديده روسپيگري در متاهل‌ها بيش از مجردها ديده مي‌شود.»

 

وي ادامه داد: «اگر پيش از اين اقدام به روسپيگري به‌خاطر رفع نيازهاي اوليه بود اكنون به‌خاطر رفع نيازهاي ثانويه است. از طرفي تا پيش از اين پديده روسپيگري بيش‌تر در مجردها بروز مي‌كرد اما تحقيقات نشان داده كه اكنون روسپيگري در متاهل‌ها بيش‌تر شده و با رشد سريعي هم مواجه است.»

 

اين مسئله را مي‌توان در كنار مسئله طلاق نيز بررسي كرد، براساس آمارهاي دولتي در نه ماهه اول سال ۸۸ نسبت به 9 ماهه سال گذشته ازدواج ۱/۲ درصد و طلاق ۷/۱۵ درصد رشد مثبت داشته است به‌طوري‌كه در سال ۸۸، ۹۳ هزار و ۷۶۹ فقره طلاق و در سال ۸۷ نيز ۸۱ هزار و ۳۳ نفر طلاق گرفته‌اند؛ ۷۲۷ هزار و ۳۲۸ فقره ازدواج در سال ۸۸ و ۷۱۲ هزار و ۴۵۲ نفر نيز در سال گذشته ازدواج كرده‌اند.

 

اين گزارشات مطابق با آمار ثبت و احوال ارايه شده است. جداي از افزايش طلاق افزايش روسپيگري را مي‌توان در كنار افزايش تعداد دختران فراري مد نظر قرار داد. بنا به اعلام سازمان بهزيستي «در 9 ماهه اول سال گذشته ۳۹۷ نفر دختر فراري در خانه‌هاي سلامت بهزيستي‌ پذيرش شدند و تعداد زيادي از آنها توسط مراكز مداخله در بحران به منازلشان بازگشت داده شده‌اند

 

اما پيش‌بيني مي‌شود كه بين دو هزار و ۵۰۰ تا سه هزار دختر فراري در كشور وجود داشته باشد.» در كنار تغيير ماهيت روسپيگري از ميان دختران مجرد و به زنان متاهل برخي از كارشناسان امر از تغيير طبقه اجتماعي روسپيگري و افزايش رواج اين پديده در ميان تحصيلكردها خبر مي‌دهند.

 

پيش از اين تصور مي‌شد اين انحراف اجتماعي در ميان كساني كه بي‌سواد هستند يا از سطح سواد پایيني برخوردارند رواج دارد. اين در حالي است كه سعيد مدني به عنوان يك پژوشگر اجتماعي نظري خلاف اين مطلب را دارد. وي معتقد است: «شايد حدود كم‌تر از ۵ درصد زنان تن‌فروش بي‌سواد هستند و بقيه آنان داراي تحصيلات‌ متوسط و بالا هستند. اكثريت آنان تحصيلات متوسطه دارند و حتي گروهي از آنان داراي تحصيلات ديپلم به بالا هستند.»

 

وي افزود: «اين تغيير بسيار مهمي است كه بايد به آن توجه كرد. نكته ديگري كه به نظر من، تغيير آن بسيار مهم است، اين است كه در گذشته معمولا زنان در مواقعي كه به استيصال مي‌رسيدند يا در خانواده براي ادامه بقا و تامين نيازهاي حداقل و اساسي‌شان، دست به تن‌فروشي مي‌زدند.»

 

تاثير مسائل اجتماعي بر افزايش آسيب‌هاي اجتماعي

به نظر مي‌رسد تغيير الگو در معضلات اجتماعي مربوط به «پديده روسپيگري» نيست بلكه مسائل ديگر هم چون طلاق، فرار دختران، خشونت‌هاي خانگي و زن‌آزاري نيز با تغيير روبه‌رو شده باشد و بايد اين مسائل نيز با معيارهاي ديگري مورد بررسي قرار گيرند. به گزارش فرارو، سيدكاظم رسول‌زاده طباطبايي مدير گروه روانشناسي دانشگاه تربيت مدرس و رئيس كارگروه زنان و دختران آسيب‌ديده و در معرض آسيب، سه‌شنبه در سالن وزارت كشور به اين نكته اشاره كرد.

 

در اين كارگروه كه به عنوان يكي از كارگروه‌هاي همايش اسلام و آسيب‌هاي اجتماعي برگزار مي‌شد رسول‌زاده با استناد به تحقيقي كه به تازگي در شهر تهران انجام شد به تغييراتي كه در روند روسپيگري ايجاد شده، اشاره كرد: «در دهه 60 و 70 سن روسپيگري بالاي 30 سال بود اما اكنون سن روسپيگري به 15 سال به بالا رسيده است.» او در ادامه گفت: «اگر پيش از اين اقدام به روسپيگري به‌خاطر رفع نيازهاي اوليه بود اكنون به‌خاطر رفع نيازهاي ثانويه است.

 

از طرفي تا پيش از اين پديده روسپيگري بيش‌تر در مجردها بروز مي‌كرد اما تحقيقات نشان داده كه اكنون روسپيگري در متاهل‌ها بيش‌تر شده و با رشد سريعي هم مواجه است.» رسول‌زاده ادامه داد: «پديده روسپيگري پيش از اين در غيربومي‌ها بيش‌تر بود اما اكنون شيوع اين پديده در طيف بومي و غيربومي برابر شده، بنابراين ديگر نمي‌توانيم اين پديده را با مهاجرت مرتبط بدانيم.»

 

به گفته رسول‌زاده گرچه اين پديده قبلاً در افراد با تحصيلات كمتر از ديپلم ديده مي‌شد اما اكنون اين پديده در افراد تحصيلكرده هم ديده مي‌شود.  رئيس كارگروه زنان و دختران آسيب‌ديده به چالش‌هاي موجود درباره اين مسئله اشاره كرد و گفت: «نخستين چالش فقدان نظريه جنسي در ايران است.

 

در حال حاضر با افزايش سن ازدواج و كاهش سن بلوغ، فاصله بلوغ و ازدواج به 15 تا 20 سال رسيده است اما براي رفع مشكلات ناشي از اين موضوع مسئولان و علما هيچ نظريه جنسي‌اي ارايه نداده‌اند.» او چالش ديگر را جنسيتي كردن مسائل جنسي در ايران دانست و گفت: «در بحث انحراف‌ها فقط بر دختران متمركز مي‌شويم اما وارد بحث پسران و مردان كه آنها هم مي‌توانند عامل بسياري از انحراف‌ها باشند نمي‌شويم.»

 

تابو كردن مسائل جنسي و آموزش جنسي چالش سومي بود كه رسول‌زاده به آن اشاره كرد و گفت: «چالش بعدي هم يك‌جانبه بودن برنامه‌هاي توسعه‌اي ماست.  حسين علي زاهدي‌پور، كارشناس ارشد جامعه‌شناسي و عضو ديگر اين كارگروه نيز به بخش ديگري از اين آمارها اشاره كرد و گفت: «11 درصد روسپيان شهر تهران با اطلاع همسرانشان دست به روسپيگري مي‌زنند. اين آمار نشان مي‌دهد كه نه‌تنها به مسئله بيكاري زنان بلكه به بيكاري مردان و پيامدهاي آن نيز بايد توجه بيش‌تري شود.»

 

رسول روشن استاد دانشگاه شاهد و كارشناس خانواده و مسائل جنسي به عنوان عضو ديگري از اين كارگروه نيز به سبب شناختي پديده روسپيگري پرداخت و گفت: «اگر به منشأ شكل‌گيري رگه‌هاي شخصيتي افراد كه آنها را به سمت چنين انحراف‌هايي مي‌كشاند توجه كنيم، متوجه مي‌شويم كه خانواده با شكل دادن به شخصيت كودكان مي‌تواند نقش موثري در پيشگيري داشته باشد.»

 

او ادامه داد: «تحقيقات نشان داده است كه بعضي از اين افراد به‌خاطر انتقام و انتقامجويي و تنفر از خانواده و جامعه وارد اين حيطه مي‌شوند. در حالي كه اگر كودك ياد بگيرد كه ديگري را دوست داشته باشد و احساس امنيت نسبت به دنياي پيرامونش داشته باشد، چنين حالتي در او به وجود نمي‌آيد.»

 

او به تحقيق ديگري اشاره كرد و گفت: «نتايج نشان مي‌دهد كودك در سن سه تا شش سالگي با پديده كنجكاوي‌هاي جنسي مواجه مي‌شود اما از آنجا كه طرح صحيح مسائل جنسي در كشور ما به صورت تابو درآمده اطلاعات صحيح به كودك داده نمي‌شود و كودك در سن نوجواني اطلاعات را از منابع ديگر به دست مي‌آورد.»

 

به گفته روشن تحقيقات نشان داده كه گرفتن اطلاعات از منابع ديگر فرد را بيش‌تر در معرض انحرافات قرار مي‌دهد. اين كارشناس به افزايش عزت نفس در كودكان نيز تاكيد كرد و گفت: «بسياري از افراد در معرض آسيب تصوير مثبت بدني از خود ندارند و چون ارزش و عزت نفسي براي خود قائل نيستند با اقدام به روسپيگري به دنبال اثبات و ابراز خود در جامعه هستند.»

 

< قبلی		بعدی >